ભગવદ્ગીતા · અધ્યાય 78

વિશ્વનાથઃ --- કિં ચ । ઇદં જ્ઞાનં રાજ-વિદ્યા વિદ્યા ઉપાસના વિવિધા એવ ભક્તયઃ તાસાં રાજા । રાજ-દન્તાદિત્વાદ્ પર-નિપાતઃ । ગુહ્યાનાં રાજેતિ ભક્તિ-માત્રમ્ એવાતિગુહ્યં તસ્ય બહુવિધસ્યાપિ રાજા ઇતિ અતિગુહ્યતમમ્ । પવિત્રમ્ ઇદમ્ ઇતિ સર્વ-પાપ-પ્રાયશ્ચિત્તત્વાત્ ત્વં પદાર્તહ્-જ્ઞાનાચ્ ચ સકાશાદ્ અપિ પાવિત્ર્ય-કરમ્ । અનેક-જન્મ-સહસ્ર-સઞ્ચિતાનાં સર્વેષામ્ અપિ પાપાનાં સ્થૂલ-સૂક્ષ્માવસ્થાનાં તત્-કારણસ્ય ચાજ્ઞાનસ્ય ચ સદ્ય એવોચ્છેદકમ્ । અતઃ સર્વોત્તમં પાવનમ્ ઇદમ્ એવ ઇતિ મધુસૂદન સરસ્વતીપાદાઃ । પ્રત્યક્ષ એવાવગમો ઽનુભવો યસ્ય તત્ ।
ભક્તિઃ પરેશાનુભવો વિરક્તિર્
અન્યત્ર ચૈષ ત્રિક એક-કાલઃ ।
પ્રપદ્યમાનસ્ય યથાશ્નતઃ સ્યુસ્
તુષ્ટિઃ પુષ્ટિઃ ક્ષુદ્-અપાયો ઽનુ-ઘાસમ્ ॥ [ભ્પ્ 11.2.42]
ઇત્ય્ એકાદશોકેત્ઃ પ્રતિપદમ્ એવ ભજનાનુરૂપ-ભગવદ્-અનુભવ-લાભાત્ । ધર્મ્યં ધર્માદ્ અનપેતં સર્વ-ધર્માકરણે ઽપિ સર્વ-ધર્મ-સિદ્ધેઃ -
યથા તરોર્ મૂલ-નિષેચનેન
તૃપ્યન્તિ તત્-સ્કન્ધ-ભુજોપશાખાઃ ।
પ્રાણોપહારાચ્ ચ યથેન્દ્રિયાણાં
તથૈવ સર્વાર્હણમ્ અચ્યુતેજ્યા ॥ [ભ્પ્ 4.31.14] ઇતિ નારદોક્તેઃ ।
કર્તું સુસુખમ્ ઇતિ કર્મ-જ્ઞાનાદાવ્ ઇવ નાત્ર કો ઽપિ કાર-વાઙ્-માનસ-ક્લેશાતિશયઃ શ્રવણ-કીર્તનાદિ-ભક્તેઃ શ્રોત્રાદીન્દ્રિય-વ્યાપાર-માત્રત્વાત્ । અવ્યયં કર્મ-જ્ઞાનાદિવન્ ન નશ્વરં નિર્ગુણત્વાત્