ભગવદ્ગીતા · અધ્યાય 77

મધુસૂદનઃ - પુનસ્ તદાભિમુખ્યાય તજ્-જ્ઞાનં સ્તૌતિ રાજેતિ । રાજ-વિદ્યા સર્વાસાં વિદ્યાનાં રાજા સર્વાવિદ્યાનાશકત્વાત્ । વિદ્યાન્તરસ્યાવિદ્યૈક-દેશ-વિરોધિત્વાત્ । તથા રાજ-ગુહ્યં સર્વેષાં ગુહ્યાનાં રાજા । અનેક-જન્મ-કૃત-સુકૃત-સાધ્યત્વેન બહુભિર્ અજ્ઞાતત્વાત્ । રાજ-દન્તાદિત્વાદ્ ઉપસર્જનસ્ય પર-નિપાતઃ । પવિત્રમ્ ઇદમ્ ઉત્તમં પ્રાયશ્ચિત્તૈર્ હિ કિંચિદ્ એકમ્ એવ પાપં નિવર્ત્યતે । નિવૃત્તં ચ તત્-સ્વ-કારણે સૂક્ષ્મ-રૂપેણ તિષ્ઠત્ય્ એવ । યતઃ પુનસ્ તત્-પાપમ્ ઉપચિનોતિ પુરુષઃ । ઇદં ત્વ્ અનેક-જન્મ-સહસ્ર-સઞ્ચિતાનાં સર્વેષામ્ અપિ પાપાનાં સ્થૂલ-સૂક્ષ્માવસ્થાનાં
તત્-કારણસ્ય ચાજ્ઞાનસ્ય ચ સદ્ય એવોચ્છેદકમ્ । અતઃ સર્વોત્તમં પાવનમ્ ઇદમ્ એવ ।
ન ચાતીન્દ્રિયે ધર્મ ઇવાત્ર કસ્યચિત્ સન્દેહઃ સ્વરૂપતઃ ફલતશ્ ચ પ્રત્યક્ષતાદ્ ઇત્ય્ આહ પ્રત્યક્ષાવગમમ્ અવગમ્યતે,નેનેત્ય્ અવગમો માનમ્ અવગમ્યતે પ્રાપ્યત ઇત્ય્ અવગમઃ ફલં પ્રત્યક્ષાવગમો માનમ્ અસ્મિન્ન્ ઇતિ સ્વરૂપતઃ સાક્ષિ-પ્રત્યક્ષત્વમ્ । પ્રત્યક્ષો ઽવગમો ઽસ્યેતિ ફલતઃ સાક્ષિ-પ્રત્યક્ષત્વમ્ । મયેદં વિદિત્વમ્ અતો નષ્ટમ્ ઇદાનીમ્ અત્ર મમાજ્ઞાનમ્ ઇતિ હિ સાર્વલૌકિકઃ સાક્ષ્ય્-અનુભવઃ ।
એવં લોકાનુભવ-સિદ્ધત્વે ઽપિ તજ્-જ્ઞાનં ધર્મ્યં ધર્માદ્ અનપેતમ્ અનેક-જન્મ-સંચિત-નિષ્કામ-ધર્મ-ફલમ્ । તર્હિ દુઃસમ્પાદં સ્યાન્ નેત્ય્ આહ । સુસુખં કર્તું ગુરૂપદર્શિત-વિચાર-સહકૃતેન વેદાન્ત-વાક્યેન સુખેન કર્તું શક્યં ન દેશ-કાલાદિ-વ્યવધાનમ્ અપેક્ષતે પ્રમાણ-વસ્તુ-પરતન્ત્રત્વાજ્ જ્ઞાનસ્ય । એવમ્ અનાયાસ-સાધ્યત્વે સ્વલ્પ-ફલત્વં સ્યાદ્ અત્યાયાસ-સાધ્યાનામ્ એવ કર્મણાં મહા-ફલત્વ-દર્શનાદ્ ઇતિ નેત્ય્ આહ અવ્યયમ્ । એવમ્ અનાયાસ-સાધ્યસ્યાપ્ય્ અસ્ય ફલતો વ્યહ્તો નાસ્તીત્ય્ અવ્યયમ્ અક્ષય-ફલમ્ ઇત્ય્ અર્થઃ । કર્મણા ત્વ્ અતિમહતામ્ અપિ ક્ષયિ-ફલત્વમ્ એવ યો વા એતદ્ અક્ષરં ગાર્ગ્ય્ અવિદિત્વાસ્મિલ્ લોકે જુહોતિ
યજતે તપસ્ તપ્યતે બહૂનિ વર્ષ-સહસ્રાણ્ય્ અન્તવદ્ એવાસ્ય તદ્ ભવતિ ઇતિ [બૌ 3.7.10] શ્રુતેઃ । તસ્માત્ સર્વોત્કૃષ્ટત્વાચ્ છ્રદ્ધેયમ્ એવાત્મ-જ્ઞાનમ્