ભગવદ્ગીતા · અધ્યાય 74

વિશ્વનાથઃ ---
આરાધ્યત્વે પ્રભોર્ દાસૈર્ ઐશ્વર્યં યદ્ અપેક્ષિતમ્ ।
તત્ શુદ્ધ-ભક્તેર્ ઉત્કર્ષશ્ ચોચ્યતે નવમે સ્ફુટમ્ ॥
કર્મ-જ્ઞાન-યોગાદિભ્યઃ સકાશાત્ ભક્તેર્ એવે ઉત્કર્ષઃ । સા ચ ભક્તિઃ પ્રધાનીભૂતા કેવલા ચેતિ સપ્તમાષ્ટમયોર્ ઉક્તમ્ । તત્રાપિ કેવલાયા અતિપ્રબલાયા જ્ઞાનવદ્ અન્તઃકરણ-શુદ્ધ્ય્-આદ્ય્-અનપેક્ષિન્યા ભક્તેઃ સ્પષ્ટતયા એવ સર્વોત્કર્ષઃ । તસ્યામ્ અપેક્ષિતમ્ ઐશ્વર્યં ચ વક્તું નવમો ઽધ્યાય આરભ્યતે । સર્વ-શાસ્ત્ર-સાર-ભૂતસ્ય ગીતા-શાસ્ત્રસ્યાપિ મધ્યમ્ અધ્યાય-ષટ્કમ્ એવ સારમ્ । તસ્યાપિ મધ્યમૌ નવમ-દશમાવ્ એવ સારાવ્ ઇત્ય્ અતો ઽત્ર નિરૂપયિષ્યમાણમ્ અર્થં સ્તૌતિ ઇદં ત્વ્ ઇતિ ત્રિભિઃ ।
દ્વિતીય-તૃતીયાધ્યાયાદિષુ યદ્ ઉક્તં મોક્ષોપયોગિ-જ્ઞાનં ગુહ્યમ્ । સપ્તમાષ્ટમયોર્ મત્-પ્રાપ્ત્ય્-ઉપયોગિ-જ્ઞાનં જ્ઞાયતે ઽનેન ભગવત્-તત્ત્વમ્ ઇતિ જ્ઞાનં ભક્તિ-તત્ત્વં ગુહ્યતરમ્ । અત્ર તુ કેવલ-શુદ્ધ-ભક્તિ-લક્ષણં જ્ઞાનં ગુહ્યતમં પ્રકર્ષેણૈવ તુભ્યં વક્ષ્યામિ । અત્ર તુ જ્ઞાન-શબ્દેન ભક્તિર્ અવશ્યં વ્યાખ્યેયા, ન તુ પ્રથમ-ષટ્કોક્તં પ્રસિદ્ધં જ્ઞાનમ્ । પર-શ્લોકે ઽવ્યયમ્ અનશ્વરમ્ ઇતિ વિશેષણ-દાનાદ્ ગુણાતીતત્વ-લાભાદ્ ગુણાતીતા ભક્તિર્ એવ । ન તુ જ્ઞાનમ્, તસ્ય સાત્ત્વિકત્વાત્ । અશ્રદ્દધાનાઃ પુરુષા ધર્મસ્યાસ્ય ઇત્ય્ અગ્રિમ-શ્લોકે ધર્મ-શબ્દેનાપિ ભક્તિર્ એવોચ્યતે । અનસૂયવે
ઽમત્સરાયેત્ય્ અન્યો ઽપીદમ્ અમત્સરાયૈવોપદિશેદ્ ઇતિ વિધિર્ વ્યઞ્જિતઃ । વિજ્ઞાન-સહિતં મદ્-અપરોક્ષાનુભવ-પર્યન્તમ્ ઇત્ય્ અર્થઃ । અશુભાત્ સંસારાદ્ ભક્તિ-પ્રતિબન્ધકાદ્ અન્તરાયાદ્ વા