આયુર્વેદમહોદધૌ અન્નપાનવિધિ · અધ્યાય 18

{ચ્f. રાજનિઘણ્ટુ 16.81}
માષો ગુરુર્ ભિન્નપુરીષમૂત્રઃ સ્નિગ્ધોષ્ણવીર્યો મધુરો ઽનિલઘ્નઃ ।
સંતર્પણસ્તન્યકરો વિશેષાત્ (બલપ્રદઃ શુક્રકફાવહશ્ ચ)
કષાયભાવાન્ન પુરીષભેદી ન મૂત્રલો મે (નૈ)વ બલાસકર્તા (?) ॥
સ્વાદુર્ વિપાકે મધુરો ઽતિસાન્દ્રઃ સંતર્પણઃસ્તન્યરુચિપ્રદશ્ ચ ।
માષૈઃ સમાનાં ફલમ્ આત્મગુત્મ(પ્ત) મૂચુશ્ ચ કાકાણ્ડફલં તથૈવ ॥
॥ ઇતિ માષગુણાઃ ॥
અથ કુલત્થગુણાઃ
(ઉ) કૃષ્ણાઃકુલુત્થો રસતઃ કષાયઃ ।
કટુર્ વિપાકે કફુમારુતઘ્નઃ ॥
શ્રુતા (શુક્રા)શ્મરીગુલ્મનિષૂદનશ્ ચ
સંગ્રાહકઃ પીનસકાસહારી

આનાહમેદોગુદકીલહિક્કાશ્વાસાપહઃ શોણિતપિત્તકૃચ્ ચ ।
કફસ્ય હન્તા નયનામયઘ્નો વિશેષતો વન્યકુલિત્થ (ઉ)યુક્તઃ

અથ રાજમાષગુણાઃ ।
રાજમાષઃ સગે રુચ્યઃ કફશુક્ર (ક્રામ્લ) મપિત્તકૃત્ ।
સુસ્વાદુર્ વાતલો રૂક્ષઃ કષાયો ઽપિ મહાગુરુઃ

રૂક્ષઃ કષાયો વિષશોકશુક્રવલાસદૃષ્ટિક્ષયવૃદ્ધિકારી ।
કટુર્ વિપાકે મધુરશ્ ચ શિમ્બિઃ પ્રવૃદ્ધવિણ્મૂત્ર (મા)રુતપિત્તલશ્ ચ