આયુર્વેદમહોદધૌ અન્નપાનવિધિ · અધ્યાય 14

॥ ઇત્ય્ આયુર્વેદમહોદધૌ સુષેણકૃતે ઇક્ષુવર્ગઃ ॥
॥ ઇદાનીં મદ્યગુણાઃ કથ્યન્તે ॥
સંદીપનં મદ્યમ્ અતીવ તીક્ષ્ણં ઉષ્ણં ચ તષ્ટાં (તૃષ્ણા) પ્રદપુષ્ટિદં ચ ।
સુસ્વાદુ તિક્તં કટુકં તથામ્લં જમ્બૂરસં સુસ્વદનીયમ્ એતત્

કાપ્યોપં (?) રસભેદનં બલકરં સશ્વાસકાસાપહં
વર્ષ્યે (વૃષ્યં) ચૈવ લઘૂષ્ણદુષ્ટજરણં નિદ્રાભિવૃદ્ધિપ્રદમ્ ।
પિત્તાસૃક્કફસારકે ચ વિષમે કાર્શ્યે તથા પીનસે
રૂક્ષં શ્રોત્ર (સ્રોત) વિશોધનં રુચિકરં વાતાદિસંશોષણમ્

(શ્લેષ્માણં વિનિહન્તિ યુક્તમ્ અનિશં સેવ્યં સદા પ્રાણિના)
કૃશે સ્થૂલે હિતં રૂક્ષં સૂક્ષ્મં શ્ચોતો (સ્રોતો) વિશોધનમ્ ।
વાતાશ્લેષ્મહરં પુત્રયા (યુક્ત્યા) પીતં વિષવદ્ અન્યથા

ગુરુત્વ (તદ્) દોષજનનં નવં જીર્ણમ્ અતો ઽન્યથા ।
નાત્યર્થતીક્ષ્ણમૃદ્વલ્પસંભારં કલુષં ન ચ ।
અથ સુરાયા ગુણાઃ ।
ગુલ્મોદરાર્શોગ્રહણીશોફહૃત્સ્નેહની ગુરુઃ ।
સુરાનિલઘ્ની મેદો ઽસૃક્સ્તન્યમૂત્રકફાપ (વ) હા ॥
અથ વારુણ્યા ગુણાઃ ।
તદ્ગુણા વારુણી હૃદ્યા લઘુતીક્ષ્ણા નિહન્તિ ચ ।
શૂલકાસારુચિશ્વાસવિબન્ધાધ્માનપીનસાન્

ગ્રાહ્ય્ ઉષ્ણાનલદા રૂક્ષા પાચની શોફનાશની ।
અથ પથ્યાબિભીતકસુરા ।
નાત્યર્થં પ્રમદા લાઘ્વ્યાં (ઘ્વી) યથા (પથ્યા) વૈભીતિકી સુરા

વ્રણે પાણ્ડ્વામયે કુષ્ટે ન ચાત્યર્થં વિરુધ્યતે ।
અથ યવસુરા ।
વિષ્ટમ્ભિની યવસુરા ગુર્વી રૂક્ષા ત્રિદોષલા

અથ અરિષ્ટગુણાઃ ।
યથાદ્રવ્યગુણો ઽરિષ્ટઃ સર્વમદ્યગુણાધિકઃ ।
ગ્રહણીપાણ્દુકુષ્ઠાર્શઃશોષશોકોદરજ્વરાન્

હન્તિ ગુલ્મક્રિ(મિ) મી લોહઃ (પ્લીહ્નઃ) કષાયકટુવાતલઃ ।
માર્દ્વીકં લેખનં હૃદ્યં નાત્યુષ્ણં મધુરં સરમ્

ક (અ)લ્પપિત્તાનિલં પાણ્ડુમેહાર્શઃક્રિમિનાશનમ્ ।
(સૃષ્ત) દૃષ્ટિમૂત્રસ (શ) કૃદ્વાતો ગૌડસ્ તર્પણદીપનઃ

ભૃશોષ્ણતીક્ષ્ણરૂક્ષામ્લં હૃદ્યં રુચિકરં સરમ્ ॥ 15 [સિચ્!] ॥
દીપનં શિશિરસ્પર્શં પાણ્ડુક્રિમિવિનાશનમ્ ।
ગુડેષુ(ક્ષુ) મધુમાધ્વીકસૂક્તં લઘુ યથોત્તરમ્