અવદાનશતક · અધ્યાય 99

ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતે ઽધ્વનિ વારાણસ્યાં નગર્યામ્ અન્યતમઃ શ્મશાનમોષકો માતઙ્ગઃ । યાવત્ તેન પાથાન્ હત્વા ભાણ્ડમ્ આસાદિતમ્* । તતસ્ તસ્ય પૃષ્ઠતસ્ તસ્કરાઃ પ્રધાવિતાઃ । યાવદ્ અન્યતમસ્મિન્ શ્મશાને પ્રત્યેકબુધો નિરોધસમાપત્તિં સમાપન્નઃ । તતો ઽસૌ શ્મશાનમોષકો
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 255 --------------------
માતઙ્ગસ્ તસ્ય પુરસ્તાદ્ ભાણ્ડમ્ અપસૃજ્ય તત્રૈવ નિલીનઃ । તત્સ્ તે તસ્કરાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધં દૃષ્ટ્વા અસ્યારબ્ધાઃ ક્ષેપ્તું શસ્ત્રમ્ અગ્નિં ચ । ન ચાસ્ય ચીવરકર્ણકમ્ અપિ શક્નુવન્તિ ચાલયિતુમ્*, યસ્માદ્ અસૌ નિરોધસમાધિં સમાપન્નઃ । યદા તે તસ્કરાઃ શ્રાન્તાઃ પ્રક્રાન્તાઃ, તદા સ પ્રત્યેકબુદ્ધઃ ક્રમેણ સમાધિવ્યુત્થિતઃ । તતસ્ તેન શ્મશાનમોષકેણ માતઙ્ગેન તં પ્રત્યેકબુદ્ધં પિણ્ડકેન પ્રતિપાદ્ય પ્રણિધાનં કૃતમ્*: અહમ્ અપ્ય્ એવંવિધાનાં ગુણાનાં લાભી સ્યામ્*, યથા ચાયમ્ અપરોપક્રમઃ । એવમ્ અહમ્ અપિ યત્ર યત્ર જાયેય, તત્ર તત્રાપરોપક્રમઃ સ્યામ્*, પ્રતિવિશિષ્ટતરં ચાતઃ શાસ્તારમ્ આરાગયેયં મા વિરાગયેયમ્ ઇતિ ॥
ભગવાન્ આહ: કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ તેન કાલેન તેન સમયેન શ્મશાનમોષકો માતઙ્ગઃ, અયમ્ સ ગઙ્ગિકઃ । ભૂયઃ કાશ્યપે ભગવતિ પ્રવ્રજિતો બભૂવ । તત્રાનેન બ્રહ્મચર્યવાસઃ પરિપાલિતઃ । તેનેદાનીમ્ અર્હત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્* । ઇતિ હિ ભિક્ષવ એકાન્તકૃષ્ણાનાં કર્મણામ્ એકાન્તકૃષ્ણો વિપાકઃ, એકાન્તશુક્લાનાં કર્મણામ્ એકાન્તશુક્લઃ, વ્યતિમિશ્રાણાં વ્યતિમિશ્રઃ । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવ એકાન્તકૃષ્ણાનિ કર્માણ્ય્ અપાસ્ય વ્યતિમિશ્રાણિ ચ, એકાન્તશુક્લેષ્વ્ એવ કર્મસ્વ્ આભોગઃ કરણીયઃ । ઇત્ય્ એવં વો ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્* । આત્તમનસસ્ તે ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
અવ્શ્_99 દીર્ઘનખઃ । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘો રાજગૃહમ્ ઉપનિશ્રિત્ય વિહરતિ વેણુવને કલન્દકનિવાપે । તેન ખલુ સમયેન નાલદગ્રામકે તિષ્યો નામ બ્રાહ્મણઃ । તેન શારી નામ દારિકા માઠરસકાશાલ્ લબ્ધા । યદા શારિપુત્રઃ સારીકુક્ષિમ્ અવક્રાન્તઃ, તદા ભ્રાત્રા સહ દીર્ઘનખેન વિવાદં કુર્વન્તી નિગ્રહસ્થાનં પ્રાપયતિ । # # # # # # # । તતો દીર્ઘનખેન દક્ષિણાપથં ગત્વા બહૂનિ શાસ્ત્રાણ્ય્ અધીતાનિ ।
યાવત્ ક્રમેણ શારિપુત્રો જાતઃ । તેન દ્વિર્ અષ્ટવર્ષેણૈન્દ્રં વ્યાકરણમ્ અધીતમ્*, સર્વવાદિનશ્ ચ નિગૃહીતાઃ । સો ઽનુપૂર્વેણ ભગવતઃ શાસને પ્રવ્રજિતઃ । યાવદ્ દીર્ઘનખેન પ્રવ્રાજકેન શ્રુતમ્*: ભાગિનેયેન તે સર્વે તીર્થકરા નિગૃહીતાઃ । ઇદાનીં શ્રમણગૌતમસ્ય શિષ્યત્વમ્ અભ્યુપગત ઇતિ ।
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 256 --------------------
શ્રુત્વા ચાસ્ય મહતી પરિભવસંજ્ઞા ઉત્પન્ના, સર્વશાસ્ત્રેષુ ચાસ્ય અનૈષ્ઠિકસંજ્ઞા ઉત્પન્ના । તતઃ ક્રમશો રાજગૃહમ્ અનુપ્રાપ્તઃ ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે ભગવાન્ પ્રતિસંલયનાદ્ વ્યુત્થાય ચતસૃણાં પર્ષદાં મધુરમધુરં ધર્મં દેશયતિ ક્ષૌદ્રં મધ્વ્ ઇવાનેડકમ્* । શારિપુત્રો ઽપિ ભગવતઃ પુરસ્તાત્ સ્થિતો ઽભૂદ્ વ્યજનં ગૃહીત્વા ભગવનતં વીજયન્* । અથ દદર્શ દીર્ઘનખપરિવ્રાજકો ભગવન્તમ્ અર્ધચન્દ્રાકારેણોપવિષ્ટં ધર્મં દેશયન્તમ્*, શારિપુત્રં ચ વ્યજનવ્યગ્રહસ્તં ભગવન્તં વીજયમાનમ્* । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્*: સર્વં મે ભો ગૌતમ ન ક્ષમત ઇતિ । ભગવાન્ આહ: એષાપિ તે અગ્નિવૈશ્યાયન દૃષ્ટિર્ ન ક્ષમતે, યેયં દૃષ્ટિઃ: સર્વં મે ન ક્ષમત ઇતિ । એષાપિ મે ભો ગૌતમ દૃષ્ટિર્ ન ક્ષમતે, યેયં મે દૃષ્ટિઃ: સર્વં મે ન ક્ષમત ઇતિ । અપિ તુ તે અગ્નિવૈશ્યાયન એવં જાનતો ઽયાશ્ ચ દૃષ્ટેઃ પ્રહાણં ભવિષ્યતિ પ્રતિનિસર્ગો વાન્તીભાવઃ; અન્યસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેર્ અપ્રતિસંધિર્ અનુપાદાનમ્ અપ્રાદુર્ભાવઃ? અપિ મે ભો ગૌતમ એવં જાનત એવં પશ્યતો ઽસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેઃ પ્રહાણં ભવિષ્યતિ પ્રતિનિસર્ગો વાન્તીભાવઃ અન્યસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેર્ અપ્રતિસંધિર્ અનુપાદાનમ્ અપ્રાદુર્ભાવઃ । બહુજનેન તે અગ્નિવૈશ્યાયન ન સંસ્યન્દિષ્યતિ (સ્પેયેર્: સંસ્યદિષ્યતિ) । # # # # # # ઇમ ઉચ્યન્તે તનુભ્યસ્ તનુતરાઃ । લોકે ત્રય ઇમે અગ્નિવૈશ્યાયન દૃષ્ટિસંનિશ્રયાઃ । કતમે ત્રયઃ? ઇહાગ્નિવૈશ્યાયન એક એવંદૃષ્ટિર્ ભવતિ એવંવાદી: સર્વં મે ક્ષમત ઇતિ । પુનર્ અપરમ્ ઇહૈક એવંદૃષ્ટિર્ ભવતિ એવંવાદી: સર્વં મે ન ક્ષમત ઇતિ । પુનર્ અપરમ્ એક એવંદૃષ્ટિર્ ભવતિ એવંવાદી: એવં મે ક્ષમતે, એકં ન મે ક્ષમત ઇતિ । તત્રાગ્નિવૈશ્યાયન યેયં દૃષ્ટિઃ સર્વં મે ક્ષમત ઇતિ, ઇય્ં દૃષ્ટિઃ સંરાગાય સંવર્તતે નાસંરાગાય, સંદ્વેષાય નાસંદ્વેષાય, સંમોહાય નાસંમોહાય, સંયોગાય નાસંયોગાય, સંક્લેશાય ન વ્યવદાનાય, સંચયાય નાપચયાય, અભિનન્દનાયોપાદાનાય અધ્યવસાનાય સંવર્તતે । તત્રાગ્નિવૈશ્યાયન યેયં દૃષ્ટિઃ: સર્વં મે ન ક્ષમત ઇતિ, ઇયં દૃષ્ટિઃ અસંરાગાય સંવર્તતે ન સંરાગાય, અસંદ્વેષાય ન સંદ્વેષાય, અસંમોહાય ન સંમોહાય, વિસંયોગાય ન સંયોગાય, વ્યવદાનાય ન સંક્લેશાય, અસંચયાય ન સંચયાય । અનભિનન્દનાયાનુપાદાનાય અનધ્યવસાનાય
સંવર્તતે । તત્ર યેયં દૃષ્ટિઃ: એકં મે ક્ષમતે, એકં મે ન ક્ષમત ઇતિ, યત્ તાવદ્ અસ્ય ક્ષમતે, તત્ સંરાગાય સંદ્વેષાય સંમોહાય સંયોગાય સંક્લેશાય, ન વ્યવદાનાય નાપચયાય । અભિનન્દનાયોપાદાનાય અધ્યવસાનાય સંવર્તતે । યદ્ અસ્ય ન ક્ષમતે, તદ્ અસંરાગાય સંવર્તતે ન સંરાગાય, અસંદ્વેષાય ન સંદ્વેષાય, અસંમોહાય ન સંમોહાય, અસંયોગાય ન સંયોગાય, વ્યવદાનાય ન સંક્લેશાય, અપચયાય ન સંચયાય । અનભિનન્દનાયાનુપાદાનાય અનધ્યવસાનાય સંવર્તતે ।
તત્રા શ્રુતવાન્ આર્યશ્રાવક ઇદં પ્રતિસંશિક્ષ્યતે: અહં ચૈવંદૃષ્ટિઃ સ્યામ્*, એવંવાદી: સર્વં મે ક્ષમતે । દ્વાભ્યાં મે સાર્ધં સ્યાદ્ વિગ્રહઃ સ્યાદ્ વિવાદઃ । યશ્ ચ એવંદૃષ્ટિર્ એવંવાદી: સર્વં મે ન ક્ષમત ઇતિ, યશ્ ચ એવંદૃષ્ટિર્ એવંવાદિ: એકં મે ક્ષમતે એકં મે ન ક્ષમત ઇતિ । વિગ્રહે સતિ વિવાદઃ, વિવાદે સતિ વિહિંસા । ઇતિ સ તાં સવિગ્રહાં સવિવાદાં સવિહિંસાં ચ સમનુપશ્યન્ન્
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 257 --------------------
ઇમાં ચ દૃષ્ટિં પ્રતિનિસૃજતિ, અન્યાં ચ દૃષ્ટિં નોપાદત્તે । એવમ્ અસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેઃ પ્રહાણં ભવતિ પ્રતિનિસર્ગો વાન્તીભાવઃ, અન્યસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેર્ અપ્રતિસંધિર્ અનુપાદાનમ્ અપ્રાદુર્ભાવઃ ॥

તત્ર શ્રુતવાન્ આર્યશ્રાવક ઇદં પ્રતિસંશિક્ષ્યતે: અહં ચેદ્ એવંદૃષ્ટિઃ સ્યામ્ એવંવાદી: સર્વં મે ન ક્ષમત ઇતિ, દ્વાભ્યાં મે સાર્ધં સ્યાદ્ વિગ્રહઃ, સ્યાદ્ વિવાદઃ । યશ્ ચ એવંદૃષ્ટિર્ એવંવાદી: સર્વં મે ક્ષમત ઇતિ, યશ્ ચ એવંદૃષ્ટિર્ એવંવાદિ: એકં મે ક્ષમતે એકં મે ન ક્ષમત ઇતિ । વિગ્રહે સતિ વિવાદઃ, વિવાદે સતિ વિહિંસા, ઇતિ સ તાં સવિગ્રહાં સવિવાદાં સવિહિંસાં ચ સમનુપશ્યન્ન્ ઇમાં ચ દૃષ્ટિં પ્રતિનિસૃજતિ, અન્યાં ચ દૃષ્ટિં નોપાદત્તે । એવમ્ અસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેઃ પ્રહાણં ભવતિ પ્રતિનિસર્ગો વાન્તીભાવઃ । અન્યસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેર્ અપ્રતિસંધિર્ અનુપાદાનમ્ અપ્રાદુર્ભાવઃ ॥
<તત્ર શ્રુતવાન્ આર્યશ્રાવક ઇદં પ્રતિસંશિક્ષ્યતે: અહં ચેદ્ એવમ્દૃષ્ટિઃ સ્યામ્ એવંવાદી: સર્વં મે ન ક્ષમત ઇતિ, દ્વાભ્યાં મે સાર્ધં સ્યાદ્ વિગ્રહઃ, સ્યાદ્ વિવાદઃ । યશ્ ચૈવંદૃષ્ટિર્ એવંવાદી: સર્વં મે ક્ષમત ઇતિ, યશ્ ચ એવંદૃષ્ટિર્ એવંવાદિ: એકં મે ક્ષમતે એકં મે ન ક્ષમતે ઇતિ । વિગ્રહે સતિ વિવાદઃ, વિવાદે સતિ વિહિંસા, ઇતિ સ તાં સવિગ્રહાં સવિવાદાં સવિહિંસાં ચ સમનુપશ્યન્ન્ ઇમાં ચ દૃષ્ટિં પ્રતિનિસૃજતિ, અન્યાં ચ દૃષ્ટિં નોપાદત્તે । એવમ્ અસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેઃ પ્રહાણં ભવતિ પ્રતિનિસર્ગો વાન્તીભાવઃ । અન્યસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેર્ અપ્રતિસંધિર્ અનુપાદાનમ્ અપ્રાદુર્ભાવઃ ॥>
તત્ર શ્રુતવાન્ આર્યશ્રાવક ઇદં પ્રતિસંશિક્ષ્યતે: અહં ચેદ્ એવમ્દૃષ્ટિઃ સ્યામ્ એવંવાદી: એકં મે ક્ષમતે, એકં મે ન ક્ષમત ઇતિ, દ્વાભ્યાં મે સાર્ધં સ્યાદ્ વિગ્રહઃ, સ્યાદ્ વિવાદઃ । યશ્ ચૈવંદૃષ્ટિર્ એવંવાદી: સર્વં મે ક્ષમત ઇતિ, યશ્ ચ એવંદૃષ્ટિર્ એવંવાદિ: સર્વં મે ન ક્ષમતે ઇતિ । વિગ્રહે સતિ વિવાદઃ, વિવાદે સતિ વિહિંસા, ઇતિ સ તાં સવિગ્રહાં સવિવાદાં સવિહિંસાં ચ સમનુપશ્યન્ન્ ઇમાં ચ દૃષ્ટિં પ્રતિનિસૃજતિ, અન્યાં ચ દૃષ્ટિં નોપાદત્તે । એવમ્ અસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેઃ પ્રહાણં ભવતિ પ્રતિનિસર્ગો વાન્તીભાવઃ । અન્યસ્યાશ્ ચ દૃષ્ટેર્ અપ્રતિસંધિર્ અનુપાદાનમ્ અપ્રાદુર્ભાવઃ ॥
અયં ખલ્વ્ અગ્નિવૈશ્યાયન કાયો રૂપી ઔદારિકશ્ ચાતુર્મહાભૂતિક ઇતિ આર્યશ્રાવકેણ અભીક્ષ્ણમ્ ઉદયવ્યયાનુદર્શિના વિહર્તવ્યમ્*, વિરાગાનુદર્શિના પ્રતિનિસર્ગાનુદર્શિના વિહર્તવ્યમ્* । યત્રાર્યશ્રાવકસ્ય અભીક્ષ્ણમ્ ઉદયવ્યયાનુદર્શિનો વિહરતઃ, યો ઽસ્ય ભવતિ કાયે કાયચ્છન્દઃ કાયસ્નેહઃ કાયપ્રેમા કાયાલયઃ કાયવિષક્તિઃ કાયાધ્યવસાનમ્*, તચ્ ચાસ્ય ચિત્તં ન પર્યાદાય તિષ્ઠતિ ॥
તિસ્ર ઇમા અગ્નિવૈશ્યાયન વેદનાઃ । કતમાસ્ તિસ્રઃ? સુખા દુઃખા અદુઃખાસુખા ચ । યસ્મિન્ સમયે શ્રુતવાન્ આર્યશ્રાવકઃ સુખાં વેદનાં વેદયતે, દ્વે અસ્ય વેદને તસ્મિન્ સમયે નિરુદ્ધે ભવતઃ: દુઃખા ચ અદુઃખાસુખા ચ । સુખામ્ એવ ચ તસ્મિન્ સમયે આર્યશ્રાવકો વેદનાં વેદયતે । સુખાપિ ચ વેદના અનિત્યા નિરોધધર્મિણી । યસ્મિન્ સમયે આર્યશ્રાવકો દુઃખાં વેદનાં વેદયતે, દ્વે અસ્ય વેદને તસ્મિન્ સમયે નિરુદ્ધે ભવતઃ, સુખા અદુઃખાસુખા ચ । દુઃખામ્ એવ ચ તસ્મિન્ સમયે આર્યશ્રાવકો વેદનાં વેદયતે । દુઃખાપિ વેદના અનિત્યા નિરોધધર્મિણી । યસ્મિન્ સમયે આર્યશ્રાવકો અદુઃખાસુખાં વેદનાં વેદયતે, દ્વે અસ્ય વેદને તસ્મિન્ સમયે નિરુદ્ધે ભવતઃ, સુખા દુઃખા ચ । અદુઃખાસુખામ્ એવ ચ તસ્મિન્ સમયે આર્યશ્રાવકો વેદનાં વેદયતે । અદુઃખાસુખાપિ વેદના અનિત્યા નિરોધધર્મિણી । તસ્યૈવં ભવતિ: ઇમા વેદનાઃ કિંનિદાનાઃ કિંસમુદયાઃ કિંજાતીયાઃ કિંપ્રભાવા ઇતિ? ઇમા વેદના સ્પર્શનિદાનાઃ સ્પર્શસમુદયાઃ સ્પર્શજાતીયાઃ સ્પર્શપ્રભાવાઃ । તસ્ય સ્પર્શસ્ય સમુદયાત્ તાસ્ તા વેદનાઃ સમુદયન્તે
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 258 --------------------
તસ્ય સ્પર્શસ્ય નિરોધાત્ તાસ્ તા વેદના નિરુધ્યન્તે, વ્યુપશામ્યન્તિ શીતીભવન્તિ અસ્તંગચ્છન્તિ । સ યાં કાંચિદ્ વેદનાં વેદયતે સુખાં વા દુઃખાં વા અદુઃખાસુખા વા, તાસાં વેદનાનાં સમુદયં ચાસ્તંગમં ચાસ્વાદં ચાદીનવં ચ નિઃસરણં ચ યથાભૂતં પ્રજાનામીતિ, તસ્ય વેદનાનાં સમુદયં ચાસ્તંગમં ચાસ્વાદં ચાદીનવં ચ નિઃસરણં ચ યથાભૂતં પ્રજાનત ઉત્પન્નાસુ વેદનાસ્વ્ અનિત્યતાનુદર્શી વિહરતિ, વ્યયાનુદર્શી વિરાગાનુદર્શી નિરોધાનુદર્શી પ્રતિસર્ગાનુદર્શી । સ કાયપર્યન્તિકાં વેદનાં વેદયમાનઃ કાયપર્યન્તિકાં વેદનાં વેદય ઇતિ યથાભૂતં પ્રજાનાતિ । જીવિતપર્યન્તિકાં વેદનાં વેદયમાનો જીવિતપર્યન્તિકાં વેદનાં વેદય ઇતિ યથાભૂતં પ્રજાનાતિ । ભેદાચ્ ચ કાયસ્યોર્દ્ધ્વં જીવિતપર્યાદાનાદ્ ઇહૈવાસ્ય સર્વાણિ વેદનાનિ અપરિશેષં નિરુધ્યન્તે અપરિશેષમ્ અસ્તં પરિક્ષયં પર્યાદાનં ગચ્છન્તિ । તસ્યૈવં ભવતિ: સુખામ્ અપિ વેદનાં વેદયતો ભેદઃ કાયસ્ય ભવિષ્યતિ । એષ એવાન્તો દુઃખસ્ય । દુઃખામ્ અપિ, અદુઃખાસુખામ્ અપિ વેદનાં વેદયતો ભેદઃ કાયસ્ય ભવિષ્યતિ । એષ એવાન્તો દુઃખસ્ય । સ સુખામ્ અપિ વેદનાં વેદયતે, વિસંયુક્તો વેદયતે, ન સંયુક્તઃ । દુઃખામ્ અપિ અદુઃખાસુખામ્ અપિ વેદનાં વેદયતે, વિસંયુક્તો વેદયતે, ન સંયુક્તઃ । કેન વિસંયુક્તઃ? વિસંયુક્તો રાગેણ દ્વેષેણ મોહેન, વિસંયુક્તો જાતિજરામરણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસૈઃ, વિસંયુક્તો દુઃખાદ્ ઇતિ વદામિ ॥
તેન ખલુ સમયેન આયુષ્માઞ્ શારિપુત્રો ઽર્ધમાસોપસંપન્નો ભગવતઃ પૃષ્ઠતઃ સ્થિતો ઽભૂદ્ વ્યજનં ગૃહીત્વા ભગવન્તં વીજયન્* । આયુષ્મતઃ શારિપુત્રસ્યૈતદ્ અભવત્*: ભગવાંસ્ તેષાં ધર્માણાં પ્રહાણમ્ એવ વર્ણયતિ, વિરાગમ્ એવ નિરોધમ્ એવ પ્રતિનિઃસર્ગમ્ એવ વર્ણયતિ । યન્વ્ અહં તેષાં તેષાં ધર્માણાં પ્રહાણાનુદર્શી વિહરેયમ્*, વિરાગાનુદર્શી નિરોધાનુદર્શી વિહરેયમ્*, પ્રતિનિઃસર્ગાનુદર્શી વિહરેયમ્ ઇતિ । આયુષ્મતઃ શારિપુત્રસ્યૈષાં ધર્માણામ્ અનિત્યતાનુદર્શિનો વિહરતો વ્યયાનુદર્શિનો વિરાગાનુદર્શિનો નિરોધાનુદર્શિનઃ પ્રતિનિઃસર્ગાનુદર્શિનો વિહરતઃ અનુપાદાય આસ્રવેભ્યશ્ ચિત્તં વિમુક્તમ્* । દીર્ઘનખસ્ય ચ પરિવ્રાજકસ્ય વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્ ઉત્પન્નમ્* ॥
અથ દીર્ઘનખઃ પરિવ્રાજકો દૃષ્ટધર્મા પ્રાપ્તધર્મા પર્યવગાઢધર્મા તીર્ણકાઙ્ક્ષસ્ તીર્ણવિચિકિત્સો ઽપરપ્રત્યયો ઽનન્યનેયઃ શાસ્તુઃ શાસને (સ્પેયેર્: શાસ્ત્રશસને) ધર્મેષુ વૈશારદ્યપ્રાપ્ત ઉત્થાયાસનાદ્ એકાંસમ્ ઉત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાઞ્જલિં પ્રણમય્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્ । લાભેયાહં ભદન્ત સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદં ભિક્ષુભાવમ્* । ચરેયમ્ અહં ભગવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્* । લબ્ધવાન્ દીર્ઘનખપરિવ્રાજકઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપસંપદં ભિક્ષુભાવમ્* । એવં પ્રવ્રજિતઃ સ આયુષ્માન્ એકો વ્યપકૃષ્ટો ઽપ્રમત્ત આતાપી પ્રહિતાત્મા વ્યહાર્ષીત્* । એકો વ્યપકૃષ્ટો ઽપ્રમત્ત આતાપી પ્રહિતાત્મા વિહરન્* યદ્ અર્થં કુલપુત્રાઃ કેશશ્મશ્રુ અવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્ત્રાણ્ય્ આચ્છાદ્ય સમ્યગ્ એવ શ્રદ્ધયા અગારાદ્ અનગારિકાં પ્રવ્રજન્તિ, તદ્ અનુત્તરં બ્રહ્મચર્યપર્યવસાનં
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 259 --------------------

દૃષ્ટ એવ ધર્મે સ્વયમ્ અભિજ્ઞયા સાક્ષાત્કૃત્વા પ્રતિપદ્ય પ્રવેદયતે: ક્ષીણા મે જાતિઃ, ઉષિતં બ્રહ્મચર્યં, કૃતં કરણીયં નાપરમ્ અસ્માદ્ ભવં પ્રજાનામીતિ । આજ્ઞાતવાન્ સ આયુષ્માન્ અર્હન્ બભૂવ સુવિમુક્તચિત્તઃ । તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ: એષો ઽગ્રો મે ભિક્ષવો ભિક્ષૂણાં મમ શ્રાવકાણાં પ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તાનાં યદુત કોષ્ઠિલો ભિક્ષુર્ ઇતિ ॥
ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ: કાનિ ભદન્ત મહાકોષ્ઠિલેન કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ, યેન મહાવાદી સંવૃત્તઃ । પ્રવ્રજ્ય ચાર્હત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્ ઇતિ । ભગવાન્ આહ: કોષ્ઠિલેનૈવ ભિક્ષવઃ પૂર્વમ્ અન્યાસુ જાતિષુ કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ લબ્ધસંભારાણિ પરિણતપ્રત્યયાનિ ઓઘવત્ પ્રત્યુપસ્થિતાન્ય્ અવશ્યંભાવીનિ । કોષ્ઠિલેન કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ । કો ઽન્યઃ પ્રત્યનુભવિષ્યતિ? ન ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્ય્ ઉપચિતાનિ બાહ્યે પૃથિવીધાતૌ વિપચ્યન્તે, નાબ્ધાતૌ, ન તેજોધાતૌ, ન વાયુધાતૌ, અપિ તૂપાત્તેષ્વ્ એવ સ્કન્ધધાત્વાયતનેષુ કર્માણિ કૃતાનિ વિપચ્યન્તે શુભાન્ય્ અશુભાનિ ચ:
ન પ્રણશ્યન્તિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ ।
સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્*