અવદાનશતક · અધ્યાય 47

ઇતિ ॥
યાવદ્ આયુષ્મતા ઉત્તરેણ સુબહુ પરિભાષ્ય એકા યમલી લબ્ધા । તતઃ સા સંઘાય દત્તા । યેન ચ ભિક્ષુણા સંઘમધ્યાત્ સા યમલી ક્રીતા, તેન માનવકે સ્થાપિતા । તતસ્ તયા પ્રેત્યા રાત્રાવ્ ઉપાગત્યાપહૃતા । તતસ્ તેન ભિક્ષુણા આયુષ્મત ઉત્તરાય નિવેદિતમ્* । ઉત્તરેણ ગત્વા પ્રેતીં પરિભાષ્ય પુનર્ અપ્ય્ આનીય દત્તા । એવં યાવત્ ત્રિર્ અપિ તસ્ય ભિક્ષોઃ સકાશાદ્ અપહૃતા, આયુષ્મતા ચોત્તરેણાનીય દત્તા । ભિક્ષુણા ચ સા પાટયિત્વા ચાતુર્દિશાય ભિક્ષુસંઘાય વિલેપનિકાયાં
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 118 --------------------
સીવિતા । તતસ્ તયા ન પુનર્ અપહૃતા । અત એવ માત્સર્યં સત્વાનાં વિડમ્બનકરં દૃષ્ટ્વા માત્સર્યપ્રહાણાય ધ્યાયિતવ્યમ્* । તથા એવંવિધા દોષા ન સ્યુર્ યથા તસ્યાઃ પ્રેત્યા ઇતિ ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમનસસ્ તે ભિક્ષવો ઽન્યે ચ દેવાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાદયો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
અવ્શ્_47 જાત્યન્ધા । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘઃ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ જેતવને ઽનાથપિણ્ડદસ્યારામે । અથાયુષ્માન્ નન્દકઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય શ્રાવસ્તીં પિણ્ડાય ચરિત્વા કૃતભક્તકૃત્યઃ પશ્ચાદ્ભક્તપિણ્ડપાતપ્રતિક્રાન્તઃ પાત્રચીવરં પ્રતિસમર્પ્ય પ્રેતચારિકાં ચરતિ સ્મ । અદ્રાક્ષીદ્ આયુષ્માન્ નન્દકઃ પ્રેતીં દગ્ધસ્થૂણાસદૃશીં જાત્યન્ધાં સ્વકેશરોમસંછન્નાં સૂચીછિદ્રોપમમુખીં પર્વતોપમકુક્ષિં દુર્ગન્ધાં શ્મશાનસદૃશીં કાકૈર્ ગૃધ્રૈઃ શ્વભિઃ શૃગાલૈશ્ ચાભિદ્રુતામ્* । યે ઽસ્યાઃ સમન્તત ઉત્પાટ્યોત્પાટ્ય માંસં ભક્ષયન્તિ । સા મર્મવેદનાભ્યાહતા આર્તસ્વરં ક્રન્દતિ દુઃખાં તીવ્રાં ખરાં કટુકામ્ અમનાપાં વેદનાં વેદયન્તિ । આયુષ્માન્ નન્દકઃ સંવિગ્નઃ પૃછતિ: કિં ત્વયા ભગિનિ પ્રકૃતં પાપં યેનૈવંવિધં દુઃખમ્ અનુભવસીતિ । પ્રેતી આહ: આદિત્યે હિ સમુદ્ગતે ન દીપેન પ્રયોજનમ્* । ભગવન્તમ્ એતમ્ અર્થં પૃચ્છ । સ તે અસ્માકીનાં કર્મપ્લોતિં વ્યાકરિષ્યતીતિ । યાં શ્રુત્વા અન્યે ઽપીહ સત્વાઃ પાપાત્ પ્રતિવિરંસ્યન્તીતિ । અથાયુષ્માન્ નન્દકો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ભગવાન્ પ્રતિસંલયનાદ્ વ્યુત્થાય ચતસૃણાં પર્ષદાં મધુરમધુરં ધર્મં દેશયતિ ક્ષૌદ્રં મધ્વ્ ઇવાનેડકમ્* । અનેકશતા ચ પર્ષદ્ ભગવતઃ સકાશાન્ મધુરમધુરં ધર્મં શૃણોત્ય્ અનિજ્યમાનૈર્ ઇન્દ્રિયૈઃ । તતો બુદ્ધા ભગવન્તઃ પૂર્વાલાપિનઃ એહીતિ સ્વાગતવાદિનઃ સ્મિતપૂર્વંગમાશ્ ચ । તત્ર ભગવાન્ આયુષ્મન્તં નન્દકમ્ ઇદમ્ અવોચત્*: એહિ નનદક, સ્વાગતં તે, કુતસ્ ત્વં નન્દક એતર્હ્ય્ આગચ્છસીતિ । નન્દક આહ: આગચ્છામ્ય્ અહં ભદન્ત પ્રેતચારિકાયાઃ । તત્રાહં પ્રેતીમ્ અદ્રાક્ષં દગ્ધસ્થૂણાસદૃશીં સ્વકેશરોમસંછન્નાં સૂચીછિદ્રોપમમુખીં પર્વતોપમકુક્ષિં દુર્ગન્ધાં શ્મશાનસદૃશીં કાકૈર્ ગૃધ્રૈઃ શ્વભિઃ શૃગાલૈશ્ ચાભિદ્રુતામ્*, યે ઽસ્યાઃ સમન્તત ઉત્પાટ્યોત્પાટ્ય માંસં ભક્ષયન્તિ । સા મર્મવેદનાભ્યાહતા આર્તસ્વરં ક્રન્દતિ દુઃખાં તીવ્રાં ખરાં કટુકામ્ અમનાપાં વેદનાં વેદયમાનામ્* । આહ ચ:
વિશુષ્કકણ્ઠોષ્ઠપુટા સુદુઃખિતા પ્રવૃદ્ધશૈલોપમચર્વિતાશ્રયા ।
સ્વકેશસંછન્નમુખી દિગમ્બરા સુસૂક્ષ્મસૂચીસદૃશાનના કૃશા

-------------------- વૈદ્ય, પ્. 119 --------------------
નગ્ના સ્વકેશસંછન્ના અસ્થિયન્ત્રવદુચ્છ્રિતા ।
કપાલપાણિની ઘોરા ક્રન્દન્તી પરિધાવતે

બુભુક્ષયા પિપાસયા ક્લાન્તા વ્યસનપીડિતા ।
આર્તસ્વરં ક્રન્દમાના દુઃખાં વિન્દતિ વેદનામ્*

કિં તયા પ્રકૃતં પાપં મર્ત્યલોકે સુદારુણમ્* ।
યેન એવંવિધં દુઃખમ્ અનુભવતિ ભયાનકમ્*