અવદાનશતક · અધ્યાય 38

ઇત્ય્ ઉક્તમાત્રે બોધિસત્વાનુભાવેન માહેન્દ્રભવનમ્ આકમ્પિતમ્* । દેવતાનાં ચાધસ્તાજ્ જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે: કિં કૃતમ્ અપિ । પશ્યન્તિ બોધિસત્વાનુભાવાદ્ ઇતિ । યાવચ્ છક્રેણ દેવેન્દ્રેણ માહેન્દ્રવર્ષં વૃષ્ટં યેન તદાશ્રમપદં પુનર્ અપિ તૃણગુલ્મૌષધિપુષ્પફલસમૃદ્ધં સંવૃત્તમ્* ॥
તતસ્ તેન ઋષિણા શશં કલ્યાણમિત્રમ્ આગમ્ય તત્ર વસતા પઞ્ચાભિજ્ઞાઃ સાક્ષાત્કૃતાઃ । તતઃ સ ઋઇષિઃ શશમ્ ઉવાચ: ભોઃ શશ, તેન દુષ્કરેણ વ્યવસાયેન કારુણ્યભાવાચ્ ચ કિં પ્રાર્થયસે ઇતિ । તેનોક્તમ્*: અન્ધે લોકે અનાયકે અપરિણાયકે બુદ્ધો ભૂયાસમ્ અતીર્ણાનાં સત્વાનાં તારયિત, અમુક્તાનાં મોચયિતા, અનાશ્વસ્તાનામ્ આશ્વાસયિતા, અપરિનિર્વૃતાનાં પરિનિર્વાપયિતેતિ । તતઃ સ ઋષિર્ ઇદં વચનમ્ ઉપશ્રુત્ય શશમ્ અબ્રવીત્: યદા ત્વં બુદ્ધો ભવેથાઃ, અસ્માકમ્ અપિ સમન્વાહરેથા ઇતિ । શશ ઉવાચ: એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ ॥
ભગવાન્ આહ: કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ તેન કાલેન તેન સમયેન શશ આસીત્, અહં સ । ઋષિર્ એષ કુલપુત્રઃ । તસ્માત્ તર્હિ ભિક્ષવ એવં શિક્ષિતવ્યમ્: યત્ કલ્યણામિત્રા વિહરિષ્યામઃ કલ્યાણસહાયાઃ કલ્યાણસંપર્કાઃ, ન પાપમિત્રા ન પાપસહાયા ન પાપસંપર્કા । ઇત્ય્ એવં વો ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્*: ઇહ મમ ભદન્ત એકાકિનો રહોગતસ્ય પ્રતિસંલીનસ્યૈવં ચેતસિ ચેતઃપરિતર્ક ઉદપાદિ: ઉપાર્ધમ્ ઇદં બ્રહ્મચર્યસ્ય યદુત કલ્યાણમિત્રતા કલ્યાણસહાયતા કલ્યાણસંપર્કઃ, ન પાપમિત્રતા ન પાપસહાયતા ન પાપસંપર્કઃ ઇતિ । ભગવાન્ આહ: મા ત્વમ્ આનન્દ એવં વોચઃ: ઉપાર્ધમ્ ઇદં બ્રહ્મચર્યસ્ય યદુત કલ્યાણમિત્રતા કલ્યાણસહાયતા કલ્યાણસંપર્કઃ, ન પાપમિત્રતા ન પાપસહાયતા ન પાપસંપર્કઃ ઇતિ । સકલમ્ ઇદમ્ આનન્દ કેવલં પરિપૂર્ણં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં યદુત કલ્યાણમિત્રતા કલ્યાણસહાયતા કલ્યાણસંપર્કઃ, ન પાપમિત્રતા ન પાપસહાયતા ન પાપસંપર્કઃ । તત્ કસ્ય હેતોઃ? માં હ્ય્ આનન્દ કલ્યાણામિત્રમ્ આગમ્ય જાતિધર્માણઃ સત્વા જાતિધર્મતયા (સ્પેયેર્: જાતિધર્મતાયાઃ) પરિમુચ્યન્તે, જરાવ્યાધિશોકમરણપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસધર્માણઃ સત્વા ઉપાયાસધર્મતાયાઃ પરિમુચ્યન્તે । તદ્ અનેનૈવ તે આનન્દ પર્યાયેણ વેદિતવ્યં યત્ સકલમ્ ઇદં કેવલં પરિપૂર્ણં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં યદુત કલ્યાણમિત્રતા કલ્યાણસહાયતા કલ્યાણસંપર્કઃ, ન પાપમિત્રતા ન પાપસહાયતા ન પાપસંપર્કઃ । ઇત્ય્ એવં વો ભિક્ષવઃ શિક્ષિતવ્યમ્* ॥
ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમનસસ્ તે ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દન્* ॥
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 96 --------------------
અવ્શ્_38 ધર્મગવેષી । (એદ્. સ્પેયેર્, વોલ્. ઇ)
બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘઃ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ જેતવને ઽનાથપિણ્ડદસ્યારામે । આચરિતમ્ એતદ્ અનાથપિણ્ડદસ્ય ગૃહપતેઃ: કલ્યમ્ એવોત્થાય ભગવતો દર્શનાયોપસંક્રમ્ય જેતવનં સ્વયં સંમાર્ષ્ટુમ્* । અથાન્યતમેન કાલેન અનાથપિણ્ડદસ્ય ગૃહપતેઃ કશ્ચિદ્ વ્યાક્ષેપઃ સમુત્પન્નઃ । તતો ભગવાન્ પુણ્યકામાનાં સત્વાનાં પુણ્યતીર્થોપદર્શનાર્થં સ્વયમ્ એવ સંમાર્જનીં ગૃહીત્વા જેતવનં સંમાર્ષ્ટું પ્રવૃત્તઃ । ભગવન્તં દૃષ્ટ્વા મહાશ્રાવકા અપિ શારદ્વતીપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનકાશ્યપનન્દરેવતપ્રભૃતયઃ સંમાર્ષ્ટું પ્રવૃત્તાઃ । તતો જેતવનં સહ શ્રાવકૈઃ સંમૃજ્ય ઉપસ્થાનશાલાં પ્રવિશ્ય પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ । નિષદ્ય ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ: પઞ્ચેમે ભિક્ષવ આનુશંસાઃ સંમાર્જને । કતમે પઞ્ચ? આત્મનશ્ ચિત્તં પ્રસીદતિ । પરસ્ય ચિત્તં પ્રસીદતિ । દેવતાનાં મનસો ભવતિ પ્રાસાદિકમ્* । સંવર્તનીયં કુશલમૂલમ્ ઉપચિનોતિ । કાયસ્ય ચ ભેદાત્ સુગતૌ સ્વર્ગલોકે દેવેષૂપપદ્યતે । ઇતિ પઞ્ચાનુશંસાઃ સંમાર્જને ॥
તતશ્ ચતસ્રઃ પર્ષદો ભગવતઃ સકાશાત્ સંમાર્જનસ્યેતિ પઞ્ચાનુશંસાન્ ઉપશ્રુત્ય પ્રસાદજાતાઃ પ્રીતિસૌમનસ્યપ્રસન્નચિત્તાઃ સ્વસ્વાસનાદ્ ઉત્થાય યેન ભગવાંસ્ તેનાઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય ભગવન્તમ્ એતદ્ ઊચુઃ: વયં ભગવન્ ભગવત ઉપસ્થાપકાઃ (સ્પેયેર્: ઉપસ્થાયકાઃ) સર્વં જેતવનં સદા સંમાર્ષ્ટુમ્ ઇચ્છામઃ । અસ્માકમ્ અનુગ્રહં કુરુ । તતો ભગવાંસ્ તાસાં તૂષ્ણીભાવેનાધિવાસયતિ । તતસ્ તાશ્ ચતસ્રઃ પર્ષદો ભગવતો ઽધિવાસનાં વિદિત્વા સંમાર્જનીગૃહીત્વા સર્વં જેતવનં સંમાર્ષ્ટું પ્રવૃત્તાઃ । સર્વં જેતવનં ચારામમાર્ગપર્યન્તં સંમાર્જ્ય ભગવતો ધર્મદેશનાં શ્રોતુમ્ એકાન્તે નિષણ્ણા આદરયુક્તાઃ ॥
અનાથપિણ્ડદો ગૃહપતિર્ અપિ તં પ્રદેશમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । તેન શ્રુતં યથા ભગવતા મહાશ્રાવકસહાયેન સ્વયમ્ એવ જેતવનં સંમૃષ્ટમ્ ઇતિ । ભગવતા દેશિતાન્ સંમાર્જને પઞ્ચાસ્નુશંસાન્ ઉપશ્રુત્ય વિપ્રતિસારીભૂતઃ ઇતિ ચિન્તિતવાન્: કિમર્થં મયા ભગવતો વિહારે તસ્મિન્ પુણ્યક્ષેત્રે, યત્રાદ્યૈવારોપિતં બીજમ્ અદ્યૈવ ફલં સંપદ્યતે, સ્વલ્પસ્યાનન્તં ફલં નિષ્પદ્યતે, તથાગતસંમુખીભૂતે સર્વશ્રાવકસંવાસિતે ઽતીવ મનોરમભૂમૌ સર્વદેવાસુરમનુષ્યગન્ધર્વગરુડકિન્નરમહોરગાણાં મનોહર્ષાસ્પદીભૂતે સર્વભૂતપ્રેતપિશાચયક્ષરાક્ષસનારકદ્રોહિણામ્ અનવકાશે સર્વમારમારકાયિકાનાં દેવાનાં મનુષ્યાણાં ચાનવકાશભુવને ભગ્નાભિભવજાતે રાગદ્વેષમોહમાત્સર્યેર્ષ્યામાનદુષ્ટસત્વાનામ્ અવિદિતપ્રભાવે પાપાચારાણામ્ અલબ્ધાગમને પાપમિત્રહસ્તગતાનામ્ અમનાપજાતે શ્રદ્ધાવિગતાનાં ત્યાગધર્મરહિતાનામ્ અદૃષ્ટચિન્તિતભાવને દુઃશીલાનાં કુવૃત્તિનામ્ અમનોગમને દયાભાવવિરહિતાનાં ક્રોધિનાં પરુષભાષિણામ્ અલબ્ધશરણે વીર્યહીનકુસીદવૃત્તિનાં ત્યક્તારમ્ભાશમિનાં સુદૂરીભૂતે ધ્યાનચ્યુતમુષિતસ્મૃતીનાં કુદૃષ્ટિચારિણાં કુમાર્ગપ્રસ્થિતાનામ્ અન્ધકારીભૂતે દુષ્પ્રજ્ઞાનાં કુબુદ્ધિલબ્ધજ્ઞાનાન્તરાણામ્ અપ્રાપ્તાગમનભાવે દાતૄણામ્ અતીવ મનોરથકૃતે સુશીલયુક્તાનાં મનોરમવાસે ક્ષમાચારિણામ્
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 97 --------------------
આદરાગમનલબ્ધે વીર્યારબ્ધાનાં નિત્યાનુગમનપ્રાપ્તે ધ્યાનરતાનામ્ આલીનભૂવને પ્રજ્ઞાધારિણાં પ્રબોધપ્રકાશાપરિત્યક્તક્ષેત્રે એતાદૃશે બુદ્ધવિક્રીડિતે વિહારે સંમાર્ષ્ટું ચિત્તાક્ષેપઃ કૃતઃ । ન પુનઃ કદાપિ મયા તથા ક્ષમં કર્તુમ્* । ઇતિ નિશ્ચિત્ય પુનસ્ તસ્યૈતદ્ અભવત્: યત્ર ભગવતા મહાશ્રાવકસહાયેન સ્વયં સંમાર્જનં કૃતમ્*, કથમ્ અહમ્ અસ્યોપરિ યાસ્યામિ?

તતો ઽનાથપિણ્ડદો ઽપત્રપમાણરૂપો લજ્જાપરિગતહૃદયસ્ તત્રાવસ્થાને સ્થિતઃ । જાનકાઃ પૃચ્છકા બુદ્ધા ભગવન્તઃ । તેન ભિક્ષવઃ પૃષ્ટાઃ: ક એષ ઇતિ । ભિક્ષવ ઊચુઃ: અનાથપિણ્ડદો ભદન્ત ભગવતો લજ્જાયમાનરૂપો ઽપત્રાપ્યપરિગતહૃદયો નેચ્છતિ ભગવતઃ સકાશમ્ અત્રોપરિષ્ટાત્ પાદન્યાસેનોપસંક્રમિતુમ્*, યત્ર નામ ભગવતા મહાશ્રાવકસહાયેન સ્વયં જેતવનં સંમૃષ્ટમ્ ઇતિ । તતસ્ તં ભગવાન્ આહ: ગૃહપતે બુદ્ધવચનં ###<પોસ્સિબ્લ્ય્ રેસ્તોરે: શ્રુત્વા ભગવતા> પ્રવેષ્ટવ્યમ્* । કસ્માત્? સદ્ધર્મગૌરવા હિ બુદ્ધા ભગવન્તઃ, ધર્મો હ્ય્ અર્હતાં ગુરુર્ ઇતિ । તતો ઽનાથપિણ્ડદો ગાથાભિગીતેન ગાયન્ યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદાભિવન્દનં કૃત્વા પુરસ્તાદ્ એકાન્તે નિષણ્ણો ધર્મકથાશ્રવણાય । તતો ભગવતા ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શિતઃ સમાદાપિતઃ સમુત્તેજિતઃ સંપ્રહર્ષિતઃ । સો ઽનેકપર્યાયેણ ભગવતા ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શિતઃ સમાદાપિતઃ સમુત્તેજિતઃ સંપ્રહર્ષિતઃ સંપ્રક્રાન્તઃ ॥
તદા ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ: આશ્ચર્યં ભદન્ત યદ્ ભગવાન્ ધર્મે સાદરજાતઃ સગૌરવજાતો ધર્મસ્યૈવ વર્ણં ભાષત ઇતિ । પશ્ય ભદન્ત યાવદ્ ધર્મરત્નસ્યામી ભાજનહૂતઃ સત્વા આદરેણ સર્વં જેતવનં સંમાર્ષ્ટું પ્રવૃત્તાઃ, ધર્મં ચ શ્રોતવ્યં મન્યન્ત ઇતિ । ભગવાન્ આહ: કિમ્ અત્ર ભિક્ષવ આશ્ચર્યં યદ્ ઇદાનીં તથાગતો વિગતરાગદ્વેષમોહો ઽથ પરિમુક્તો જાતિજરાવ્યાધિમરણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસૈર્ ધર્મે સાદરજાતઃ સગૌરવજાતો ધર્મસ્યૈવ વર્ણં ભાષતે । યત્ તુ મયા અતીતે ઽધ્વનિ સરાગેણ સદ્વેષેણ સમોહેનાપરિમુક્તેન જાતિજરાવ્યાધિમરણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસૈર્ ધર્મહેતોઃ સ્વજીવિતસ્યાપિ પરિત્યાગઃ કૃતઃ । તચ્ છૃણુત, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુત, ભાષિષ્યે ॥
ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતે ઽધ્વનિ વારાણસ્યાં નગર્યાં બ્રહ્મદત્તો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ ક્ષેમં ચ સુભિક્ષં ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યં ચ પ્રશાન્તકલિકલહડિમ્બડમરં તસ્કરરોગાપગતં શાલીક્ષુગોમહિષીસંપન્નમ્ અખિલમ્ અકણ્ટકમ્* । એકપુત્રમ્ ઇવ રાજ્યં પાલયતિ । સ ચ રાજા શ્રાદ્ધો ભદ્રઃ કલ્યાણાશય આત્મહિતપરહિતપ્રતિપન્નઃ કારુણિકો મહાત્મા ધર્મકામઃ પ્રજાવત્સલઃ સર્વપ્રદઃ સર્વપરિત્યાગી નિઃસઙ્ગપરિત્યાગી ચ મહતી ત્યાગે વર્તતે । સો ઽપરેણ સમયેન દેવ્યા સાર્ધં ક્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ । તસ્ય ક્રીડતો રમમાણસ્ય પરિચારયતઃ કાલાન્તરેણ સા દેવી સત્વવતી સંવૃત્તા । દોહદશ્ ચાસ્યાઃ સમુત્પન્નઃ: સુભાષિતં શૃણુયામ્ ઇતિ । તયા રાજ્ઞે નિવેદિતમ્* । રાજ્ઞા નૈમિત્તિકાન્ આહૂય પૃષ્ટાઃ । ત ઊચુઃ: દેવ અસ્ય સત્વસ્યાનુભાવ ઇતિ । તતસ્ તેન રાજા સૌભાષણિકસ્યાર્થે સુવર્ણપિટકો ગ્રામનગરનિગમરાષ્ટ્રરાજધાનીષુ
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 98 --------------------
પર્યટિતઃ । ન ચ તત્ સુભાષિતમ્ ઉપલભ્યતે । યાવત્ પરિપૂર્ણૈર્ નવભિર્ માસૈઃ સા દેવી પ્રસૂતા । દારકો જાતો ઽભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રાસાદિકો ગૌરઃ કનકવર્ણશ્ છત્રાકારશિરાઃ પ્રલમ્બબાહુર્ વિસ્તીર્ણલલાટ ઉચ્ચઘોષઃ સંગતબ્રૂસ્ તુઙ્ગનાસઃ સર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગોપેતઃ । તસ્ય જાતૌ જાતિમહં કૃત્વા નામધેયં વ્યવસ્થાપ્યતે: કિં ભવત્વ્ અસ્ય દારકસ્ય નામેતિ । અમાત્યા ઊચુઃ: યસ્માદ્ અયં દારકો ઽજાત એવ સુભાષિતં ગવેષતે તસ્માદ્ ભવતુ દારકસ્ય સુભાષિતગવેષી નામેતિ । તસ્ય સુભાષિતગવેષીતિ નામ કૃતમ્* । સુભાષિતગવેષી દારકો ઽષ્ટાભ્યો ધાત્રીભ્યો દત્તો દ્વાભ્યામ્ અંસધાત્રીભ્યાં દ્વાભ્યાં ક્ષીરધાત્રીભ્યાં દ્વાભ્યાં ક્રીડનિકાભ્યાં દ્વાભ્યાં મલધાત્રીભ્યાં ધાત્રીભ્યામ્* । સો ઽષ્ટાભિર્ ધાત્રીભિર્ ઉન્નીયતે વર્ધ્યતે ક્ષીરેણ દધ્ના નવનીતેન સર્પિષા સર્પિમણ્ડેનાન્યૈશ્ ચોત્તપ્તોત્તપ્તૈર્ ઉપકરણવિશેષૈઃ । આશુ વર્ધતે હ્રદસ્થમ્ ઇવ પઙ્કજમ્* । યદા ક્રમેણ મહાન્ સંવૃત્તસ્ તદાપિ સુભાષિતં ગવેષતે, ન ચ લભતે ॥
સ પિતુર્ અત્યયાદ્ રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતઃ અમાત્યાનામ્ આજ્ઞાપયતિ: સુભાષિતેન મે ગ્રામણ્યઃ પ્રયોજનમ્* । ગવેષત મે સુભાષિતમ્ અપિ । તતસ્ તૈર્ અમાત્યૈઃ સકલે જમ્બૂદ્વીપે હિરણ્યપિટકાઃ સુભાષિતહેતોઃ સંદર્શિતાઃ । ન ચ સુભાષિતમ્ આસાદિતમ્* । તતસ્ તે રાજ્ઞે નિવેદિતવન્તઃ । તતઃ સ રાજા સુભાષિતશ્રવણહેતોર્ ઉત્કણ્ઠતિ પરિતપ્યતિ ॥
શક્રસ્ય દેવાનામ્ ઇન્દ્રસ્યાધસ્તાજ્ જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે । સ પશ્યતિ રાજાનં સુભાષિતશ્રવણહેતોર્ વિહન્યમાનમ્* । તસ્યૈતદ્ અભવત્*: યન્વ્ અહં રાજાનં મીમાંસેયેતિ । અથ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રો ગુહ્યકરૂપધારી ભૂત્વા વિકૃતકરચરણનયનો રાજ્ઞઃ પુરસ્તાદ્ ગાથાં ભાષતે:
ધર્મં ચરેત્ સુચરિતં નૈનં દુશ્ચરિતં ચરેત્* ।
ધર્મચારી સુખં શેતે અસ્મિંલ્ લોકે પરત્ર ચ

ઇતિ ॥
તતો રાજા વિસ્મિતોત્ફુલ્લદૃષ્ટિસ્ (સ્પેયેર્: વિસ્મયોત્ફુલ્લદૃષ્ટિસ્) તં ગુહ્યકમ્ ઉવાચ: બ્રૂહિ બ્રૂહિ ગુહ્યક તાવન્ મે, એતાં ગાથાં શ્રોષ્યામીતિ । તતો ગુહ્યકો રાજાનમ્ ઉવાચ: યદિ યદ્ બ્રવીમિ તન્ મે કરિષ્યસિ, એવમ્ અહમ્ અપિ યદાજ્ઞાપયિષ્યસિ, તત્ કરિષ્યામીતિ । રાજોવાચ: કિમ્ આજ્ઞાપયિષ્યસીતિ । ગુહ્યક ઉવાચ: સપ્તાહોરાત્રાણિ ખદિરકાષ્ઠૈર્ અગ્નિખદાં તાપયિત્વા તત્ર યદ્ય્ આત્માનમ્ ઉત્સ્રક્ષ્યસિ, તતસ્ તે ઽહં પુનર્ ગાથાં વક્ષ્યામીતિ । તચ્છ્રવણાચ્ ચ રાજા પ્રીતમનાસ્ તં ગુહ્યકમ્ ઉવાચ: એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ । તતો રાજ્ઞા ગુહ્યકં પ્રતિજ્ઞાયાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સર્વવિજિતે ઘણ્ટાવઘોષણં કારિતમ્* સપ્તમે દિવસે રાજા સુભાષિતશ્રવણહેતોર્ અગ્નિખદાયામ્ આત્માનમ્ ઉત્સ્રક્ષ્યતિ । યે ઽદ્ભુતાનિ દ્રષ્ટુકામાઃ, આગચ્છન્ત્વ્ ઇતિ ॥
તતો ઽનેકેષુ પ્રાણિશતસહસ્રેષુ સંનિપતિતેષુ ગગનતલેષુ ચાનેકેષુ દેવતાશતસહસ્રેષુ સંનિપતિતેષુ બોધિસત્વસ્યાધ્યાશયશુદ્ધિતામ્ અવગમ્યાદ્ભુતભાવં ચ દ્રષ્ટુમ્ ઇહાવતસ્થુઃ । અથ સ ગુહ્યક આકાશમ્ ઉત્પત્ય બોધિસત્વમ્ ઉવાચ: ક્રિયતાં મહારાજ યથાપ્રતિજ્ઞાતમ્ ઇતિ । તતો રાજા જ્યેષ્ઠં કુમારં રાજ્યે ઽભિષિચ્ય અમાત્યાન્ નૈગમજાનપદાંશ્ ચ ક્ષમયિત્વા જનકાયં ચાશ્વાસ્ય અગ્નિખદાસમીપમ્ ઉપગમ્ય ઇમાં ગાથાં ભાષતે:
-------------------- વૈદ્ય, પ્. 99 --------------------
એષાઙ્ગારખદા મહાભયકરી જ્વાલાર્કરક્તોપમા
ધર્માર્થે પ્રપતામિ નિશ્ચિતમના નિઃસાધ્વસો જીવિતે ।
એષા ચાગ્નિખદા ભવિષ્યતિ શુભા પુણ્યાનુભાવાન્ મમ
શીતા ચન્દનપઙ્કવાસિતજલા પદ્માકુલા પદ્મિની

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા બોધિસત્વસ્ તસ્યામ્ અગ્નિખદાયાં પતિતઃ । પતિતમાત્રસ્ય ચાસ્ય અગ્નિખદા પદ્મિની પ્રાદુર્ભૂતા । તતઃ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રસ્ તદ્ અત્યદ્ભુતં દેવમનુષ્યાવર્જનકરં પ્રાતિહાર્યં દૃષ્ટ્વા યક્ષરૂપમ્ અન્તર્ધાપ્ય સ્વરૂપેણ સ્થિત્વા ગાથાં ભાષતે:
ધર્મ ચરેત્ સુચરિતં નૈનં દુશ્ચરિતં ચરેત્* ।
ધર્મચારી સુખં શેતે લોકે ઽસ્મિં ચ પરત્ર