અવદાનકલ્પલતા · અધ્યાય 34

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં બોધિસત્ત્વાવદાનકલ્પલતાયાં નન્દોપનન્દાવદાનં ત્રયસ્ત્રિંશઃ પલ્લવઃ ॥
34. ગૃહપતિસુદત્તાવદાનમ્ ।
દત્તઃ પરહિતભાવનયા યદુ તનુધનકણશેષઃ ।
અપરિક્ષયગુણકલ્પનયા ભવતિ સુપુણ્યવિશેષઃ

અથ વ્યતીતે કસ્મિંશ્ચિત્ કાલે ભગવતો ઽન્તિકે ।
નન્દોપનન્દયોર્ધર્મદેશનાં શ્રોતુમાયયૌ

રાજા પ્રસેનજિદ્દ્રષ્ટું ભગવન્તમુપાગતઃ ।
તાભ્યામકૃતસત્કારપ્રણામઃ કોમપાયયૌ

સ પ્રણમ્ય જિનં ગત્વા પ્રદધ્યૌ નિગ્રહં તયોઃ ।
શસ્ત્રવૃષ્ટિં સંસૃજન્તૌ તૌ ચ વ્યોમ્ના સમાગતૌ

સર્વજ્ઞપ્રેષિતસ્તૂરણં મૌદ્ગલ્યાયન એત્ય તામ્ ।
શસ્ત્રવૃષ્ટિં નરપતેશ્ચક્રે પદ્મોત્પલાવલિમ્

પુનર્ગત્વા ભગવતઃ સમીપં પૃથિવીપતિઃ ।
સંપ્રાપ્તૌ ક્ષમયામાસ તસ્યાદેશાત્ ફણીશ્વરૌ

અથાર્થિતઃ પાર્થિવેન ભગવાન્ રાજમન્દિરમ્ ।
ભક્તિપૂતં યયૌ ભોક્તું ભક્તં ભિક્ષુગણૈઃ સહ

ભક્ષ્યેષુ પચ્યમાનેષુ રાત્રૌ તત્રાગ્નિવિલ્પવઃ ।
જાતો જિનપ્રભાવેણ સહસા શાન્તિમાયયૌ

ભુક્ત્વા ગતે ભગવતિ ક્ષિતિપઃ સ્વપુરે ઽભ્યધાત્ ।
જ્વલનજ્વાલનં રાત્રૌ વારયન્ દણ્ડસંવિદા

અત્રાણ્તરે ગૃહપતિઃ સુદત્તસ્યાત્મજિ યુવા ।
મિથ્યાદોષદૃદ્ધિબલો નામ રાજ્ઞાભિઘાતિતઃ

પૂર્વં ભગવતઃ શાસ્તુઃ શાસનાનુગ્રહેણ સઃ ।
લબ્ધજ્ઞાનધૃતિઃ પુત્રદુઃખે ઽપ્યાસીદદુઃખિતઃ

અપુત્રઃ સ્વધનં ભૂરિ દીનેભ્યઃ પ્રતિપાદ્ય સઃ ।
ચકારાતિરસાદેકપણશેષં શનૈઃ શ્રિયઃ

પણલાભકૃતાશેષધર્મઃ સ્વલ્પપ્રદો ઽથ સઃ ।
અભૂદ્ ગૃહી સુદત્તાખ્યો ગૃહં હિ સ્વપ્લમુચ્યતે

કદાચિદ્દર્શનાયાતં ભગવાન્ પુરતઃ સ્થિતમ્ ।
તં સ્વલ્પદાનનામ્નૈવ લજ્જિતં દયયાવદત્

અલ્પદાનં ગૃહપતેર્ન લજ્જાં કર્તુમર્હસિ ।
યાતિ શ્રદ્ધાર્પિતો દાનકણઃ કનકશૈલતામ્

પુરા બહુતરં દત્તં વેલમેન દ્વિજન્મના ।
શ્રદ્ધાવિરહસામાન્યાન્ન તથા વૃદ્ધિમાયયૌ

યઃ સર્વં ભોજયેદ્ભક્ત્યા જમ્બુદ્વીપગતં જનમ્ ।
યશ્ચૈકં બોધિસંયુક્તં તસ્ય પુણ્યં તતો ઽધિકમ્

ઇતિ વાક્યં ભગવતસ્તથ્યં શ્રુત્વાભિનન્દ્ય ચ ।
નિજગેહં ગૃહપતિઃ પ્રયયૌ પ્રણિપત્ય તમ્

દીપં દત્વા પઠન્ રાત્રૌ તતર્ બુદ્ધાનુશાસનમ્ ।
દણ્ડાય રાજપુરુષૈઃ સ નીતો ઽગ્નિપ્રવર્તનાત્

દણ્ડસ્ય સંભવાદ્બદ્ધં બન્ધનાગારવર્તિનમ્ ।
તં દ્રષ્ટુમાયયુર્દેવા રાત્રૌ શક્રબ્રહ્માદયઃ

સ તૈર્ધનં ગૄહાણેતિ પ્રાર્થિતો નાગ્રહીદ્યદા ।
તદા ધર્મોપદેશો ઽયં પ્રવૃત્તસ્ત્સ્ય મન્દિરે

રાજાપિ તત્પ્રભાવેણ દૃષ્ટ્વા પ્રજ્વાલિતં પુરમ્ ।
મુક્ત્વા તં બન્ધનાગારાન્ન દદર્શ જલં ક્કચિત્

સ ગતઃ સુગતં દ્રષ્ટું કદાચિત્તત્પુરઃ સ્થિતઃ ।
નૃપં જિનપ્રણામાય પ્રાપ્તં પશ્ચાદ્ વ્યલોકયત્

અગ્રે ભગવતશ્ચક્રે પ્રણયં ન સ ભૂપતેઃ ।
જગત્પૂજ્યસ્ય પુરતઃ પૂજામર્હતિ નાપરઃ

જિનમામન્ત્ર્ય નૃપતિઃ પ્રણતઃ સ્વપુરં ગતઃ ।
વિવાસનં ગૃહપતેરાદિદેશ નિજાત્ પુરાત્

પ્રસાદિની સુદત્તસ્ય દેવતા નૃપતિં તતઃ ।
ક્ષુદ્રજન્તુભિરુત્સૃષ્ટૈશ્ચક્રે દંશવિષાકુલમ્

સ ત્રસ્તસ્તૈર્નૃપઃ પ્રાપ્તઃ સામાત્યાન્તઃ પુરાનુગઃ ।
ગત્વા પ્રસાદયામાસ સુદત્તમ્ જિનશાસનાત્

ઇતિ સ સતતપ્રત્યાસત્ત્યા પરામૃતનિર્ભરં
ભગવદુદિતં શાન્તિં ભેજે સુદત્તગૃહાધિપઃ ।
સ્વમિવ લભતે વિઘ્નયાસપ્રવાસવિવર્જિતં
વિમલમનસામન્તેવાસી વિવેકમહાનિધિમ્