અવદાનકલ્પલતા · અધ્યાય 18

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયામ્ બોધિસત્ત્વાવદાનકલ્પલતાયાં આદર્શમુખાવદાનં નામ સપ્તદશઃ પલ્લવઃ ॥
18. શારિપુત્રપ્રવ્રજ્યાવદાનમ્ ।
નેદં બન્ધુનોં સુહૃત્ સોદરો વા નેદં માતા ન પિતા વા કરોતિ ।
યત્સંસારામ્ભોધેસેતું વિધત્તે જ્ઞાનાચાર્યઃ કો ઽપિ કલ્યાણહેતુઃ

કલન્દકનિવાસાખ્યે રમ્યે વેણુવનાશ્રમે ।
ભગવાન્ વિહરન્ બુદ્ધઃ પુરે રાજગૃહે પુરા

કિલિતં ચોપયિષ્યં ચ દ્વૌ પરિવ્રાજકૌ પુરા ।
પ્રપન્નૌ ભિક્ષુભાવેન ચકાર શમસંવૃતૌ

તતશ્ચ શારિપુત્રસ્ય ભિક્ષોઃ સંદેશનાં વ્યઘાત્ ।
યયા સાક્ષાત્કૃતાર્હત્ત્વો સો ઽભૂન્મોક્ષગતિક્ષમઃ

તસ્ય તદદ્ભુતં દૃષ્ટ્વા ધનાર્હં સર્વભિક્ષુભિઃ ।
પપ્રચ્છુઃ પૂર્વવૃત્તાન્તં સ ચ તેભ્યો વ્યભાષત

બ્રાહ્મણસ્યાગ્નિમિત્રસ્ય ભાર્યા ગુણવરાભવત્ ।
શૂર્પિકેતિ કૃતં પિત્રા ક્રીડાનામ ચ બિભ્રતી

ભ્રાતા પ્રથમશીલાખ્યઃ તસ્ય શૂર્પસમાભિધઃ ।
પ્રત્યેકબુદ્ધતાં યાતઃ કદાચિદ્ ગૃહમાયયૌ

સ તયા ભર્તુરાદેશાદ્ ગૃહીભક્ત્યાધિવાસિતઃ ।
પ્રણતિપ્રણયાચારૈસ્તોષિતઃ પરિચર્યયા

કદાચિચ્ચીવરે તસ્ય કુર્વાણસ્ય વિપાત્રણમ્ (?) ।
સૂચીકર્મવહાદ્ દૃષ્ટ્વા પ્રણિધાનં સમાદધે

યથેયં કર્તરીં તીક્ષ્ણા યથા ગમ્ભીરગામિણી ।
સૂચી તથાપરા પ્રજ્ઞા મમ સ્યાદિતિ સાદરા

પ્રત્યેકબુદ્ધવિનયાત્ પ્રણિધાનેન તેન ચ ।
ગતાસ્મિન્ જન્મનિ સૈવ સપ્રજ્ઞશારિપુત્રતામ્

સ એષ શારિપુત્રો ઽદ્ય ભિક્ષુષ્તીક્ષ્ણતરાગ્રધીઃ ।
કલ્યાણપાત્રતામ્ યાતઃ કલ્પવલ્લી હિ સન્મતેઃ

વાક્યં ભગવતઃ શ્રુત્વા પપ્રચ્છુર્ભિક્ષવઃ પુનહ્ ।
કસ્માન્નાટ્યકુલે જાતઃ શારિપુત્રો નરાધમે

તતસ્તાન્ ભગવાનૂચે પૂર્વસ્મિન્નેષ જન્મનિ ।
અભૂન્મહામતિર્નામ રાજપુત્રઃ સતાં મતઃ

શ્રીમતો ઽપિ મતિસ્તસ્ય પ્રવ્રજ્યાયામજાયત ।
પરિપાકપ્રસન્નાનાં કાલુષ્યાય ન સંપદઃ

પ્રવ્રજ્યા રાજપુત્રાણાં યૂનાં નૈવ કુલોચિતા ।
ઇત્યુક્ત્વા જનકઃ પ્રીત્યા તં યત્નેન ન્યવારયત્

કદાચિત્ કુઞ્જરારૂઢઃ સ વ્રજન્ જનવર્ત્મનિ ।
દૃષ્ટ્વા દરિદ્રં સ્થવિરં કારુણ્યાદિદમબ્રવીત્

અધન્યા ધનીનો લોકે બન્ધુબન્ધનયન્ત્રિતાઃ ।
પ્રવ્રજ્યાં નાપ્નુવન્ત્યેવ ત્વં તુ કેન નિવારિતઃ

સ ન્યવેદયન્મે દરિદ્રસ્ય ન પાત્રં ન ચ ચીવરમ્ ।
ધનોપકરણાન્યેવ શમોપકરણાન્યપિ

રાજસૂનુરિતિ શ્રુત્વા ગત્વા મુનિતપોવનમ્ ।
પ્રવ્રજ્યાં કારયિત્વાસ્ય પ્રદદૌ પાત્રચીવરમ્

સો ઽચિરેણૈવ કાલેન યાતઃ પ્રત્યેકબુદ્ધતામ્ ।
રાજપુત્રં સમભ્યેત્ય દિવ્યામૃદ્ધિમદર્શયત્

તસ્ય પ્રભાવમાલોક્ય સ પ્રદધ્યૌ નૃપાત્મજઃ ।
અહો મહોદયત્વાન્મે પ્રવ્રજ્યા દુર્લભાભવત્

દારિદ્ય્રાદવિવેકાચ્ચ્ નીચાનામપિ દુર્લભા ।
જાયેયમધમે કુલે તસ્મદસ્મિ વિવેકવાન્

સ એવ શારિપુત્રો ઽયં જ્ઞાતસ્તત્પ્રણિધાનતઃ ।
પ્રવ્રજિતો ભગવતા કાશ્યપેનાન્યજન્મનિ

તેનાયં નિયમપ્રણયવિનયી સમ્યક્પ્રસાદોદયાદ્
આદિષ્ટઃ કુશલાય સત્યનિધિના પ્રજ્ઞાવતામગ્રણીઃ ।
કાલે શાક્યમુનેર્ભવિષ્યતિ મતઃ શિષ્યત્વયોગાદ્વરં
મૌદ્ગલ્યાયન એષ ચાત્ર કથિતઃ સંવિન્મયાનાં વદઃ

અન્યજન્મનિ દરિદ્રઃ કાર્મિકઃ કેનચિદપિ દયયા મહર્ષિણા ।
દત્તપાત્રચીવરો ઽભવદ્દર્શિતર્દ્ધિરાસીદતુલપ્રભાવવાન્