અવદાનકલ્પલતા · અધ્યાય 16

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં બોધિસત્ત્વાવદાનકલ્પલતાયાં શિલાનિક્ષેપાવદાનંપઞ્ચદશઃ પલ્લવઃ ॥
16. મૈત્રેયવ્યાકરણાવદાનમ્ ।
અસંગમો નામ વિશુદ્ધિધામો શ્રેયાંસિ સૂતે કુશલાભિકામઃ ।
સંસારવામઃ સુકૃતાભિરામો મનોમલૈર્વૈરરજોવિરામઃ

પુરા ગઙ્ગાં સમુત્તીર્ય નાગાનાં ફણસેતુના ।
ભગવાન્ સુગતઃ પારંપ્રાપ્ય ભિક્ષૂનભાષત

ઇહ રત્નમયઃ પૂર્વં યૂપો ઽભૂદદ્ભુતદ્યુતિઃ ।
દર્શયાંઇ તમત્રૈવ દ્રષ્ટું વઃ કૌતુકં યદિ

ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્ ભૂમૌ પાણિના દિવ્યલક્ષ્મણા ।
સ્પૃષ્ટ્વા નાગગણોત્ક્ષિપ્તં રત્નયૂપદર્શયત્

તં દૃષ્ટ્વા ભિક્ષવઃ સર્વે નિર્નિમેષેક્ષણાશ્ચિરમ્ ।
બભૂવુશ્ચિત્રલિખિતામ્ ઇવ નિશ્ચલવિગ્રહાઃ

તત્કથામથ તૈઃ પૃષ્ટઃ પ્રોવાચ ભગવાન્ પુનઃ ।
અતીતાનાગતજ્ઞાનં દન્તાલોકૈઃ કિરન્નિવઃ

દેવપુત્રઃ પુરા કશ્ચિત્ કાલે સ્વર્ગપરિચ્યુતઃ ।
મહાપ્રણાદનામાભૂન્નૃપતિઃ શક્રશાસનાત્

ધર્મવૃત્તાનુસરણસ્મરણાય મહીતલે ।
ઉચિતં લક્ષણં કિંચિત્ સ યયાચે શતક્રતુમ્

તતઃ સુરપતેર્વાક્યાદ્વિશ્વકર્મા તદાલયે ।
ભાસ્વરં વિદધે રત્નયૂપં પુણ્યમિવોન્નતમ્

તતસ્તદ્દર્શનાસક્તે જને કૌતુકનિશ્ચલે ।
કૃષ્યાદિકર્મણ્યુચ્છિન્ને રાજ્ઞઃ કોષક્ષયો ઽભવત્

તતસ્તેન ક્ષિતિભુજા ક્ષિપ્તો ઽયં જાહ્નવીજલે ।
તિષ્ઠત્યદ્યાપિ પાતાલે રત્નૈઃ સૂર્યૈરિવાચિતઃ

ભવિષ્યત્યસ્ય કાલેન પરિચ્છિન્નઃ પરિક્ષયઃ ।
ન તજ્જગતિ નામાસ્તે પરિણામે યદક્ષયમ્

આગામિસમયે પુંસાં વર્ષાશીતિસહસ્રકે ।
શઙ્ખશુભ્રયશાઃ શઙ્ખો નામ રાજા ભવિષ્યતિ

પુણ્યલબ્ધમિમં યૂપં નૃપઃ કલ્પદ્રુમોપમઃ ।
સ પુરોહિતપુત્રાય મૈત્રેયાય પ્રદાસ્યતિ

મૈત્રેયો ઽપ્યન્મુમાદાય કૃત્વા સપદિ ખણ્ડશઃ ।
અર્થિચિન્તામણિર્લોકમદરિદ્રં કરિષ્યતિ

યૂપં દત્વાથ મૈત્રેયઃ સમ્યક્સંબુદ્ધતામ્ ગતઃ ।
અનુત્તરજ્ઞાનનિધિર્ભવિષ્યતિ સુરાર્ચિતઃ

શઙ્કો રાજા સહસ્રાણામશીત્યા પરિવારિતઃ ।
સાન્તઃપુરામાત્યગણો રાજાપિ પ્રવ્રજિષ્યતિ

પ્રાગ્જન્મપ્રણિધાનેન શઙ્ખસ્ય કુશલોદયઃ ।
કૃતસ્યાવશ્યભોગ્યત્વાત્પરિણામે ફલિષ્યતિ

મધ્યદેશે પુરા રાજા વાસવો વાસવોપમઃ ।
ધનસંમતનામા ચ નૃપો ઽભૂદુત્તરાપથે

તયોર્વિભવસંઘર્ષો ભૂતો વૈરાગ્નિતપ્તયોઃ ।
અભૂદ્ યુદ્ધસમારમ્ભસંભારરભસં મનહ્

નગરં ચ પ્રવિશ્યાથ સમેત્ય ધનસંમતઃ ।
ચક્રે ગરજથાનીકૈર્ગઙ્ગાતીરં નીરન્તરમ્

તત્ર રત્નશીખી નાંઅ સમ્યક્સંબુદ્ધતામ્ ગતઃ ।
દૃષ્ટસ્તેનાર્ચ્યામાનાઙ્ઘ્રિર્બ્રહ્મશક્રાદિભિઃ સુરૈઃ

સો ઽચિન્તયદહો રાજા વાસવઃ પૃથિપુણ્યવાન્ ।
વિષયાન્તે વસત્યેષ્ અયો હિ ત્રિદશવન્દિતઃ

તતસ્તસ્યાનુભાવેન તત્ર ભૂપાલયોસ્તયોઃ ।
યયૌ વૈરરજઃ શાન્ત્યા મિથ્યામોહપરિક્ષયમ્

કૄતસંઘિઃ પરેણાથ વાસવઃ પૃથિવીપતિઃ ।
ભગવન્તં સમભ્યેત્ય સર્વભોગૌરપૂજયત્

પ્રણિધાનં ચ વિદધે પૂજાન્તે પ્રણમામિ તમ્ ।
અહં કુશલમૂલેન સ્યામેતેન મહાનિતિ

અસ્મિન્નવસરે ઘોરે શન્ખશબ્દે સમુદ્ગતે ।
પ્રોવાચ તં રત્નશિખી પ્રણતં પુરતઃ સ્થિતમ્

શન્ખો નામ મહીપાલશ્ચક્રવર્તી ભવિષ્યસિ ।
પર્યન્તે બોધિયુક્તશ્ચ કુશલં સમાવાપ્સ્યસિ

એવં સત્પ્રણિધાનતહ્ ક્ષિતિપતિઃ પુણ્યોદયાદ્વાસવઃ
શઙ્ખો નામ નૃપ સ રત્નશિખિનાદિષ્ટઃ શ્રિયં પ્રાપ્સ્યતિ ।
મૈત્રેયઃ પ્રણયાત્કરિષ્યતિ તથા બોધૌ વિશુદ્ધાં ધિયં
કલ્યાણાભિનિવેશપુણ્યતરણિરાડ્ય હિ સત્સંગમઃ