અવદાનકલ્પલતા · અધ્યાય 15

ઇતિ ક્ષેમેન્દ્રવિરચિતાયાં બોધિસત્ત્વાવદાનકલ્પલતાયાં દેવાવતારાવદાનં નામ ચતુર્દશઃ પલ્લવઃ ॥
15. શિલાનિક્ષેપાવદાનમ્ ।
બલભતુલધૈર્યવીર્યં સાશ્ચર્યં ભવતિ સપ્રભાવાણામ્ ।
મહદાશ્રયયોગાદ્યસ્મૈ સર્વં મહિમત્વમાયાતિ

પુરા કુશીપુરીં રમ્યાં મલ્લાનાં બલશાલિનામ્ ।
સ્વેચ્છાવિહારી ભગાવાન્ પ્રતસ્થે સુગતઃ સ્વયમ્

તે તદાગમનં શ્રુત્વા કલ્યાણં કુશલૈષિણઃ ।
વર્ત્મસંશોધનં ચક્રુરુપચારપદોદ્યતાઃ

દેશં ભૂષયતાં તેષાં સંસિક્તં ચન્દનોદકૈઃ ।
તૃણકણ્ટકપાષાણસર્કરારેણુવર્જિતમ્

મધ્યે સમાયયૌ ભૂમિનિમગ્ના મહતી શિલા ।
અવસન્ના વિસન્ના ચ વધૂર્વિન્ધ્યગિરેરિવ

તામુત્પાટયતાં તેષાં કુદ્દાલભુજરજ્જુભિઃ ।
માસો જગામ ન ત્વસ્યાઃ સહસ્રાંશે ઽપ્યભૂત ક્ષતિઃ

અથ સમ્સારસંતાપપ્રશમામૃતદીધિતિઃ ।
આયયૌ ભગવાન્ સર્વમાનસોલ્લાસબાન્ધવઃ

ઘનાન્ધકારવિરતિવ્યક્તસત્ફલદર્શનઃ ।
પ્રસાદસંવિભક્તાશઃ પ્રકાશ ઇવ શારદઃ

સ તાન્ દૃષ્ટ્વા પરિશ્રાન્તાન્ વિફલક્લેશપિડાઈતાન્ ।
શ્રુત્વા ચ તદ્વ્યવસિતં તાનૂચે પ્રણતાનનાન્

અહો ક્લેશફલારમ્ભઃ પ્રયાસવ્યવસાયિનામ્ ।
સંસારકર્મણીવાસ્મિન્ વ્યાપારે વઃ સમુદ્યમઃ

પ્રારમ્ભે વિષમક્લેશં ક્રિયમાણં સસંશયમ્ ।
સિદ્ધમપ્યનુપાદેયં ન પ્રાજ્ઞાઃ કર્મ કુર્વતે

ઇત્યુક્ત્વા ચરણાઙ્ગુષ્ઠઘટ્ટિતામ્ વામપાણિના ।
વિન્યસ્ય દક્ષિણે પાણૌ ભગવાન્ વિપુલાં શિલામ્

વિસૃજ્ય બ્રહમ્લોકાન્તમપર્યન્તપરાક્રમઃ ।
ચચારાશ્ચર્યચર્યાયાં દૂતમિવ જગત્ત્રયે

ક્ષિપ્તાયાં સહસા તસ્યામ્ તેનાત્યદ્ભુતકારિણા ।
ઉદભૂદ્ગનોદ્ભૂત ઇવ વ્યાપ્તજનઃ સ્વનઃ

અનિત્યઃ સર્વસંસ્કાર ઇત્યભ્રાન્તવિધાયિનઃ ।
સર્વધર્મા નિરાત્માનઃ શાન્તનિર્વાણમેવ તત્

ઇતિ સ્ફુટોદિતે શબ્દે શિલા ભગવતઃ કરે ।
ગિરીન્દ્રશીર્ષકાકારા સ્થિતા પુનરદૃશ્યત

ક્ષણેન સા ભગવતા ક્ષિપ્તા વદનમારુતૈઃ ।
કૃતા વિસારિણી દિક્ષુ પરમાણુપરંપરા

પુનરેકીકૃતામેવ ભગવાન્ પરમાણુભિઃ ।
શિલામન્યત્ર નિદધે વિસ્મયં ચ જગત્ત્રયે

આશ્ચર્યનિશ્ચલદૃશસ્તતો મલ્લા બલિર્જિતમ્ ।
વીર્યં ભગવતો વીક્ષ્ય પ્રણતાસ્તં બભાષિરે

અહો મહાપ્રભાવો ઽયં બલવીર્યોદયસ્તવ ।
નિશ્ચયાધિગમે યસ્ય ન પ્રગલ્ભાઃ સુરા અપિ

અનુગ્રહપ્રવૃત્તેન બલેન ગુરુણા તવ ।
અધોગતિનિમગ્નેયં જનતેવ ધૃતા શિલા

વીર્યપ્રજ્ઞાબલાદીનામ્ પ્રમાણાવધિનિશ્ચયમ્ ।
અપિ જાનાતિ તે કશ્ચિદાશ્ચર્યતરકારિણઃ

ઇતિ બ્રુવાણાનાશ્ચર્યનિશ્ચલાનવલોક્ય તાન્ ।
તસ્યાં શિલાયામાસીનઃ પ્રોવાચ ભગવાન્ જિનઃ

એકીભૂતબલં યદ્ધિ ભૂતાનામ્ ભુવનત્રયે ।
સુગતસ્ય તદેકસ્ય લોકે નૈવ સમં બલમ્

અમ્ભાંસિ કુમ્ભૈરમ્ભોધેર્જગન્તિ પરમાણુભિઃ ।
શક્યાન્યલં લઙ્ઘયિતું પ્રભાવો ન તુ સૌગતઃ

સંખ્યાં સુમેરોર્યો વેત્તિ તુલામાનેન તત્ત્વતઃ ।
સુગતાનામ્ ન જાનાતિ સો ઽપિ સુદ્ગુણગૌરવમ્

કથયિત્વેતિ ભગવાન્ સંપ્રાપ્તે સુરમણ્ડલે ।
સશક્રપદ્મનિલયે ચક્રે કુશલદેશનમ્

મલ્લાસ્તદુપદેશેન તત્તદ્બોધિસમાશ્રયાત્ ।
સશ્રાવકાખ્યાં પ્રત્યેકસમ્યક્સંબુદ્ધતાં યયુઃ

સ્રોતઃપ્રાપ્તિફલં કૌશ્ચિત્સકૃદાગામિ ચાપરૈઃ ।
અનાગામિફલં ચાણ્યૈઃ પ્રાપ્તમર્હત્પદં પરૈઃ

ઇત્યાશ્યયાનુશયધાતુગતિં નિરીક્ષ્ય જ્ઞાત્વા તથાપ્રકૃતિમપ્રતિમોપદેશમ્ ।
તેષાં ચકાર ભગવાંશ્ચતુરાર્યસત્યસમ્યક્પ્રકાશવિશદં કુશલોદયાય