અથર્વવેદપરિશિષ્ટસ્ · ભાગ 120

(પરિશિષ્ટ_1. નક્ષત્રકલ્પઃ)
(અવ્પરિસ્_0,0.0) શ્રીગણેશાય નમઃ ॥ ઓં નમો ઽથર્વાત્મને વામદેવાય શિવાય ॥ શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,1.1) અથ નક્ષત્રકલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,1.2) કૃત્તિકા રોહિણી મૃગશિર આર્દ્રા પુનર્વસૂ પુષ્યાશ્લેષા મઘા(ઃ) ફાલ્ગુની ફલ્ગુન્યૌ હસ્ત(શ્) ચિત્રા સ્વાતિ(ર્) વિશાખે અનુરાધા જ્યેષ્ઠા મૂલ(મ્) પૂર્વાષાઢા ઉત્તરાષાડાભિજિચ્ છ્રવણઃ શ્રવિષ્ઠા શતભિષઃ પૂર્વપ્રોષ્ઠપદોત્તરપ્રોષ્ઠપદૌ રેવત્ય્ અશ્વયુજૌ ભરણ્યઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,2.1) ષટ્ કૃત્તિકા એકા રોહિણી તિસ્રો મૃગશિર એકાર્દ્રા દ્વે પુનર્વસૂ એકઃ પુષ્યઃ ષડ્ આશ્લેષાઃ ષણ્ મઘાઃ ચતસ્રઃ ફલ્ગુન્યઃ પઞ્ચ હસ્ત એકા ચિત્રા એકા સ્વાતિર્ દ્વે વિશાખે ચતસ્રો ઽનુરાધા એકા જ્યેષ્ઠા સપ્ત મૂલમ્ અષ્ટાવ્ અષાઢા એકો ઽભિજિત્ તિસ્રઃ શ્રવણઃ પઞ્ચ શ્રવિષ્ઠા એકા શતભિષા ચતસ્રઃ પ્રોષ્ઠપદૌ એકા રેવતી દ્વે અશ્વયુજૌ તિસ્રો ભરણ્યઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,2.2) ઇતિ સંખ્યાપરિમિતં બ્રહ્મ ॥
(અવ્પરિસ્_1,3.1) આગ્નિવેશ્યઃ કૃત્તિકા રોહિણ્ય્ આનુરોહિણી શ્વેતાયિનં મૃગશિર આર્દ્રા બાર્હદ્ગવી વાત્સ્યાયનૌ પુનર્વસૂ ભારદ્વાજઃ પુષ્યો જાતૂકર્ણ્યો ઽશ્લેષા વૈયાઘ્રપદ્યો મઘા(ઃ) પારાશર્યૌ પૂર્વે ફાલ્ગુણ્યાવ્ ઔપશિવ્યા ઉત્તરે માણ્ડવ્યાયનો હસ્તશ્ ચિત્રા ગૌતમી કૌણ્ડિન્યાયનઃ સ્વાતિઃ કાપિલે વિશાખે મૈત્રેય્ય્ અનુરાધા કૌશિકી જ્યેષ્ઠા કૌત્સં મૂલં હારિતયજ્ઞી પૂર્વાષાઢા કાશ્યપ્ય્ ઉત્તરા શૌનકો ઽભિજિદ્ આત્રેયઃ શ્રવણો ગાર્ગ્યઃ શ્રવિષ્ઠા દાક્ષાયણી શતભિષગ્ વાત્સ્યાયન્યૌ પૂર્વે પ્રોષ્ઠપદે આગસ્ત્યાવ્ ઉત્તરે શાઙ્ખાયની રેવતી કાત્યાયન્(ય્)આવ્ અશ્વયુજૌ માતૃભ્યો ભરણ્યઃ વસિષ્ઠઃ કશ્યપ આદિત્યશ્ ચન્દ્રમા બ્રહ્માણો નક્ષત્રેષુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,4.1) કૃત્તિકા અગ્નિદેવત્યા રોહિણ્યાં તુ પ્રજાપતિઃ । સૌમ્યં મૃગશિરં વિદ્યાન્ મરુતશ્ ચાત્ર દૈવતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,4.2) રુદ્રસ્યાર્દ્રાદિતેઃ પુનર્વસૂ પુષ્યે વિદ્યાદ્ બૃહસ્પતિમ્ । અશ્લેષા[[ઃ]] સર્પદૈવત્યા મઘાસુ પિતરઃ સ્મૃતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,4.3) ભગસ્ [તુ] પૂર્વયોઃ ફલ્ગુન્યોર્ અર્યમોત્તરયોર્ અપિ । હસ્તે ચ સવિતા દૈવં ચિત્રા તુ ત્વષ્ટૃદૈવતા ॥
(અવ્પરિસ્_1,4.4) સ્વાતૌ તુ દૈવતં વાયુર્ ઇન્દ્રાગ્ની તુ વિશાખયોઃ । અનુરાધાસુ મિત્રો વૈ જ્યેષ્ઠાયામ્ ઇન્દ્રમહાદેવૌ ॥
(અવ્પરિસ્_1,4.5) અહિર્ બુધ્ન્યશ્ ચ મૂલસ્ય નિરૃતિશ્ ચાત્ર દૈવતમ્ । આપઃ પૂર્વાસ્વ્ અષાઢાસુ વિશ્વે દેવાસ્ તથોત્તરે ॥
(અવ્પરિસ્_1,4.6) અભિજિદ્ બ્રહ્મદેવત્યઃ શ્રવણે વિષ્ણુર્ ઉચ્યતે । શ્રવિષ્ઠા વસુદેવત્યા શતભિષગ્ વરુણેન્દ્રયોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,4.7) અજ એકપાદ્ દિશશ્ ચ આદિત્યશ્ ચ તથોત્તરે । રેવતી પૂષદૈવત્યા અશ્વિન્યામ્ અશ્વિનૌ સ્મૃતૌ ॥
(અવ્પરિસ્_1,4.8) ભરણ્યો યમદેવત્યા દેવતાઃ સંપ્રકીર્તિતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,5.1) કૃત્તિકા મઘા મૂલં [[ચ તથા]] પૂર્વાણિ દ્વન્દ્વિનામ્ । એતાનિ પુરસ્તાદ્ભાગાન્ય્ અહઃપૂર્વાણિ જાનીયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,5.2) આર્દ્રાં શતભિષજં સ્વાતિમ્ આશ્લેષા ભરણીર્ અપિ । નક્તંભાગાનિ બ્રુવતે જ્યેષ્ઠયા સહ બ્રહ્માણમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,5.3) પુનર્વસૂ વિશાખે ચ ઉત્તરાણિ ચ દ્વન્દ્વિનામ્ । રાત્રીમ્ ઉભયતઃ પક્ષૌ ભજન્તે યા ચ રોહિણી ॥
(અવ્પરિસ્_1,5.4) મૃગશિરઃ પુષ્યો હસ્તશ્ ચિત્રા તુ સહાનુરાધૈઃ । શ્રવણશ્ ચ શ્રવિષ્ઠાશ્ ચ રેવત્ય્ અશ્વયુજૌ નવ ॥
(અવ્પરિસ્_1,5.5) એતાન્ય્ ઉપરિષ્ટાદ્ભાગાનિ રાત્રીપૂર્વાણિ જાનીયાત્ । મુહૂર્તો ઽભિજિદ્ ઉચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,5.6) પુરસ્તાદ્ભાગાન્ય્ અનાગતેનોપરિષ્ટાદ્ભાગાન્ય્ અતિક્રાન્તેન ઉભયતોભાગાનિ વર્તમાને[[ન]] નક્તંભાગાનિ સમં ચન્દ્રેણ વા ॥
(અવ્પરિસ્_1,5.7) [[ષડ્ અ]]નાગતયોગીનિ સ્થિતયોગીનિ દ્વાદશ । નવાતિક્રાન્તયોગીનિ તથા યોગઃ પ્રદૃશ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.1) બહૂનિ જાતાનિ ગ્રહો હિનસ્તિ કૃત્તિકાસુ તિષ્ઠન્ન્ ઉત દીર્ઘમ્ આયુઃ । અજાવયો મૂષિકાશ્ ચ વ્યથન્તે વિશો બ્રહ્મણઃ સહ મ્લેચ્છવાંશ્ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.2) કલિઙ્ગાનાં વ્યથતે નનુ રાજા હિરણ્યકારાંશ્ ચ નિહન્તિ કૃત્સ્નમ્ । અયસ્કારા લોહકારા આહિતાગ્નિશ્ ચ કૃત્સ્નં નિયન્તિ સહાગ્નિતપ્તૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.3) અયો લોહં રજતં જાતરૂપં હિરણ્યમિશ્રં [યચ્] ચ પતન્તિ સારમ્ । કાશાઃ કુશા યચ્ ચ સુવર્ણવર્ણં યચ્ ચાગ્નિવર્ણં ફલમૂલપુષ્પમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.4) [યે તત્ર જાતાઃ] સરાંસિ શુષ્યન્ત્ય્ અપયન્તિ નદ્યઃ પ્રજા વ્યથન્તે પશવો મૃગાશ્ ચ ॥ પ્રજાપતેર્ હૃદયે પીડ્યમાને સર્વં જગદ્ વ્યથતે સપ્રદેશમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.5) મહાભૌમો રાજા મરિષ્યતીતિ વિદ્યાદ્ એકારિણાં છવકામ્ ઇન્વકાસુ । નક્ષત્રભાગે નિયન્તિ યોજધાનાઃ તથા હિ નૂનં ત્રિણવેન સૃષ્ટમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.6) તથા સ નિન્યે નિધાનદર્શનાય તત્ર તેષાં સહાક્ષેમં તસ્ય વિદ્યાત્ । પરિત્ય યે પૂર્વપદાન્ બલેન ઉત્તિષ્ઠન્તિ વીર્યવન્તો મૃગાનામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.7) ભગેન દેવ્ય્ ઉપયન્તિ દિવ્યમ્ આર્દ્રાભાગે સહિનો ભવન્તિ । તત્ર દૈવાન્ માનુષ્યાંશ્ ચ પુનર્વસ્વોર્ નક્ષત્ર ભાગે નિનિયોજ ધાનાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.8) તથા હિ નૂનં પુષ્યો ભાગ એકધા બ્રાહ્મણાનાં તથા વિદુર્ નક્ષત્રવેદિતારઃ તથા હિ નૂનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.9) શતદ્રયઃ કૈશિકા દક્ષિણાર્ધા આન્ધ્રાશ્ ચ યોગહાસયા પ્રવૃદ્ધાઃ ॥ અશ્લેષાભાગે સહિનો ભવન્તિ તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,6.10) વેણૂન્ પિતૄંસ્ ત્રિરુજાહુર્ દેવતામ્ । મઘાભાગે અષ્ટમે દેવસૃષ્ટમ્ । સંયુજ્યન્તે દેવપ્રસાદનેન તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,7.1) રાજ્ઞાં રાકાયામ્ અથ મદ્રકૈકયા મનોમાપાયનસહપરિસુન્નિયોજસહાન્તૌ । તુન્યમ્ અથ સપ્તમાત્રં પૂર્વભાગે નવકે ફલ્ગુનીષુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,7.2) મત્સ્યા માગધાશ્ ચેદયશ્ ચ શાલ્વા મત્સ્યા ઉભે ફલ્ગુનીષુ । સંયુજ્યન્તે દેવપ્રસાદનેન તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,7.3) પૂર્વાચાર્યા ઇચ્છમાનાશ્ ચ સર્વે યકૃત્ ક્લોમ સહ ભાગેન હસ્તે । સંયુજ્યન્તે દેવપ્રસાદનેન તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,7.4) યે પૂર્વાર્ધે નિજીહતે ચરન્તઃ શાન્તા મૃગા [જન્તુ]પશવો અપગામિનસ્ તે । પશવો ભવતાશ્ ચ સર્વે ચિત્રાયા ભાગે સહિનો ભવન્તિ ॥ તત્રા-
(અવ્પરિસ્_1,7.5) -ચ્યુતકેશં વાહનં જયાર્થં કુમાર્યો અનડ્વાન્ સહતે અત્ર યે । વિજ્ઞાયતે દેવસૃષ્ટં પુરાણં સ્વાતિં ભજન્તે તૃણવશ્ ચ સર્વે ॥
(અવ્પરિસ્_1,7.6) વૃક્ષા વૃક્ષમૂલમ્ ઇક્ષ્વાકવશ્ ચ વિશાખાયાં યોજિતાઃ સાંપદેન । તસ્મિન્ ગૃહીતે ભયમ્ એવ તેષાં દૈવોપસૃષ્ટે તુ બલેન કાર્યમ્ ॥ યે તત્ર જાતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,7.7) યે પશ્ચાર્ધે નિજીહતે ચરન્ત આસવો મૃગા ઉત્તરાર્ધાશ્ ચાન્ધ્રાઃ । અનૂરાધાસુ મગધવઙ્ગમત્સ્યાઃ સર્વે સમગ્રાઃ સહિનો ભવન્તિ તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,7.8) પઞ્ચૈકધા જનપદા ભવન્તિ સયુજઃકાસૌબલદાદૌષ્યધાઃ । બાહ્લીકા જ્યેષ્ઠા ઉપયન્તિ ભક્ત્યા તત્ર ॥

(અવ્પરિસ્_1,7.9) ઇક્ષ્વાકૂણાં નિર્મથ્યા મૂલમ્ આહુઃ । તથા વિદુર્ નક્ષત્રવેદિતારસ્ તથા હિ નૂનમ્
(અવ્પરિસ્_1,7.10) કામ્બોજાઃ કાલમૃષાશ્ ચ ક્રન્દા ઉચ્છુષ્માણઃ શ્વાનશ્ ચાવધૂમમર્કટાશ્ ચ પૂર્વાષાઢા ઉપયન્તિ ભક્ત્યા તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,8.1) વિશ્વે દેવાઃ સહ પઞ્ચાલજ્યેષ્ઠા આપશ્ ચ યાઃ પાન્તુ ભૂતં ભવિષ્યત્ । ઉત્તરાષાઢા ઉપયન્તિ ભક્ત્યા તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,8.2) નાર્કવિન્દા નાર્વ્વિદાલા નસૃઙ્ગાવૌ નૈષધા જન્તવો મતઙ્ગાઃ । અભિજિતં હાર્થવિજ્ઞાય ભેજિરે તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,8.3) પાઞ્ચાલાઃ શ્રવણમ્ ઉપૈતિ ભક્ત્યા સુન્વન્તશ્ ચોભે વિદ્વાન્ ભૂતા નિનિયોજ દેવઃ ॥ પૂર્વકર્તા ભૂતભવિષ્યકાલસ્ તથા નિ નૂનમ્
(અવ્પરિસ્_1,8.4) કુરૂન્ શ્રવિષ્ઠાસ્ તથા શિવાસ્ તથાહુર્ નક્ષત્રભાગે નિનિયોજ ધાનાઃ ॥ તથા હિ નૂનમ્
(અવ્પરિસ્_1,8.5) અઙ્ગાદયો જનપદા ગુહાશયા અપ્સુ ચ યે ક્ષિપન્તિ શતભિષજિ ભેષજસ્ય ભેજિરે તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,8.6) ખડ્ગા હસ્તિનો ગવયા વરાહા અહીનરા કુન્તયશ્ ચાપિ સર્વે । પૂર્વૌ પ્રોષ્ઠપદા ઉપયન્તિ ભક્ત્યા તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,8.7) ઉશીનરા ઉત્તરયોઃ પ્રોષ્ઠપદયોર્ નક્ષત્રભાગે નિનિયોજ ધાનાઃ । તથા હિ નૂનમ્
(અવ્પરિસ્_1,8.8) આવૃતાઃ શૂદ્રાઃ સહ કારવશ્ ચ દક્ષિણપૂર્વે યૂકભિઃ સહ રેવતીં હાર્થવિજ્ઞાય ભેજિરે તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,8.9) અચ્યુતકેશં વાહનં ચ પદાર્થમ્ ઉચાવચજનપદા મહાન્તઃ । અશ્વયુજૌ હાર્થવિજ્ઞાય ભેજિરે તત્ર ॥
(અવ્પરિસ્_1,8.10) ઉભયે કીકટાઃ કૌશલાશ્ ચ રહશ્ ચ[વો] યે ચ પ્રસુપ્તાશ્ ચરન્તિ ભરણીઃ સહાર્થવિજ્ઞાય ભેજિરે તત્ર તેષાં સહાક્ષયમ્ અસ્ય વિદ્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.1) કરિષ્યમાણઃ સંગ્રામં પ્રતિરાજેન ક્ષત્રિયઃ । બ્રાહ્મણં પૂર્વમ્ અન્વિચ્છેદ્ વિદ્વાંસં શાસ્ત્રવિત્તમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.2) ઉત્પાતાન્ યસ્ તુ યાન્ વિદ્યાદ્ દિવ્યાન્તરિક્ષપાર્થિવાન્ । તં વૈ લિપ્સિતુમ્ અર્હતિ રાજા રાષ્ટ્રે જિજીવિષુઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.3) ગ્રહાણાં યઃ સ્થિતિં વિદ્યાન્ નક્ષત્રાણાં ચ સાંપદમ્ । અનભ્યક્તમ્ ઉપાસીત નક્ષત્રસમતાં ચ યત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.4) આયુધીયાન્ બિભ્રદ્ રાજા કૃત્તિકાસુ ન રિષ્યતિ । તદ્ ધિ તેજસ્વિ નક્ષત્રં બહુલં દિવિ રોચતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.5) અથો હિ કૃત્તિકા ઇતિ નક્ષત્રં ભાનુમત્તમમ્ । આગ્નેયમ્ અગ્નિનક્ષત્રં રાજા હ્ય્ અસ્મિન્ પ્રવર્ધતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.6) રોહિણ્યા[ં] સાર્ધમ્ આસીત રજ્જુપલ્યાનિ કારયેત્ । મૃગશિરસ્ય્ અશ્વાન્ બિભૃયાત્ સાસ્ય સેના ન રિષ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.7) સૌમ્યં સોમસ્ય નક્ષત્રં રાજા હ્ય્ અસ્મિન્ પ્રવર્ધતે । આર્દ્રાયાં મૃગયાં યાયાદ્ અમિત્રેભ્યશ્ ચ હાવયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.8) પુનર્વસ્વાભિયુઞ્જીત પુષ્યેનૈતાં પ્રયોજયેત્ । ઇષીકાં છેદયન્ રાજા અશ્લેષાસુ ન રિષ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.9) મઘાભિઃ સાર્ધમ્ આસીત ન યાયાદ્ ઉચ્છ્રયં ચન । ફલ્ગુ દ્વારાણિ કારયેત્ પરિચારાંશ્ ચ વાહયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,9.10) તોરણાનિ ચ સંહન્યુઃ ફલકાનિ ચ તક્ષયેત્ । ..... ઉત્તરાભ્યાં ચ હાવયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,10.1) હસ્તેન ચિત્રામ્ આકાઙ્ક્ષેન્ નક્ષત્રસ્ય પરિગ્રહમ્ । અનેકદર્શી સ્યાચ્ ચિત્રાયાં પુરા સ્વાતેર્ અભિપ્લવાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,10.2) સ્વાતૌ શિશૂન્ નિયોજયેજ્ જવાર્થાન્ રથવાહિનઃ । અથાસ્મિન્ [કન્યામ્] ઉપવાસયેત્ ક્ષિપ્રં સા લભતે પતિમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,10.3) પ્રદતીન્ કારયન્ રાજા વિશાખાયાં ન રિષ્યતિ । લેપયેત્ પ્રદતી રાજા અનૂરાધાસુ ક્ષત્રિયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,10.4) જ્યેષ્ઠાયાં હસ્તિનં પશ્યેદ્ અભિષેકાંશ્ ચ કારયેત્ । ..... રાજપુત્રાંશ્ ચ યોધયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,10.5) મૂલેન પરિખાં ખાનયેત્ પુરં ચિતેન યોજયેત્ । નૈરૃતં રાજનક્ષત્રં વધ્યાન્ અનેન ઘાતયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,10.6) ત્રિરાત્રં સાર્ધં દીક્ષયિત્વા આષાઢાસુ વ્રતં ચરેત્ । અભિજિત્ય્ અભિયુઞ્જીત શ્રવણેન ચિકીર્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,10.7) શ્રવિષ્થાભિઃ સૃજેદ્ રસાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,10.8) શતભિષજિ ભિષક્કર્મ ભૈષજ્યં ચાત્ર કારયેત્ । પ્રાચીનપ્રોષ્ઠપદયોર્ યાયાદ્ ...
(અવ્પરિસ્_1,10.9) ઉત્તરાભ્યામ્ અભિયુઞ્જીત ગૃહેષુ રેવત્યાં વસેત્ । વિ સેનાં કારયેદ્ રાજા અશ્વિન્યાં ભરણીષુ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_1,11.1) ચિત્રાણિ સાકં દિવિ રોચનાનિ સરીસૃપાણિ ભુવને જવાનિ । તુર્મિશં સુમતિમ્ ઇચ્છમાનો અહાનિ ગીર્ભિઃ સપર્યામિ નાકમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,11.2) સુહવમ્ અગ્ને કૃત્તિકા રોહિણી ચસ્તુ ભદ્રં મૃગશિરઃ શમ્ આર્દ્રા । પુનર્વસૂ સૂનૃતા ચારુ પુષ્યો ભાનુર્ આશ્લેષા અયનં મઘા મે ॥
(અવ્પરિસ્_1,11.3) પુણ્યં પૂર્વા ફલ્ગુન્યૌ ચાત્ર હસ્તશ્ ચિત્રા શિવા સ્વાતિ સુખો મે અસ્તુ । રાધે વિશાખે સુહવા અનુરાધા જ્યેષ્ઠા સુનક્ષત્રમ્ અરિષ્ટમૂલમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,11.4) અન્નં પૂર્વા રાસતાં મે અષાઢા ઊર્જં દેહ્ય્ ઉત્તરા આ વહન્તુ । અભિજિન્ મે રાસતાં પુણ્યમ્ એવ શ્રવણઃ શ્રવિષ્ઠાઃ કુર્વતાં સુપુષ્ટિમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,11.5) આ મે મહચ્ છતભિસગ્ વરીય આમે દ્વયા પ્રોષ્ઠપદા સુશર્મ । આ રેવતી ચાશ્વયુજૌ ભગં મ આ મે રયિં ભરણ્ય આ વહન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,12.1) કૃત્તિકા રોહિણી મૃગશિર આર્દ્રા પુનર્વસૂ પુષ્યાશ્લેષા મઘાઃ પૂર્વે ફલ્ગુન્યૌ તન્ નવમમ્ અગ્નિર્ દશમમ્ અહોરાત્રે એદાદશદ્વાદશે ॥
(અવ્પરિસ્_1,12.2) એતાન્ય્ એવાસ્મૈ નક્ષત્રાણિ શ્રિયં ભૂતિં પુષ્ટિં પ્રજાં પશૂન્ અન્નમ્ અન્નાદ્યં સમિન્ધત ઇતિ વેદ
(અવ્પરિસ્_1,12.3) અથ યં કામયત્ય્ એતાન્ય્ એવાસ્મૈ નક્ષત્રાણિ શ્રિયં ભૂતિં પુષ્ટિં પ્રજાં પશૂન્ અન્નમ્ અન્નાદ્યં સમિન્ધીરન્ન્ ઇતિ તસ્માદ્ એતસ્મિન્ નક્ષત્ર એવંવિદ્વાન્ કુર્યાત્
(અવ્પરિસ્_1,12.4) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાય [[પરિસમુહ્ય પર્યુક્ષ્ય]] પરિસ્તીર્ય બર્હી રસાન્ બર્હિષ્ય્ આધાયાન્વાલભ્યાથ જુહુયાચ્ ચિત્રાણિ સાકં દિવિ રોચનાનિ સ્વાહેત્ય્ અગ્નૌ હુત્વા રસેષુ સંપાતાન્ આનીય સંસ્થાપ્ય હોમાંસ્ તત એનં પ્રાશયતિ રસાન્ ॥

(અવ્પરિસ્_1,12.5) એવં ચેદ્ અસ્મૈ કરોત્ય્ એતાન્ય્ એવાસ્મૈ નક્ષત્રાણિ શ્રિયં ભૂતિં પુષ્ટિં પ્રજાં પશૂન્ અન્નમ્ અન્નાદ્યં સમિન્ધતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,13.1) ઉત્તરે ફલ્ગુન્યૌ હસ્ત[[શ્]] ચિત્રા સ્વાતિ[[ર્]] વિશાખે અનૂરાધા જ્યેષ્ઠા મૂલં પૂર્વાષાઢા તન્ નવમમ્ આદિત્યો દશમં [નામરૂપ] પૂર્વપક્ષાપરપક્ષાવ્ એકાદશદ્વાદશે
(અવ્પરિસ્_1,13.2) એતાન્ય્ એવાસ્મૈ = 1,12.2.
(અવ્પરિસ્_1,13.3) અથ યમ્ = 1,12.3.
(અવ્પરિસ્_1,13.4) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ = 1,12.4.
(અવ્પરિસ્_1,13.5) એવમ્ = 1,12.5.
(અવ્પરિસ્_1,14.1) ઉત્તરાષાઢાભિજિચ્ છ્રવણઃ શ્રવિષ્ઠા શતભિષક્ પ્રોષ્ઠપદૌ રેવત્ય્ અશ્વયુજૌ ભરણ્યસ્ તદ્ દશમમ્ ... પૌર્ણમાસ્યમાવાસ્યે દ્વાદશત્રયોદશે
(અવ્પરિસ્_1,14.2) એતાન્ય્ એવાસ્મૈ = 1,12.2.
(અવ્પરિસ્_1,14.3) અથ યમ્ = 1,12.3.
(અવ્પરિસ્_1,14.4) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ = 1,12.4.
(અવ્પરિસ્_1,14.5) એવમ્ = 1,12.5.
(અવ્પરિસ્_1,15.1) ઋગ્વેદો યજુર્વેદઃ સામવેદો બ્રહ્મવેદઃ શિક્ષા કલ્પો વ્યાકરણં નિરુક્તં છન્દો જ્યોતિષમ્ ઇતિહાસપુરાણં વાકોવાક્ય[[મ્]] ઇદાવત્સરઃ પરિવત્સરઃ સંવત્સરો દશમં શીતોષ્ણે એકાદશદ્વાદશે
(અવ્પરિસ્_1,15.2) એતાન્ય્ એવાસ્મૈ = 1,12.2.
(અવ્પરિસ્_1,15.3) અથ યમ્ = 1,12.3.
(અવ્પરિસ્_1,15.4) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ = 1,12.4.
(અવ્પરિસ્_1,15.5) એવમ્ = 1,12.5.
(અવ્પરિસ્_1,16.1) પ્રાણો અપાનો વ્યાનઃ સમાન ઉદાનશ્ ચક્ષુઃ શ્રોત્રં વાઙ્ મનસ્ તન્ નવમમ્ ... દશમં નામરૂપે એકાદશદ્વાદશે
(અવ્પરિસ્_1,16.2) એતાન્ય્ એવાસ્મૈ = 1,12.2.
(અવ્પરિસ્_1,16.3) અથ યમ્ = 1,12.3.
(અવ્પરિસ્_1,16.4) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ = 1,12.4.
(અવ્પરિસ્_1,16.5) એવમ્ = 1,12.5.
(અવ્પરિસ્_1,17.1) અજન્ય્ અજનિર્ યશો અજનિર્ વર્ચો અજનિસ્ તેજો અજનિઃ સહો અજનિર્ મહો અજનિર્ બ્રહ્મા અજનિર્ બ્રાહ્મણવર્ચસમ્ અજનિઃ સર્વેષાં લોકાનાં સર્વેષાં દેવાનાં સર્વેષાં વેદાનાં સર્વેષાં ભૂતાનાં સર્વાસાં સ્રવન્તીનાં જનિતાધિપતિર્ અજનિર્ ભવતીતિ વેદ
(અવ્પરિસ્_1,17.2) અથ યં કામયેત સર્વેષાં લોકાનાં સર્વેષાં દેવાનાં સર્વેષાં વેદાનાં સર્વેષાં ભૂતાનાં સર્વાસાં સ્રવન્તીનાં જનિતાધિપતિર્ અજનિઃ સ્યાદ્ ઇતિ તસ્માદ્ એતસ્મિન્ નક્ષત્ર એવંવિદ્વાન્ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,17.3) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ = 1,12.4.
(અવ્પરિસ્_1,17.4) એવં ચેદ્ અસ્મૈ કરોતિ સર્વેષાં લોકાનાં સર્વેષાં દેવાનાં સર્વેષાં વેદાનાં સર્વેષાં ભૂતાનાં સર્વાસાં સ્રવન્તીનાં જનિતાધિપતિર્ અજનિર્ ભવતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,18.1) વિષ્ઠિતશ્રવા વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યત્ પૂર્વાહ્ને અધિ[[તિષ્ઠતિ વિ]]તિષ્ઠત્ય્ અસ્ય પુણ્યા કીર્તિર્ ઐનં પુણ્યા કીર્તિર્ ગચ્છત્ય્ ઉપૈનં પુણ્યા કીર્તિસ્ તિષ્ઠતિ નાસ્માત્ પુણ્યા કીર્તિર્ અપક્રામતિ કીર્તિમાન્ પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેન ભવતીતિ વેદ
(અવ્પરિસ્_1,18.2) અથ યં કામયેત વિતિષ્ઠેદ્ અસ્ય પુણ્યા કીર્તિર્ [[ઐનં પુણ્યા કીર્તિર્]] ગચ્છેદ્ ઉપૈનં પુણ્યા કીર્તિસ્ તિષ્ઠેન્ નાસ્માત્ પુણ્યા કીર્તિર્ અપક્રામેત્ કીર્તિમાન્ પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેન સ્યાદ્ ઇતિ તસ્માદ્ એતસ્મિન્ નક્ષત્ર એવંવિદ્વાન્ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,18.3) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાય પરિસ્તીર્ય બર્હી રસાન્ બર્હિષ્ય્ આધાયાન્વાલભ્યાથ જુહુયાદ્ વિષાસહિં સહમાનં સ્વાહેત્ય્ અગ્નૌ હુત્વા રસેષુ સંપાતાન્ આનીય સંસ્થાપ્ય હોમાંસ્ તત એનં પ્રાશયતિ રસાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,18.4) એવં ચેદ્ અસ્મૈ કરો[[તિ વિતિષ્ઠ]]ત્ય્ અસ્ય પુણ્યા કીર્તિર્ [[ઐનં પુણ્યા કીર્તિર્]] ગચ્છત્ય્ ઉપૈનં પુણ્યા કીર્તિસ્ તિષ્ઠતિ નાસ્માત્ પુણ્યા કીર્તિર્ અપક્રામતિ કીર્તિમાન્ પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ભવતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,19.1) વર્ચો વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યન્ મધ્યાહ્નૈનં વર્ચો ગચ્છત્ય્ ઉપૈનં વર્ચસ્ તિષ્ઠતિ નાસ્માદ્ વર્ચો અપક્રામતિ વર્ચસ્વી પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેન ભવતીતિ વેદ
(અવ્પરિસ્_1,19.2) અથ યં કામયેતૈનં વર્ચો ગચ્છેદ્ ઉપૈનં વર્ચો તિષ્ઠેન્ નાસ્માદ્ વર્ચો અપક્રામેદ્ વર્ચસ્વી પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેન સ્યાદ્ ઇતિ તસ્માદ્ એતસ્મિન્ નક્ષત્ર એવંવિદ્વાન્ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,19.3) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાય પરિસ્તીર્ય બર્હી રસાન્ બર્હિષ્ય્ આધાયાન્વાલભ્યાથ જુહુયાદ્ વર્ચો અસિ વર્ચો મયિ ધેહિ સ્વાહેત્ય્ અગ્નૌ હુત્વા રસેષુ સંપાતાન્ આનીય સંસ્થાપ્ય હોમાંસ્ તત એનં પ્રાશયતિ રસાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,19.4) એવં ચેદ્ અસ્મૈ કરોત્ય્ ઐનં વર્ચો ગચ્છત્ય્ ઉપૈનં વર્ચસ્ તિષ્ઠતિ નાસ્માદ્ વર્ચો અપક્રામતિ વર્ચસ્વી પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેન ભવતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,20.1) તેજો વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યદ્ અપરાહ્ણૈનં તેજો ગચ્છત્ય્ ઉપૈનં તેજસ્ તિષ્ઠતિ નાસ્માત્ તેજો અપક્રામતિ તેજસ્વી પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેન ભવતીતિ વેદ
(અવ્પરિસ્_1,20.2) અથ યં કામયેતૈનં તેજો ગચ્છેદ્ ઉપૈનં તેજસ્ તિષ્ઠેન્ નાસ્માત્ તેજો અપક્રામેત્ તેજસ્વી પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેન સ્યાદ્ ઇતિ તસ્માદ્ એતસ્મિન્ નક્ષત્ર એવંવિદ્વાન્ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,20.3) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાય પરિસ્તીર્ય બર્હી રસાન્ બર્હિષ્ય્ આધાયાન્વાલભ્યાથ જુહુયાદ્ તેજો અસિ તેજો મયિ ધેહિ સ્વાહેત્ય્ અગ્નૌ હુત્વા રસેષુ સંપાતાન્ આનીય સંસ્થાપ્ય હોમાંસ્ તત એનં પ્રાશયતિ રસાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,20.4) એવં ચેદ્ અસ્મૈ કરોત્ય્ ઐનં તેજો ગચ્છત્ય્ ઉપૈનં તેજસ્ તિષ્ઠતિ નાસ્માત્ તેજો અપક્રામતિ તેજસ્વી પ્રજયા પશુભિઃ શ્રિયા ગૃહૈર્ ધનેન ભવતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,21.1) વિષ્ઠિતશ્રવા વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યત્ પૂર્વાહ્ને ॥
(અવ્પરિસ્_1,21.2) વર્ચો વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યન્ મધ્યાહ્ને ॥
(અવ્પરિસ્_1,21.3) તેજો વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યદ્ અપરાહ્ણે ॥

(અવ્પરિસ્_1,21.4) અકાલે ત્વ્ એવાપ્રયુક્તાનિ ભવન્તિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,22.1) વિષ્ઠિતશ્રવા વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યત્ પૂર્વરાત્રે ॥
(અવ્પરિસ્_1,22.2) વર્ચો વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યદ્ મધ્યરાત્રે ॥
(અવ્પરિસ્_1,22.3) તેજો વૈ નામૈતન્ નક્ષત્રં યદ્ અપરરાત્રે ॥
(અવ્પરિસ્_1,22.4) સ્વેસ્વે કાલે [[પ્રયુક્તાનિ]] ભવન્તિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,22.5) [[યો વૈ રાત્રિયાન્વ્ એવાપ્રયુક્તાનિ ભવન્તિ]] ॥
(અવ્પરિસ્_1,23.1) યો વૈ અહ્નઃ પુણ્યાહં વેદ પુણ્યાહી ભવતિ પુણ્યાહમ્ અસ્મૈ ભવતિ પુણ્યાહ એવ કુરુતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,23.2) સૂર્યો વાહ્નઃ પુણ્યાહં તસ્માદ્ એતસ્મિન્ નક્ષત્ર એવંવિદ્વાન્ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,23.3) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાય પરિસ્તીર્ય બર્હી રસાન્ બર્હિષ્ય્ આધાયાન્વાલભ્યાથ જુહુયાદ્ વિષાસહિં સહમાનં સ્વાહેત્ય્ અગ્નૌ હુત્વા રસેષુ સંપાતાન્ આનીય સંસ્થાપ્ય હોમાંસ્ તત એનં પ્રાશયતિ રસાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,23.4) એવં ચેદ્ અસ્મૈ કરોતિ પુણ્યાહી ભવતિ પુણ્યાહમ્ અસ્મૈ ભવતિ પુણ્યાહ એવ કુરુતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,24.1) યો વૈ રાત્ર્યાઃ પુણ્યાહં વેદ પુણ્યાહી ભવતિ પુણ્યાહમ્ અસ્મૈ ભવતિ પુણ્યાહ એવ કુરુતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,24.2) ચન્દ્રો વૈ રાત્ર્યાઃ પુણ્યાહં તસ્માદ્ એતસ્મિન્ નક્ષત્ર એવંવિદ્વાન્ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,24.3) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાય પરિસ્તીર્ય બર્હી રસાન્ બર્હિષ્ય્ આધાયાન્વાલભ્યાથ જુહુયાદ્ યદ્ રાજાનં સ્વાહેત્ય્ અગ્નૌ હુત્વા રસેષુ સંપાતાન્ આનીય સંસ્થાપ્ય હોમાંસ્ તત એનં પ્રાશયતિ રસાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,24.4) એવં ચેદ્ અસ્મૈ કરોતિ પુણ્યાહી ભવતિ પુણ્યાહમ્ અસ્મૈ ભવતિ પુણ્યાહ એવ કુરુતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,25.1) યો વા અહોરત્રયોઃ પુણ્યાહં વેદ પુણ્યાહી ભવતિ પુણ્યાહમ્ અસ્મૈ ભવતિ પુણ્યાહ એવ કુરુતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,25.2) બ્રાહ્મણો વા અહોરાત્રયોઃ પુણ્યાહમ્
(અવ્પરિસ્_1,25.3) તં પૃચ્છેત્ કેનાજિતેતિ
(અવ્પરિસ્_1,25.4) સ ચેદ્ બ્રૂયાત્ કર્તવ્યમ્ ઇતિ તથા કુર્યાત્
(અવ્પરિસ્_1,25.5) પુણ્યાહી ભવતિ પુણ્યાહમ્ અસ્મૈ ભવતિ પુણ્યાહ એવ કુરુતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,26.1) યાનિ નક્ષત્રાણિ દિવ્ય્ અન્તરિક્ષે અપ્સુ ભૂમૌ યાનિ નગેષુ દિક્ષુ । પ્રકલ્પયંશ્ ચન્દ્રમા યાન્ય્ એતિ સર્વાણિ મમૈતાનિ શિવાનિ સન્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,26.2) અષ્ટાવિંશાનિ શિવાનિ શગ્માનિ સહ યોગં ભજન્તુ મે । યોગં પ્રપદ્યે ક્ષેમં ચ ક્ષેમં પ્રપદ્યે યોગં ચ નમો ઽહોરાત્રાભ્યામ્ અસ્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,26.3) સ્વસ્તિતં મે સુપ્રાતઃ સુસાયં સુદિવં સુમૃગં સુશકુનં મે અસ્તુ । સુહવમ્ અગ્ને સ્વસ્ત્ય્ અમર્ત્યં ગત્વા પુનર્ આયાભિનન્દન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,26.4) અનુહવં પરિહવં પરિવાદં પરિક્ષવમ્ । સર્વૈર્ મે રિક્તકુમ્ભાન્ પરા તાન્ત્ સવિતઃ સુવ ॥
(અવ્પરિસ્_1,26.5) અપપાપં પરિક્ષવં પુણ્યં ભક્ષીમહિ ક્ષવમ્ । શિવા તે પાત નાસિકાં પુણ્યગશ્ ચાભિમેહતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,26.6) ઇમા યા બ્રહ્મણસ્પતે વિષૂચીર્ વાત ઈરતે । સધ્રીચીર્ ઇન્દ્ર તાઃ કૃત્વા મહ્યં શિવતમાસ્ કૃધિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,26.7) સ્વસ્તિ નો અસ્ત્વ્ અભયં નો અસ્તુ નમો ઽહોરાત્રાભ્યામ્ અસ્તુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,27.1) દધ્યોદનં ભુક્ત્વા કૃત્તિકાભિર્ અભ્યુદિયાત્ સિદ્ધાર્થો હૈવ પુનર્ આગચ્છતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,27.2) આર્ષભેન માંસેન રોહિણ્યાં મૃગમાંસૈર્ મૃગશિરસિ રુધિરમ્ આર્દ્રાયાં ગૃહપતિભક્તં પુનર્વસ્વોઃ ઘૃતપાયસં પુષ્યે સર્પિર્ માંસૈર્ અશ્લેષાસુ
(અવ્પરિસ્_1,27.3) એતાનિ ખલુ પ્રાગ્દ્વારાણિ નક્ષત્રાણિ ભવન્તિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,27.4) સ યત્રૈવ પ્રાચીં દિશમ્ અભ્યુત્થિતઃ શસ્ત્રહસ્તેન વા કણ્ઠહસ્તેન વા વધ્યઘાતેન વા સમેયાન્ નિવર્તેતાર્વાક્ ખલ્વ્ એતત્ ક્રોશાદ્ ઊર્ધ્વં ક્રોશાદ્ અવ્યાઘાતુકમ્ અર્થસ્ય ભવતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,28.1) તૈલેન કૃશરં ભુક્ત્વા મઘાભિર્ અભ્યુદિયાત્ સિદ્ધાર્થો હૈવ પુનર્ આગચ્છત્ય્
(અવ્પરિસ્_1,28.2) આવિકૈર્ માંસૈર્ ભુક્ત્વા પૂર્વયોઃ ફલ્ગુન્યોર્ અભ્યુદિયાદ્ રસૈર્ ઉત્તરયોઃ પ્રૈયઙ્ગવં હસ્તે ચિત્રં ભક્તં ભુક્ત્વા ચિત્રયાભ્યુદિયાત્ યાનિ જ્યેષ્ઠાનિ તેષાં ભુક્ત્વા સ્વાતાવ્ અભ્યુદિયાદ્ અપૂપાન્ વિશાખયોર્
(અવ્પરિસ્_1,28.3) એતાનિ ખલુ દક્ષિણદ્વારાણિ નક્ષત્રાણિ ભવન્તિ
(અવ્પરિસ્_1,28.4) સ યત્રૈવ દક્ષિણાં દિશમ્ અભ્યુત્થિતઃ શયનહસ્તેન વાસ્તરણહસ્તેન વાસન્દીહસ્તેન વા નીવીહસ્તેન વા જાનુહસ્તેન વા સમેયાન્ નિવર્તેતાર્વાક્ ખલ્વ્ એતત્ ક્રોશાદ્ ઊર્ધ્વં ક્રોશાદ્ અવ્યાઘાતુકમ્ અર્થસ્ય ભવતિ
(અવ્પરિસ્_1,29.1) ખલકુલૈર્ ભુક્ત્વાનુરાધાભિર્ અભ્યુદિયાત્ સિદ્ધાર્થો હૈવ પુનર્ આગચ્છતિ
(અવ્પરિસ્_1,29.2) જ્યેષ્ઠં ભક્તં ભુક્ત્વા જ્યેષ્ઠયાભ્યુદિયાન્ મૂલૈર્ ભુક્ત્વા મૂલેનાભ્યુદિયાદ્ [[.... ભુક્ત્વા પૂર્વાભિર્ અષાઢાભિર્ અભ્યુદિયાદ્]] રસૈર્ ઉત્તરાભિર્ નવનીતેન પાયસં ભુક્ત્વાભિજિત્ય્ અભ્યુદિયાદ્ [[.... ભુક્ત્વા શ્રવણેનાભ્યુદિયાદ્]]
(અવ્પરિસ્_1,29.3) એતાનિ ખલુ પશ્ચિમદ્વારાણિ નક્ષત્રાણિ ભવન્તિ
(અવ્પરિસ્_1,29.4) સ યત્રૈવ પ્રતીચીં દિશમ્ અભ્યુત્થિતઃ પાશહસ્તેન વા જાલહસ્તેન વા મત્સ્યબન્ધેન વા સમેયાન્ નિવર્તેતાર્વાક્ ખલ્વ્ એતત્ ક્રોશાદ્ ઊર્ધ્વં ક્રોશાદ્ અવ્યાઘાતુકમ્ અર્થસ્ય ભવતિ
(અવ્પરિસ્_1,30.1) વિદલસૂપેન ભુક્ત્વા શ્રવિષ્ઠાભિર્ અભ્યુદિયાત્ સિદ્ધાર્થો હૈવ પુનર્ આગચ્છતિ
(અવ્પરિસ્_1,30.2) શાકં શતભિષજિ ગોધા ગવ્યૈર્ માંસૈર્ ભુક્ત્વા પૂર્વયોઃ પ્રોષ્ઠપદયોર્ અભ્યુદિયાદ્ રસૈર્ ઉત્તરયોર્ ગૃહિણીભક્તં ભુક્ત્વા રેવત્યાભ્યુદિયાદ્ અક્ષતમાષૈર્ ભુક્ત્વાશ્વિન્યોર્ અભ્યુદિયાત્ તિલતણ્ડુલાન્ ભક્ષયિત્વા ભરણીભિર્ અભ્યુદિયાદ્

(અવ્પરિસ્_1,30.3) એતાનિ ખલૂદગ્દ્વારાણિ નક્ષત્રાણિ ભવન્તિ
(અવ્પરિસ્_1,30.4) સ યત્રૈવોદીચીં દિશમ્ અભ્યુત્થિતઃ પાનહસ્તેન વા કિણ્વહસ્તેન વાક્ષીવેણ વા સમેયાન્ નિવર્તેતાર્વાક્ ખલ્વ્ એતત્ ક્રોશાદ્ ઊર્ધ્વં ક્રોશાદ્ અવ્યાઘાતુકમ્ અર્થસ્ય ભવતિ
(અવ્પરિસ્_1,31.1) અથ રાજ્ઞો ઽભિપ્રયાણસ્યાનયન્તિ પ્રદક્ષિણમુખં શ્વેતમ્ અજં બ્રાહ્મણં શુક્લવાસસમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,31.2) સુપ્રતિષ્ઠિતમ્ અવિભ્રાન્તં વૃષભં શૃઙ્ગિનં હરિમ્ । સ ચેન્ નદતિ સંસૃષ્ટસ્ તામ્ આહુઃ સિદ્ધિમ્ ઉત્તમામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,31.3) ગજં ધ્વજં રથં છત્ત્રં વર્મ યોધાન્ અલંકૃતાન્ । ભૂષણાનિ ચ સર્વાણિ પ્રશસ્તાન્ય્ આયુધાનિ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_1,31.4) વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ પતાકા વિવિધાસ્ તથા । શુક્લાઃ સુમનસો લાજા અક્ષતા ગૌરસર્ષપાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,31.5) ફલાનિ પૂર્ણપાત્રાણિ ધૂપગન્ધાન્ જલં તિલાઃ । અર્ચયિત્વા દેવતાઃ સર્વા બ્રાહ્મણાન્ પ્રતિપૂજ્ય ચ ॥
(અવ્પરિસ્_1,31.6) પુરોહિતં પુરસ્કૃત્ય સુહૃદો મન્ત્રિણસ્ તથા । એવં પ્રયાતો લભતે વિજયં નાત્ર સંશયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,31.7) કલ્યાણનામધેયં ચ ગજમ્ અવ્યઙ્ગદર્શનમ્ । કુમારીં દધિપાત્રેણ ગૃહીતેન સ્વલંકૃતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,31.8) યદિ ચેદ્ અધિગો જાલ્મિ સૂર્યાચન્દ્રમસોર્ ગૃહે । અશ્વિના રાસભેન્દ્રેણ યાનં કુર્યાત્ પ્રદક્ષિણમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,32.1) પ્રાદક્ષિણ્યમ્ અગ્નેર્ ગવાં બ્રાહ્મણાનાં રાજ્ઞો રથસ્ય [નરવાહનસ્ય શકટસ્ય] ચતુર્યુક્તસ્ય ષડ્યુક્તાષ્ટયુક્તસ્ય ચ
(અવ્પરિસ્_1,32.2) હ્રદસ્ય દક્ષિણાવર્તસ્ય કુમારસ્યાભ્યુત્થિતસ્ય ચ । મનુષ્યપૂર્ણપિટકસ્ય પૃથિવ્યા ઉત્થિતસ્ય ચ ॥ પ્રબદ્ધસ્યૈકપશોઃ
(અવ્પરિસ્_1,32.3) ઉલૂચી કાલશકુનિઃ ક્ષિપ્રશ્યેનો ઽથ વર્તિકા । એતે દ્વિજાઃ પ્રાદક્ષિણ્યાશ્ ચાષશ્ ચાત્ર પ્રદૃશ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,32.4) ક્રૌઞ્ચનકુલપ્રિયવૃક્ષચૈત્યાનાં નિત્યં વયસામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,32.5) તિર્યગ્ ન્યગ્ વાધિપતિતં વિપરીતં હીનાઙ્ગાઙ્ગાતિરિક્તં વિકૃતનગ્નમુણ્ડબણ્ડશ્ ચિત્રશ્યામશ્યાવદન્તકુનખિજટિલ[[ઃ]] કાષાયાવિકયોશ્ [ચર્મા]બ્રાહ્મણયોર્
(અવ્પરિસ્_1,32.6) એતેષાં કિં ચિદ્ દૃષ્ટ્વા ન ગચ્છેદ્
(અવ્પરિસ્_1,32.7) યદિ ગચ્છેદ્ અર્થિનો યન્તિ ચેદ્ અર્થં ગચ્છાન્ ઇદ્ દદુષો રાતિમ્ । વવૃજ્યુસ્ તૃષ્યતઃ કામમ્ ઇત્ય્ એતાં જપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,32.8) નિ ષજ્યતો દસ્યૂંશ્ છાદયન્ન્ ઇન્દ્રેતિ વા
(અવ્પરિસ્_1,32.9) સ્તુહિ શ્રુતમ્ ઇતિ વા
(અવ્પરિસ્_1,32.10) દેવીં વાચમ્ અજનયન્ત દેવાસ્ તાં વિશ્વરૂપાઃ પશવો વદન્તિ । સા નો મન્દ્રેષમ્ ઊર્જં દુહાના ધેનુર્ વાગ્ અસ્માન્ ઉપ સુષ્ટુતૈતુ ઇતિ ગર્દભમુખેન પ્રતિનદતિ પ્રતિલોમપ્રતિકૃત્યાસ્ય
(અવ્પરિસ્_1,32.11) સર્વાશ્ ચ પાપિકા વાચો નેષ્ટા<ઃ> । કુચેલદર્શનં ચ । અનર્થા હિંસાર્થમ્ । તદ્દર્શનાય । પાપં વા જિહીર્ષતાં સિદ્ધિઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,33.1) અથ રોગપરિમાણાન્ય્
(અવ્પરિસ્_1,33.2) ઉત્તરાસ્વ્ અષાઢાસૂત્તરયોઃ પ્રોષ્ઠપદયોર્ માસમ્ ।
(અવ્પરિસ્_1,33.3) રોહિણ્યાં વિંશતિરાત્રમ્ ।
(અવ્પરિસ્_1,33.4) પુનર્વસોર્ ઊનવિંશતિરાત્રં પૂર્વાણિ દ્વન્દ્વિનામ્ ।
(અવ્પરિસ્_1,33.5) મૃગશિરસિ ષોડશરાત્રમ્ અભિજિતિ શ્રવણે ચ
(અવ્પરિસ્_1,33.6) આર્દ્રાયાં પઞ્ચદશરાત્રમ્ અનૂરાધાશ્રવિષ્ઠાભરણીષુ ચ ।
(અવ્પરિસ્_1,33.7) પુષ્યે દ્વાદશરાત્રં હસ્તે સ્વાતૌ ચ ।
(અવ્પરિસ્_1,33.8) શતભિષજિ નવરાત્રં માસે વાકાલં કુરુતે ।
(અવ્પરિસ્_1,33.9) જ્યેષ્ઠાયાં મૂલે ચાષ્ટરાત્રમ્ ।
(અવ્પરિસ્_1,33.10) રેવત્યાં સપ્તરાત્રમ્ ।
(અવ્પરિસ્_1,33.11) કૃત્તિકાશ્લેષા મઘા ઉત્તરે ફાલ્ગુન્યૌ ચિત્રા વિશાખે અશ્વયુજૌ ચ સપ્તસ્વ્ એતેષુ દશરાત્રમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,34.1) અથ બલયઃ
(અવ્પરિસ્_1,34.2) શુક્લ ઉપશુરસૃપેશુક્લોસપ્તમૂન્મોદનઃ । અષ્ટમઃ પલલોદનો ધાનાઃ સક્તવો ઽથ શષ્કુલી ॥
(અવ્પરિસ્_1,34.3) ચિત્રશ્ ચ કૃકવાકુશ્ ચ શુક્લઃ કમ્બૂકપિણ્ડકઃ । સર્વબીજાનિ મૂલાનિ ઉદપાત્રં ચ પાયસૌ ॥
(અવ્પરિસ્_1,34.4) પશુ ઘૃતં કશીકા ચ આર્દ્રમાંસાનિ પાયસૌ । પથ્યાયાં માષસક્તવઃ પાયસો ઽથ તિલોદનઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,34.5) સર્વત્ર ગન્ધપુષ્પાણિ લાજાનુલેપિકાસ્ તથા । અનુદ્વારં ચ નક્ષત્રં દૈવતં ચાત્ર યોજયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,34.6) દીપાશ્ ચ મણ્ડલે દીપ્તાઃ શુચિશ્ ચાપિ બલિં હરેત્ । યો ઽસ્મિન્ યસ્ ત્વા માતુર્ ઇતિ વિપરિહરેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,35.1) સશ્વેતસક્તુ કંસશ્ ચ પ્રાચીનાર્થસ્ય મઙ્ગલમ્ । સ્રવં ચ માંસપેશી ચ દક્ષિણાર્થસ્ય મઙ્ગલમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,35.2) કુમારી દધિકંસશ્ ચ પ્રત્યગર્થસ્ય મઙ્ગલમ્ । અનડ્વાન્ બ્રહ્મચારી ચ ઉદગર્થસ્ય મઙ્ગલમ્ ॥

(અવ્પરિસ્_1,35.3) કુમારીં દધિપાત્રેણ ગૃહીતેન સ્વલંકૃતામ્ । પ્રદક્ષિણાં તુ તાં કુર્યાદ્ ધ્રુવં સ્યાત્ સિદ્ધિર્ ઇષ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,36.1) સેનાં ચેદ્ અભ્યુત્થિતાં મન્દ્રઃ પ્રતિગર્જેદ્ રાજા વામાત્યો વા મરિષ્યતીતિ વિદ્યાત્ તત્ર વારુણીં જપેત્ । ઉદ્ ઉત્તમં વરુણ પાશમ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,36.2) સેનાં ચેદ્ અદ્ભ્યુત્થિતાં ધૂમો ઽનુગચ્છેદ્ વિજેષ્યતીતિ વિદ્યાત્ । ત્વેષસ્ તે ધૂમ ઇત્ય્ અનુમન્ત્રયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,36.3) સેનાં ચેદ્ અભ્યુત્થિતાં વાતો ઽનુવાયાદ્ વિજેષ્યતીતિ વિદ્યાદ્ વાત આ વત્વ્ ઇત્ય્ અનુમન્ત્રયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,36.4) સેનાં ચેદ્ અભ્યુત્થિતાં મૃગો વ્યભિમૃશેદ્ અર્થં તસ્યા વિનશ્યતીતિ વિદ્યાત્ । મૃગો ન ભીમઃ કુચરો ગિરિષ્ઠા ઇત્ય્ અનુમન્ત્રયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,36.5) સેનાં ચેદ્ અભ્યુત્થિતાં પક્ષિણો વ્યતિપતેયુર્ માંસોદનં ચ તત્ર દદ્યાત્ । અલિક્લવા જાષ્કમદા ગૃધ્રા ઇત્ય્ અનુમન્ત્રયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,36.6) સેનાં ચેદ્ અભ્યુત્થિતાં કપિઞ્જલઃ પ્રતિવદેદ્ ભદ્રં વદેતિ તિસ્રઃ કાપિઞ્જલાનિ સ્તવનાનિ વદન્તિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,36.7) યો અભ્ય્ ઉ બભ્રુણાયસિ સ્વપન્તમ્ અત્સિ પુરુષં શયાનમ્ અગસ્વલમ્ । અયસ્મયેન બ્રહ્મણાશ્મમયેન વર્મણા પર્ય્ અસ્માન્ વરુણો દધદ્ ॥ ઇત્ય્ અભ્યવકાશે સંવિશતિ । અભ્યવકાશે સંવિશતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,37.1) અગ્નિર્ દેવો યજ્વનઃ કૃષ્ણવર્ત્મા વૈશ્વાનરો જાતવેદા રસાગ્રભુક્ । સ નક્ષત્રાણાં પ્રથમેન પાવકઃ કૃત્તિકાભિર્ જ્વલનો નો ઽનુશામ્યતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,37.2) પ્રજાપતિર્ યઃ સસૃજે પ્રજા ઇમા દેવાન્ત્ સ સૃષ્ટ્વા વિનિયોજ્[[ય્]]અ કર્મસુ । સ સર્વભુક્ સર્વયોગેષુ રોહિણી શિવાઃ ક્રિયાઃ કૃણુતાં કર્મસિદ્ધયે ॥
(અવ્પરિસ્_1,37.3) વિદ્યાવિદો યે અભિશોચમાનવા અર્ચન્તિ શક્રં સહ દેવતાગણૈઃ । સ નો યોગે મૃગશિરઃ શિવાઃ ક્રિયાઃ શ્રેષ્ઠરાજઃ કૃણુતાં કર્મસિદ્ધયે ॥
(અવ્પરિસ્_1,37.4) દેવં ભવં પશુપતિં હરં કૃશં મહાદેવં શર્વમ્ ઉગ્રં શિખણ્ડિનમ્ । સહસ્રાક્ષમ્ અશનિં યં ગૃણન્તિ સ નો રુદ્રઃ પરિપાતુ ન આર્દ્રયા ॥
(અવ્પરિસ્_1,37.5) ....યા વિપ્રૈઃ કવિભિર્ નમસ્યતે દાક્ષાયણી દેવપુરાદિભિર્ નૃભિર્ । સા નઃ સ્તુતા પ્રથમજા પુનર્વસુઃ શિવાઃ ક્રિયાઃ કૃણુતાં કર્મસિદ્ધયે ॥
(અવ્પરિસ્_1,38.1) યસ્ય દેવા બ્રહ્મચર્યેણ કર્મણા મહાસુરં તિગ્મતયાભિચક્રિરે । તં સુબુધં દેવગુરું બૃહસ્પતિમ્ અર્ચામિ પુસ્યેણ સહાભિપાતુ મા ॥
(અવ્પરિસ્_1,38.2) યા ન[[ઃ]] સ્તુતઃ પરિહિણોમિ મેધયા તપ્યમાનમ્ ઋષિભિઃ કામશોચિભિઃ । જરત્કારસૂનોર્ ઋષિભિર્ મનીષિભિસ્ તા અશ્લેષા અભિરક્ષન્તુ નોરગૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,38.3) યે દેવત્વં પુણ્યકૃતો ઽભિચક્રિરે યે ચાપરે યે ચ પરે મહર્ષયઃ । અર્ચામિ સૂનુર્ યમરાજગાન્ પિતૄંશ્ છિવાઃ ક્રિયાઃ કૃણુતાં ચ નો મઘા ॥
(અવ્પરિસ્_1,38.4) યો યોજયન્ કર્મણા ચર્ષણીધૃતો ભૂમિં ચેતિ ભગ[[ઃ પ્રજાઃ]] પ્રસાદયન્ । તદ્દેવત્યે શિવતમામ્ અલંકૃતે ફલ્ગુન્યોર્ ઈડે ભજનં ચ પૂર્વયોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,38.5) સ્તુતં પૂર્વૈર્ અર્યમણં મનીષિભિઃ સ્તૌમિ દેવં જગતિ વાચમ્ એરયન્ । તદ્દેવત્યે શિવતમામ્ અલંકૃતે ફલ્ગુન્યૌ ન ઉત્તરે દેવતાતયે ॥
(અવ્પરિસ્_1,39.1) શ્[ય્]આવૈર્ યુક્તઃ શિતિપાદ્ ધિરણ્યયો યસ્ય રથઃ પથિભિર્ વર્તતે સુખૈઃ । સ નો હસ્તેન સવિતા હિરણ્યભુગ્ ઘિરણ્યપાણિઃ સવિતા [નો] ઽભિરક્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,39.2) ત્વષ્ટ્રે નમઃ ક્ષિતિસૃજે મનીષિણે ભૂતગોપ્ત્રે પરમકર્મકારિણે । સા ન[[ઃ]] સ્તુતા કૃણુતાં કર્મસિદ્ધયે ચિત્રાં દેવી સહ યોગેન રૂપભૃત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,39.3) યઃ પ્રાણિનાં જીવયન્ ખાનિ સેવતે શિવો ભૂત્વા માતરિશ્વા રસાગ્રભુક્ । ધ્વજો ઽન્તરિક્ષસ્ય સ સર્વભૂતભૃદ્ વાયુર્ દેવઃ સ્વાતિના નો ઽભિરક્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,39.4) યાવ્ ઈડિતાવ્ આત્મવિદ્ભિર્ મણીષિભિઃ સહિતૌ [યૌ] ત્રીણિ સવનાનિ સામગૌ । ઇન્દ્રાગ્ની વરદૌ નમસ્કૃતૌ વિશાખયોઃ કુર્વતામ્ આયુષે શ્રીઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,39.5) વિશ્વે દેવા યમ્ ઋષિમ્ આહુર્ મિત્રં ભરદ્વાજમ્ ઋષિતઃ પ્રસામવિત્ । તં જગત્યા ગાથયા સ્તૌમ્ય્ ઉગ્રૈઃ સ મામ્ અનૂરાધાભિર્ [ભૃતકણ્વો] ઽભિરક્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,40.1) શતક્રતુર્ યો નિજઘાન શમ્બરં વૃત્રં ચ હત્વા સરિતઃ પ્રસર્જત[ઃ] । સ નઃ સ્તુતઃ પ્રીતમનાઃ પુરંદરો મરુત્સખા જ્યેષ્ઠયા નો ઽભિરક્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,40.2) યા ધારયત્ય્ ઓજસાતિદેવપદં માતા પૃથિવી ચ સા સર્વભૂતભૃત્ । સા ન[[ઃ]] સ્તુતા કૃણુતાં કર્મસિદ્ધયે મૂલં દેવી નિરૃતિઃ સર્વકર્મસુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,40.3) પર્જન્યસૃષ્ટાસ્ તિસૃણીભિર્ આવૃતં યાસ્ તર્પયન્ત્ય્ અભિતઃ પ્રવૃદ્ધયે । તા[[ઃ]] સ્તૌમ્ય્ આપો વારુણીઃ ... પૂર્વા આષાઢા સ્વધયાસ્તુ યોજને ॥
(અવ્પરિસ્_1,40.4) યાસ્ ત્રિંશતં ત્રીંશ્ ચ મદન્તિ દેવા દેવનામ્નો નિર્મિતા[[ં]]શ્ ચ ભૂયસઃ । તા નો ઽષાઢા ઉત્તરા વસો વિશ્વે [[શિવાઃ]] ક્રિયાઃ કૃણુતાં સુરમતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,40.5) યઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વકૃત્ સર્વભૂતભૃદ્ યસ્માદ્ અન્યન્ ન પરં કિં ચનાસ્તિ । અનિર્મિતઃ સત્યજિતઃ પુરુષ્ટુતઃ સ નો બ્રહ્માભિજિતા નો ઽભિરક્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,41.1) સ્થાનાચ્યુતે સ્થાનમ્ ઇન્દ્રાય પાતવે દેવેભ્યશ્ ચ ય ઈરયંસ્ [ત્રિર્] વિચક્રમે । તં સ્વિદ્ ધિ સ્વર્ગં નાકપૃષ્ઠં વિશ્વં વિષ્ણુર્ દેવઃ શ્રવણેનાભિરક્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,41.2) અષ્ટૌ શતાનિ શ્વેતકેતૂનાં યાનિ ત્વં ચ સ ત્વં નિજઘાન ભૂયસઃ । અનાદેશેનોભય[ત]શ્ ચ વીડિતાઃ શ્રવિષ્ઠાભિર્ નો ઽભિરક્ષન્તુ વાજિનઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,41.3) વાજા દેવી દેવમૃણાનિકાકુભાવ્ ઉભાવ્ આજસ્ય નતકર્મણા શિવા । તવ વ્રાજં સ્તૌમસિ દેવભોજનૌ પ્રત્યગ્ભિષક્ શતભિષક્ શિવૌ નઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,41.4) શુનાસીરૌ નઃ પ્રમુમૂતુ જિહ્મસૌ તૌતૌ પિતૃભ્યો દદતુ[[ઃ]] સ્તનૌ શુભૌ । તૌ પૂર્વજૌ કૃણુતામ્ એકપાદ્ અજઃ પ્રતિષ્ઠાનૌ સર્વકામાભયાય ચ ॥
(અવ્પરિસ્_1,40.5) સર્વાર્થાય કૃણોમિ કર્મસિદ્ધયે ગવિષ્ટુતાયાનેકકારિણે નમઃ । સો ઽહિર્ બુધ્ન્યઃ કૃણુતામ્ ઉત્તરૌ શિવૌ પ્રતિષ્ઠાનૌ સર્વકામાભયાય ચ ॥
(અવ્પરિસ્_1,41.6) યં મહાહેમમ્ ઋષિતઃ પ્રસામવિદ્ ભરદ્વાજશ્ ચન્દ્રમસૌ દિવાકરમ્ । સજુષ્ટાનામ્ અશ્વયુજૌ ભયાય ચ સ નઃ પૂષા કૃણુતાં રેવતીં શિવામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,41.7) જીર્ણં સન્તં યૌ યુવાનં હિ ચક્રતુર્ ઋષિં ધિયા ચ્યવનં સોમપૌ કૃતૌ । તૌ નશ્ ચિત્તિભિર્ ભિષજામ્ અસ્ય સત્કરૌ .... પ્રજામ્ અશ્વિન્યામ્ અશ્વિનૌ શિવૌ ॥
(અવ્પરિસ્_1,41.8) યસ્ય શ્યામશબલૌ રક્ષતઃ સ્વધા દુષ્કૃત્ સુકૃદ્ વિવિધા ચર્ષણીધૃતૌ । તૌ સવિત્ર્યા ચ સવિતુર્ ધર્મચારિભિર્ યમો રાજા ભરણીભિર્ નો ઽભિરક્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_1,42.1) અથ નક્ષત્રસ્નાનાનાં વિધિં વક્ષ્યામિ સાંપદમ્ । ગ્રહદૈવતપૂજાં ચ યેષુ યત્ર યથાવિધિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,42.2) નક્ષત્રયોગકાલજ્ઞઃ કૃત્વા તન્ત્રં યથાવિધિ । યજેદ્ ગ્રહાન્ હવિષ્યેણ યથોક્તેન ચ દેવતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,42.3) પ્રશસ્તલક્ષણં કુમ્ભં સસંભારજલં બુધઃ । સંપાતાભિહિતં કૃત્વા મન્ત્રૈર્ વિધિમ્ અનુસ્મરન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,42.4) સાવિત્ર્યા શાન્તિસૂક્તૈશ્ ચ મહાવ્યાહૃતિભિસ્ તથા । અપાં સ્તોત્રૈઃ પવિત્રૈશ્ ચ નક્ષત્રસ્તુતિભિસ્ તથા ॥

(અવ્પરિસ્_1,42.5) નક્ષત્રદૈવતાન્ મન્ત્રાન્ પ્રતિનક્ષત્રમ્ આવપેત્ । કામ્યાંશ્ ચૈવાવપેન્ મન્ત્રાન્ કર્મલિઙ્ગવિધાનવિત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,42.6) સંપાત્યાથાભિમન્ત્ર્ય વા નક્ષત્રસ્નાનકોવિદઃ । સ્નાપયેદ્ અર્થિનં વાગ્ભિઃ પુણ્યાભિર્ અભિમન્ત્રિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,42.7) એષ એવ વિધિર્ દૃષ્ટઃ સદસ્યેભ્યશ્ ચ દક્ષિણા । પૂર્વમ્ આપ્યાયયેદ્ દેહં પશ્ચાદ્ દદ્યાત્ તુ દક્ષિણામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,42.8) અનેન વિધિના સ્નાત્વા દદ્યાચ્ ચૈવાત્ર દક્ષિણામ્ । પ્રાપ્નોત્ય્ અનુનયં પુંસઃ સ વેદફલમ્ અશ્નુતે ॥ [પ્રાપ્નોત્ય્: પ્રાપ્ણોત્ય્ એદ્. (મિસ્પ્રિન્ત્)]
(અવ્પરિસ્_1,42.9) આત્માનં નિર્મલીકૃત્ય દેવાન્ ઇષ્ટ્વા ગ્રહાંસ્ તથા । વિદ્વદ્ભ્યો દક્ષિણા દેયા દ્વિજાન્ અન્નેન તર્પયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.1) કૃત્તિકાભિઃ શિરીષસ્ય અશ્વત્થસ્ય વટસ્ય ચ । સ્નાપયેત્ પત્ત્રભઙ્ગેન ય ઇચ્છેદ્ રાજપૂજિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.2) રોહિણ્યાં સ્નાપયેદ્ વૈશ્યં સર્વબીજૈર્ અલંકૃતમ્ । અક્ષતાન્ અન્તરં કૃત્વા તથા સૌભાગ્યમ્ અર્હતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.3) યદા મૃગશિરો યુજ્યેત્ તદા સ્નાનં વિધીયતે । મુક્તામણિસુવર્ણેન ધનાર્થી તેન સ્નાપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.4) શ્રીવેષ્ટકસર્જરસતગરોશીરપત્ત્રકૈઃ । આર્દ્રાયાં વણિજઃ સ્નાતાઃ સુલાભાંસ્ તુ લભન્તિ તે ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.5) પુનર્વસુભ્યાં ગોમાર્ગાદ્ આહરેદ્ અગ્રમૃત્તિકામ્ । ગોપીઠે સ્નાપયેદ્ ગો ઽર્થી ક્ષિપ્રં ગોમાન્ ભવિષ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.6) રક્તશાલિસહસ્રેણ તાવદ્ભિર્ ગૌરસર્ષપૈઃ । સહસ્રવીર્યાનન્ત્યા ચ મદયન્તીપ્રિયઙ્ગુભિઃ । ત્રીન્ પુષ્યાન્ બ્રાહ્મણઃ સ્નાતઃ પાર્થિવં લભતે યશઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.7) અશ્લેષાસ્વ્ આહારયેદ્ ઉભયતઃ કૂલમૃત્તિકાઃ । [અશ્વ્]આરોહં સ્નાપયેત્ તેન ક્ષિપ્રવાહી ભવિષ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.8) મઘાભિસ્ તુ તિલૈઃ સ્નાયાદ્ ઉત્પલૈઃ કમલૈસ્ તથા । તસ્મિંસ્ તુ માસે સા કન્યા ક્ષિપ્રં ચ લભતે પતિમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.9) અથ પૂર્વયોઃ ફલ્ગુન્યોઃ શતપુષ્પા પ્રિયઙ્ગવઃ । મધ્વ્ એવ ચ તૃતીયં સ્યાત્ સૌભાગ્યં ભોગવર્ધનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,43.10) અથોત્તરયોઃ ફલ્ગુન્યોર્ અક્ષતા ગૌરસર્ષપાઃ । એતત્ સ્નાનં પ્રયુઞ્જીત પ્રજાસ્થાપનમ્ ઉત્તમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.1) હસ્તેન સર્વકારૂણાં ચૌરાણાં ચાપિ નિત્યશઃ । નદીગિરિતટાકેષુ મૃત્તિકાસ્નાનમ્ ઉત્તમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.2) ચિત્રાયાં ચિત્રમાલ્યૈસ્ તુ સર્વગન્ધૈર્ અલંકૃતમ્ । યોષાર્થી સ્નાપયેત્ તેન ક્ષિપ્રં સ લભતે પ્રિયામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.3) સ્વાતિના તુ ગન્ધૈઃ સ્નાયાદ્ ઉત્પલૈઃ કુમુદૈસ્ તથા । તસ્મિંસ્ તુ માસે સા કન્યા ક્ષિપ્રં નિર્વ્યૂહ્યતે તતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.4) ખડ્ગસ્ય ચ વિષાણેન ગજસ્ય ઋષભસ્ય વા । વિશાખાભ્યામ્ અભિષિક્તો [રાજા] પૃથિવીમ્ અભિશાસયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.5) અનૂરાધાસ્વ્ આહારયેદ્ વલ્મીકશતમૃત્તિકાઃ । કર્ષણં સ્નાપયેત્ તેન ધનધાન્યેન વર્ધતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.6) જ્યેષ્ઠાયાં જ્યૈષ્ઠ્યકામં તુ અભિષિઞ્ચેત્ પુરોહિતમ્ । રસૈશ્ ચ મિશ્રધાન્યૈશ્ ચાભિષિક્તઃ પ્રાશયેદ્ રસાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.7) મૂલેન સર્વતોભદ્રમ્ ઉપવિષ્ટા વરવર્ણિની । શમીપત્ત્રસહસ્રેણ સ્નાનાત્ પુત્રં પ્રસૂયતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.8) અથ પૂર્વાસ્વ્ અષાઢાસુ યા સ્નાયાદ્ અહતે પટે । જાતરૂપેણ કલ્યાણી ભોગં ભુઙ્ક્તે પતિપ્રિયા ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.9) અથોત્તરાસ્વ્ અષાઢાસુ યઃ સ્નાયાચ્ ચેદ્ ઉપોષિતઃ । મહાહ્રદ ઉશીરેણ દાસીદાસેન વર્ધતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,44.10) વચયોત્પલકુષ્ઠૈશ્ ચ બ્રાહ્મી સિદ્ધાર્થકૈસ્ તથા । અભિજિદ્ બ્રાહ્મણઃ સ્નાતઃ પાર્થિવં લભતે યશઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,45.1) શ્રવણેન સ્રવન્તીનાં યઃ સ્નાયાત્ સંગમેષુ ચ । સ સંગચ્છતિ સ્વર્ણેન હિરણ્યેન ધનેન વા ॥
(અવ્પરિસ્_1,45.2) શ્રવિષ્ઠાભિર્ ધનકામં [તુ] સ્નાપયેદ્ યત્ર ચન્દનૈઃ । એતત્ સ્નાનં પ્રયુઞ્જાનો ધનધાન્યેન વર્ધતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,45.3) શતભિષગ્ ભિષક્કામો ઽભિષિઞ્ચેચ્ છાન્તિકર્મસુ । સો ઽભિષિક્તો હતપાપ્મા સર્વરોગૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,45.4) [અથ] પૂર્વયોઃ પ્રોષ્ઠપદયો રોચનયાઞ્જનેન ચ । સ્નાતા ગજવિષાણેન રાજાનં જનયેત્ સુતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,45.5) અથોત્તર[યોઃ] પ્રોષ્ઠપદયોઃ પ્રસન્નાપદ્મકં મધુ । ગન્ધર્વં સ્નાપયેત્ તેન રાજવાહી ભવિષ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_1,45.6) ખડ્ગસ્ય ચ વિષાણેન જલેન મધુસર્પિષા । રેવત્યાં ક્ષત્રિયઃ સ્નાતો [રાજા] પૃથિવીમ્ અભિશાસતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,45.7) અશ્વિન્યાં સ્વસ્તિકં માલ્યં મદયન્તીપ્રિયઙ્ગુભિઃ । રૂપાજીવાયાસ્ તત્ સ્નાનં સૌભાગ્યં ભોગવર્ધનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,45.8) ભરણીભિર્ ભદ્રમુસ્તૈસ્ ત્વ્ એલાસિદ્ધર્થકૈસ્ તથા । સ્નાતા પતિકુલં ગચ્છેદ્ અસપત્નમ્ અકણ્ટકમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,46.1) સર્વજ્ઞઃ સર્વગ શંસ નારદ પ્રજ્ઞાનમ્ અન્યસ્માદ્ અનૂનપ્રજ્ઞાત્ સ્વર્ગસ્ય લોકસ્ય દેહાદ્યૈર્યાત્ પથિભિર્ ઉપપન્નો મનુષ્યઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,46.2) ઉપોષિતઃ શુચિશીલઃ પુણ્યગન્ધો યદા ભવેત્ । પ્રાગ્ અસ્તંગમનભોજનાદ્ યદ્ એનં નિત્યમ્ અતન્દ્રિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,46.3) સમયાચારપૂર્વાભિઃ કર્મસિદ્ધિઃ પ્રશસ્યતે । [તં] કામદુઘં સ્વર્ગકામઃ પરેત્ય પ્રતિપદ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,47.1) કૃત્તિકાભિઃ પાયસં સર્પિષા સહ ભોજયેત્ । [તં] કામદુઘં સ્વર્ગકામઃ પરેત્ય પ્રતિપદ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,48.1) રોહિણ્યામ્ અક્ષતૈર્ માષૈઃ સર્પિર્મિશ્રં સહૌદનમ્ । દુગ્ધાન્નપાન[[ં]] મંહેત સો ઽક્ષતો યમસાદને ॥
(અવ્પરિસ્_1,48.2) મૃગશિરસિ મંહેત અજાં ધેનું પયસ્વિનીમ્ । સાસ્મૈ સર્વાન્ કામાન્ દુગ્ધ્[વ્]આ એતિ પૂર્વા પયસ્વિની ॥
(અવ્પરિસ્_1,48.3) આર્દ્રાયાં કૃસરં દદ્યાત્ તૈલમિશ્રમ્ ઉપોષિતઃ । પુનર્વસુભ્યાં મંહેત મધ્વપૂપાંસ્ ત્વ્ અનુત્તમાન્ ॥

(અવ્પરિસ્_1,48.4) રુક્મં પુષ્યેણ મંહેત સો ઽક્ષતો યમસાદને । અશ્લેષા રજતં દદ્યાત્ સૌરભેયેણ પ્રેષિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,48.5) સર્પાન્ નિર્હન્તિ પ્રેતસ્ય પરિપન્થિ સુખાદ્ ભયાત્ । મઘાભિસ્ તુ તિલાન્ દદ્યાન્ મધુમિશ્રાન્ સ્મરન્ પિતૄન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,48.6) કામૈસ્ તત્રોપતિષ્ઠન્તિ અમી યે સોમયાજિનઃ । [ફાણિતેનેષ્ટકા મિશ્રા દદ્યાત્ પૂર્વયોઃ ફલ્ગુન્યોર્ મધુનોત્તરયોઃ ॥]
(અવ્પરિસ્_1,48.7) પૂર્વોત્તરયોઃ ફલ્ગુન્યોર્ દુહતે મધુફાણિતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,49.1) બૃહદ્ધસ્તિરથં યુક્તં હસ્તેન તુ દદન્ નરઃ । સવિતુઃ સ્થાનમ્ આપ્નોતિ દિવ્યાં કામજવાં સભામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,49.2) ચિત્રાયાં વૃષલીં દદ્યાત્ સર્વપુષ્પૈર્ અલંકૃતામ્ । ગન્ધૈઃ શુશ્રૂષમાણસ્ તુ ધ્રુવે સ્થાને [સુગન્ધિઃ] પ્રપદ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,49.3) સ્વાતાવ્ એકધનં દદ્યાદ્ યદ્યદ્ અસ્ય પ્રિયં ગૃહે । અસજ્જમાનો ગચ્છેત અશરીરો યથા મનઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,49.4) ધેનું તુ રૂપસંપન્નામ્ અનડ્વાહૌ તુ વા વહૌ । વિશાખાભ્યાં મધુમન્થં પ્રાપયેત્ સ્થાનમ્ ઉત્તમમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,49.5) અનૂરાધાસુ પ્રાવરણમ્ અન્નં તુ શુચિ જ્યેષ્ઠાયાં ચ । દદ્યાચ્ ચાન્નં બ્રાહ્મણેભ્યો ભક્ષૈર્ ઉચ્ચાવચૈઃ સહ ॥
(અવ્પરિસ્_1,49.6) સુરા[[ં]] મૂલેન મંહેતાબ્રાહ્મણીભ્ય ઉપોષિતઃ । માતુસ્ તેનાનૃણો ભવતિ સંકરાચ્ ચ વિમુચ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,49.7) ઉદમન્થમ્ અષાઢાસુ પૂર્વાસુ મધુનોત્તરમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,49.8) અભિજિદ્ દુહિતરં દદ્યાન્ મધુપર્કપુરોગમામ્ । ઉત્તમે બ્રહ્મણઃ સ્થાને સર્વકામૈઃ પ્રમોદતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.1) કમ્બલં શ્રવણે દદ્યાદ્ વસ્ત્રાન્તરમ્ ઉપોષિતઃ । શ્રવિષ્ઠાભિર્ વસ્ત્રયુગં ગન્ધાન્ શતભિષગ્ ભવેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.2) અજં સંપચ્યોદનં દદ્યાત્ પૂર્વયોઃ પ્રોષ્ઠપદયોર્ ઔરભ્રેણ સહોત્તરયોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.3) ધેનું ચ રૂપસંપન્નાં ગૌર્ ગૃષ્ટિઃ પૂર્ણદોહનીમ્ । રેવત્યાં ત્રિવત્સાં દદ્યાચ્ છુભકાંસ્યોપદોહિનીમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.4) વસ્ત્રેણાનડ્વાહૌ [સં]બદ્ધ્વા દદ્યાદ્ અશ્વયુજો<ર્> નરઃ । દશ વર્ષસહસ્રાણિ લોમ્નિલોમ્નિ મહીયતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.5) અષ્ટૌ વર્ષસહસ્રાણિ અજધેન્વા પયો ઽશ્નુતે । દશ વર્ષસહસ્રાણિ ગોધેન્વા પયો ઽશ્નુતે ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.6) અનડ્વાહં તુ યો દદ્યાત્ સુહૃદં સાધુવાહિનમ્ । વીરં પ્રજાનાં ભર્તારં પ્રાપ્નોતિ દશધેનુદમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.7) [યદા વત્સસ્ય પાદૌ દ્વૌ શિરસ્ ચાપિ પ્રદૃશ્યતે । તદા ગૌઃ પૃથિવી જ્ઞેયા યાવદ્ ગર્ભં ન મુઞ્ચતિ ॥]
(અવ્પરિસ્_1,50.8) ભરણીભિઃ કૃષ્ણતિલાં દદ્યાત્ [તિલ]ધેનું પયસ્વિનીમ્ । તયા દુર્ગાણિ તરતિ ક્ષુરધારાંશ્ ચ પર્વતાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.9) નક્ષત્રાણાં યથા સોમો જ્યોતિષામ્ ઇવ ભાસ્કરઃ । ભાતિ દિવ્યં દિવં જ્યોતિઃ પાવકઃ શુચિર્ ઉત્તમઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1,50.10) એવમ્ ઉક્તાં નક્ષત્રદક્ષિણાં યો દદાતીહ જીવલોકે । [[અ]]પહત્ય તમઃ સર્વં બ્રહ્મલોકે મહીયતે । યથા યષ્ટુસ્ તથાધ્યેતુર્ એષા બ્રાહ્મી પ્રતિશ્રુતિર્ એષા બ્રાહ્મી પ્રતિશ્રુતિર્ ઇતિ ॥
(પરિશિષ્ટ_1બ્. [કૃત્તિકારોહિણીમધ્યે પૈપ્પલાદા મન્ત્રાઃ])
(અવ્પરિસ્_1બ્,1.1) ઓં યદ્ રાજાનં શકધૂમં નક્ષત્રાણ્ય્ અકૃણ્વત । ભદ્રાહમ્ અસ્મૈ પ્રાયચ્છન્ તતો રાષ્ટ્રમ્ અજાયત ॥
(અવ્પરિસ્_1બ્,1.2) ભદ્રાહમ્ અસ્તુ નઃ સાયં ભદ્રાહં પ્રાતર્ અસ્તુ નઃ । ભદ્રાહમ્ અસ્મભ્યં ત્વં શકધૂમ સદા કૃણુ ॥
(અવ્પરિસ્_1બ્,1.3) યો નો ભદ્રાહમ્ અકરઃ સાયં પ્રાતર્ અથો દિવા । તસ્મૈ તે નક્ષત્રરાજ શકધૂમ સદા નમઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1બ્,1.4) યદ્ આહુઃ શકધૂમ[[ં]] મહાનક્ષત્રાણાં પ્રથમજં જ્યોતિર્ અગ્રે । તન્ નઃ શતીમ્ અભિકૃણોતુ રયિં ચ નઃ સર્વવીરં નિયચ્છાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_1બ્,1.5) યો ઽસ્મિન્ યક્ષ્મ[[ઃ]] પુરુષે પ્રવિષ્ટ ઇષિતં દૈવ્યં સહઃ । અગ્નિષ્ ટં ઘૃતબોધનો ઽપસ્કન્દ નો વિદૂરમ્ અસ્મત્ સો ઽન્યેન સમૃચ્છાત્ ॥ તસ્મૈ પ્રસુવામસિ ॥
(અવ્પરિસ્_1બ્,1.6) યસ્ ત્વા માતુર્ ઉત વા પિતુઃ પરિજાયમાનમ્ અભિસંબભૂવ । ન ત્વદ્ યમ્ અધિનાસયામ સો ઽન્યસ્મૈ સયાતૈઃ પ્રવિષ્ટઃ ॥
(અવ્પરિસ્_1બ્,1.7) અલિક્લવા ગૃધ્રાઃ કઙ્કાઃ સુપર્ણાઃ શ્વાપદાઃ પતત્રિણો વયાંસિ શકુનયો ઽમુષ્યામુસ્યાયણસ્યામુષ્યાઃ પુત્રસ્યાદહને ચરન્તુ ॥
કૃત્તિકારોહિણીમધ્યે પૈપ્પલાદા મન્ત્રાઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_2. રાષ્ટ્રસંવર્ગઃ)
(અવ્પરિસ્_2,1.1) ઓમ્ । બ્રહ્મણે બ્રહ્મવેદાય રુદ્રાય પરમેષ્ઠિને । નમસ્કૃત્ય પ્રવક્ષ્યામિ શેષમ્ આથર્વણં વિધિમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,1.2) દૈવં પ્રભવતે શ્રેષ્ઠં હેતુમાત્રં તુ પૌરુષમ્ । દૈવેન તુ સુગુપ્તેન શક્તો જેતું વસુંધરામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,1.3) દૈવાત્ પુરુષકારાચ્ ચ દૈવમ્ એવ વિશિષ્યતે । તસ્માદ્ દૈવં વિશેષેણ પૂજયેત્ તુ મહીપતિઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,1.4) દૈવકર્મવિદૌ તસ્માત્ સાંવત્સરપુરોહિતૌ । ગૃહ્ણીયાત્ સતતં રાજા દાનસંમાનરઞ્જનૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,1.5) અપિતા તુ યથા બાલસ્ તથાસાંવત્સરો નૃપઃ । અમાતૃકો યથા બાલસ્ તથાથર્વવિવર્જિતઃ ॥ અરિમધ્યે યથૈકાકી તથા વૈદ્યવિવર્જિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,1.6) ધર્મેણ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં વિજયિષ્યન્ મહીપતિઃ । વિદ્યાલક્ષણસંપન્નં ભાર્ગવં વરયેદ્ ગુરુમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,1.7) ચતુર્વિધસ્ય કર્મણો વેદતત્ત્વેન નિશ્ચયમ્ । પ્રજાપતિર્ અથૈકો હિ ન વેદત્રયમ્ ઈક્ષતે ॥
(અવ્પરિસ્_2,2.1) અથર્વભિન્નં યચ્ છાન્તં તચ્ છાન્તં નેતરૈસ્ ત્રિભિઃ । વિજ્ઞાનં ત્રિષુ લોકેષુ જાયતે બ્રહ્મવેદતઃ ॥

(અવ્પરિસ્_2,2.2) અથર્વા સૃજતે ઘોરમ્ અદ્ભુતં શમયેત્ તથા । અથર્વા રક્ષતે યજ્ઞં યજ્ઞસ્ય પતિર્ અઙ્ગિરાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,2.3) દિવ્યાન્તરિક્ષભૌમાનામ્ ઉત્પાતાનામ્ અનેકધા । શમયિતા બ્રહ્મવેદજ્ઞસ્ તસ્માદ્ રક્ષિતા ભૃગુઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,2.4) બ્રહ્મા શમયેન્ નાધ્વર્યુર્ ન છન્દોગો ન બહ્વૃચઃ । રક્ષાંસિ રક્ષતિ બ્રહ્મા બ્રહ્મા તસ્માદ્ અથર્વવિત્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,2.5) સેનાયા રક્ષણે તસ્માત્ સ્વરાષ્ટ્રપરિવૃદ્ધયે । શાન્ત્યર્થં ચ મહીપાલો વૃણુયાદ્ ભાર્ગવં ગુરુમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,3.1) ગુરવે પાર્થિવો દદ્યાત્ કોતિં વરણદક્ષિણામ્ । અર્ધમર્ધં મહીભાગં તૃતીયં તુ ત્રિભાગતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,3.2) એવં ભૂમિપ્રમાણેન કોટિભાગં વિનિર્દિશેત્ । યેન વા પરિતુષ્યેત ગુરુસ્ તત્ પાર્થિવશ્ ચરેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,3.3) ઘ્નન્તિ દૈવોપસર્ગાશ્ ચ ન ચ દેવો ઽભિવર્ષતિ । વીરાસ્ તત્ર ન સૂયન્તે યદ્ રાષ્ટ્રમ્ અપુરોહિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,3.4) ન હવિઃ પ્રતિગૃહ્ણન્તિ દેવતાઃ પિતરો દ્વિજાઃ । તસ્ય ભૂમિપતેર્ યસ્ય ગૃહે નાથર્વવિદ્ ગુરુઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,3.5) સમાહિતાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગં વિદ્યાચારગુણાન્વિતમ્ । પૈપ્પલાદં ગુરું કુર્યાચ્ છ્રીરાષ્ટ્રારોગ્યવર્ધનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,4.1) તથા શૌનકિનં વાપિ વેદમન્ત્રવિપશ્ચિતમ્ । રાષ્ટ્રસ્ય વૃદ્ધિકર્તારં ધનધાન્યાદિભિઃ સદા ॥
(અવ્પરિસ્_2,4.2) આથર્વણાદ્ ઋતે નાન્યો નિયોજ્યો ઽથર્વવિદ્ ગુરુઃ । નૃપેણ જયકામેન નિર્મિતો ઽગ્નિર્ ઇવાધ્વરે ॥
(અવ્પરિસ્_2,4.3) બહ્વૃચો હન્તિ વૈ રાષ્ટ્રમ્ અધ્વર્યુર્ નાશયેત્ સુતાન્ । છન્દોગો ધનનાશાય તસ્માદ્ આથર્વણો ગુરુઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,4.4) અજ્ઞાનાદ્ વા પ્રમાદાદ્ વા યસ્ય સ્યાદ્ બહ્વૃચો ગુરુઃ । દેશરાષ્ટ્રપુરામાત્યનાશસ્ તસ્ય ન સંશયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,4.5) યદિ વાધ્વર્યવં રાજા નિયુનક્તિ પુરોહિતમ્ । શસ્ત્રેણ વધ્યતે ક્ષિપ્રં પરિક્ષીણાર્થવાહનઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,5.1) યથૈવ પઙ્ગુર્ અધ્વાનમ્ અપક્ષી ચાણ્ડજો નભઃ । એવં છન્દોગગુરુણા રાજા વૃદ્ધિં ન ગચ્છતિ ॥
(અવ્પરિસ્_2,5.2) પુરોધા જલદો યસ્ય મૌદો વા સ્યાત્ કદા ચન । અબ્દાદ્ દશભ્યો માસેભ્યો રાષ્ટ્રભ્રંશં સ ગચ્છતિ ॥
(અવ્પરિસ્_2,5.3) પલાલકમ્ ઇદં સર્વમ્ ઋગ્યજુઃસામસંસ્થિતમ્ । સારં સારપરં ધાન્યમ્ અથર્વાઙ્ગિરસો વિદુઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,5.4) ત્રયો લોકાસ્ ત્રયો દેવાસ્ ત્રયો વેદાસ્ ત્રયો ઽગ્નયઃ । અર્ધમાત્રે લયં યાન્તિ વેદશ્ ચાથર્વણઃ સ્મૃતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,5.5) ન તિથિર્ ન ચ નક્ષત્રં ન ગ્રહો ન ચ ચન્દ્રમાઃ । અથર્વમન્ત્રસંપ્રાપ્ત્યા સર્વસિદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_2,6.1) ગુરુણા પૈપ્પલાદેન વેદમન્ત્રવિપશ્ચિતા । વર્ધતે ધનધાન્યેન રાષ્ટ્રમ્ એવં ન સંશયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,6.2) સ્તબ્ધં નૃશંસં પ્રમત્તં શ્રદ્ધાહીનમ્ અશાસ્ત્રગમ્ । ભૂમિકામો ન યાચેત દાતારમ્ અપિ પાર્થિવમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_2,6.3) સહસ્રાણાં શતં જપ્ત્વા ગાયત્ર્યાયાજ્યયાજકઃ । પૂયતે ભ્રૂણહાપ્ય્ એવં ચાણ્ડાલાન્નાદ એવ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_2,6.4) સર્વદ્રવ્યપરિત્યાગાચ્ છુદ્ધિર્ અન્યૈર્ ઉદાહૃતા । અન્યૈશ્ ચતુર્ણાં વેદાનામ્ અધીત્યાદ્યોત્તમા ઋચઃ ॥
(અવ્પરિસ્_2,6.5) યજનાદ્ અભિચારાદ્ વા ક્વ ચિદ્ વા મન્ત્રકર્મણિ । પૂતાન્ એવ દ્વિજાન્ પ્રાહુર્ અગ્નિકાઞ્ચનવર્ચસ ઇતિ ॥
ઇતિ રાષ્ટ્રસંવર્ગઃ સમાપ્તઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_3. રાજપ્રથમાભિષેકઃ)
(અવ્પરિસ્_3,1.1) ઓમ્ અથ રાજપ્રથમાભિષેકે પ્રકૃતિદ્રવ્યાણિ પરીક્ષેત ॥
(અવ્પરિસ્_3,1.2) તદ્ યથા ॥
(અવ્પરિસ્_3,1.3) રથસિંહાસનાસિછત્ત્રચામરધ્વજગજવાજિવસ્ત્રાલંકારસાંવત્સરચિકિત્સકપુરોહિતાદીન્ય્
(અવ્પરિસ્_3,1.4) ઉપયુક્તાનિ નોપયોજયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,1.5) શ્મશાનાનલદેવતાનિ નિહિતાનિ દ્રવ્યાણીત્ય્
(અવ્પરિસ્_3,1.6) આચાર્યપુરોહિતવજ્રમુખત ઇત્ય્ આહ દુર્મતિઃ સ ભારદ્વાજો
(અવ્પરિસ્_3,1.7) ન હ્ય્ અગ્નેર્ ઇવોપયુક્તસ્યોપયોગો વિદ્યત ઇતિ પરાશરો
(અવ્પરિસ્_3,1.8) બ્રહ્મા બ્રહ્માણ્ડાગ્નિર્ ઇવાપ્રમેયો
(અવ્પરિસ્_3,1.9) નાન્યકુલોપયુક્તો
(અવ્પરિસ્_3,1.10) યસ્યાન્યકુલોપયુક્તઃ પુરોધાઃ શાન્તિકપૌષ્ટિકપ્રાયશ્ચિત્તીયાભિચારિકનૈમિત્તિકોર્ધ્વદેહિકાન્ય્ અથર્વવિહિતાનિ કર્માણિ કુર્યાત્ સ તસ્ય પ્રત્યઙ્ગિરો ભૂત્વા હસ્ત્યશ્વરથપદાતિકં પ્રકૃતિમુખેભ્યો ...
(અવ્પરિસ્_3,1.11) વરિષ્યન્ ન પુનઃ કુર્યાદ્ અન્યં રાજા પુરોહિતમ્ । નિર્માલ્યમ્ ઇવ તં રાજા નાન્યો ભૂયઃ સમાચરેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,1.12) સ્વજસ્રં હ્ય્ અગ્નૌ હેતુર્ ભગવતો વ્યાધિતપતિતોન્મત્તાભિશસ્તપ્રહીણપ્રધ્વસ્તસંપ્રસારણમ્ ઋત્વિક્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,1.13) તસ્માત્ કુલીનં શ્રોત્રિયં ભૃગ્વઙ્ગિરોવિદં વિનયાકૃતિશૌચાચારયુક્તમ્ અલોલુપં વ્રતનિયમચારિત્રવૃત્તલક્ષનગુણસંપન્નં સંધિવિગ્રહચિન્તકં માહેન્દ્રજાલપ્રભૃતિકર્માદિષ્વ્ અભિવિદકં જિતસ્થાનાસનં હિમાતપવર્ષસહં હ્રીધૃતિકમ્ આર્જવં શમદમદયાદાનશક્તિસંપન્નં બૃહસ્પત્યુશનસોઃ સ્થાનાકૃતિપ્રમાણં વર્ણાશ્રુતવપુષા ચાનુમેયં તેજસ્વિનં ગમ્ભીરં સત્ત્વયુક્તં ગુરું વૃણીયાદ્ ભૂપતિર્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_3,1.14) મધુપર્કાદ્યેન વિધિના યથાર્થં સંપાદ્ય દક્ષિણાં દદ્યાત્

(અવ્પરિસ્_3,1.15) કોટિમધ્યાત્ તૃતીયં ભાગમ્
(અવ્પરિસ્_3,1.16) યથાભૂમિપ્રમાણેન વા
(અવ્પરિસ્_3,1.17) હસ્ત્યશ્વં નરયાનં દિવ્યમ્ આભરણમ્ આતપત્રં હિરણ્યં ક્ષિતિગોધનધાન્યરત્નાદિકં ચ ગુરવે દદ્યાદ્
(અવ્પરિસ્_3,1.18) યેન વા પરિતુષ્યેત ॥
(અવ્પરિસ્_3,1.19) અભિષેકઃ સંહિતાવિધૌ વ્યાખ્યાતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_3,2.1) હસ્ત્યશ્વં ગુરવે દદ્યાન્ નરયાનં તથૈવ ચ । દિવ્યમ્ આભરણં ચૈવ આતપત્રાદિમ્ એવ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_3,2.2) ઉચ્છિષ્ટાર્થં ન ગૃહ્ણીયાન્ મઙ્ગલાર્થં મહીપતિઃ । મન્ત્રૌષધ્યો ન સિધ્યન્તિ રાજા તત્ર વિનશ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_3,2.3) નાતિદીર્ઘં નાતિહ્રસ્વં નાતિસ્થૂલં કૃશં તથા । ન ચ હીનાતિરિક્તાઙ્ગં ક્વ ચિત્ કુર્યાત્ પુરોહિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,2.4) હીનાધિકાઙ્ગં પતિતં વિવર્ણં સ્તેનં જડં ક્લીબમ્ અશક્તિયુક્તમ્ । ભિન્નસ્વરં કાણં વિરૂપનેત્રં દ્વેષ્યં ચ રાજા ગુરું નૈવ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,2.5) હીનાધિકાઙ્ગે પુરરાષ્ટ્રહાનિઃ કાણે જડે વાહનકોશનાશઃ । સ્તેને ત્વ્ અશક્તે ચ સમસ્તદોષાઃ ક્લીબે વિવર્ણે નૃપતિર્ વિનશ્યેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,3.1) ભિન્નસ્વરે જાયતે ગાત્રભેદો દ્વેષ્યે ગુરૌ વિપ્રતિપત્તિમ્ આહુઃ । વિવર્ણનેત્રે પતિતે તુ પુત્રાન્ અધ્વર્યુણા ચ નિહન્તિ પૌત્રાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,3.2) કૃષ્ણે કોશક્ષયં વિદ્યાદ્ રક્તે વાહનસંક્ષયઃ । પિઙ્ગલઃ પાર્થિવં હન્યાદ્ રાષ્ટ્રં હન્યાત્ તુ કેકરઃ ॥
(અવ્પરિસ્_3,3.3) બહ્વૃચં હિ નિયુઞ્જ્યાદ્ યઃ પૌરોહિત્યે તુ પાર્થિવઃ । સ તારપઙ્કે હસ્તીવ સહ તેનૈવ મજ્જતિ ॥
(અવ્પરિસ્_3,3.4) અધ્વર્યું હિ નિયુઞ્જ્યાદ્ યઃ પૌરોહિત્યે તુ પાર્થિવઃ । ઉત્તિતીર્ષુર્ ઇવાશ્માનમ્ આદત્તે સ્વવધાય સઃ ॥
(અવ્પરિસ્_3,3.5) વધબન્ધપરિક્લેશં કોશવાહનસંક્ષયઃ । કરોત્ય્ એતાન્વયે ઽવસ્થાસ્ તપોયુક્તો ઽપિ સામગઃ ॥
(અવ્પરિસ્_3,3.6) અન્વયાકૃતિસંપન્નં તસ્માદ્ ભૃગ્વઙ્ગિરોવિદમ્ । ગોત્રાઙ્ગિરસવાસિષ્ઠં રાજા કુર્યાત્ પુરોહિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,3.7) મખેષુ રાષ્ટ્રેષુ પુરેષુ ચૈવ સેનાસુ રાજ્ઞાં સ્વનિવેશનેષુ । ય ઉત્પાતાસ્ ત્રિવિધા ઘોરરૂપાસ્ તાન્ સર્વાન્ શમયેદ્ બ્રહ્મવેદવિત્ ॥
(અવ્પરિસ્_3,3.8) તસ્માદ્ ગુરું વેદરહસ્યયુક્તં ચતુર્વિધે કર્મણિ ચાપ્રમત્તમ્ । શાન્તં ચ દાન્તં ચ જિતેન્દ્રિયં ચ કુર્યાન્ નરેન્દ્રઃ પ્રિયદર્શનં ચ ॥ પ્રિયદર્શનં ચેતિ ॥
ઇતિ રાજપ્રથમાભિષેકઃ સમાપ્તઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_4. પુરોહિતકર્માણિ)
(અવ્પરિસ્_4,1.1) ઓમ્ અથ પુરોહિતકર્માણિ ॥ રાજ્ઞઃ પ્રાતર્ ઉત્થિતસ્ય કૃતસ્વસ્ત્યયનસ્ય
(અવ્પરિસ્_4,1.2) અથ પુરોહિતઃ સ્નાતાનુલિપ્તઃ શુચિઃ શુક્લવાસાઃ સોષ્ણીષઃ સવિતા પ્રસવાનામ્ ઇતિ વ્યાખ્યાતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.3) ઇમમ્ ઇન્દ્ર વર્ધયેત્ય્ ઉક્તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.4) પરિ ધત્તેતિ દ્વાભ્યાં રાજ્ઞો વસ્ત્રમ્ અભિમન્ત્ર્ય પ્રયચ્છેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.5) યદ્ આબધ્નન્ન્ ઇત્ય્ અલંકારાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.6) સિંહે વ્યાઘ્ર ઇતિ સિંહાસનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.7) યસ્ તે ગન્ધ ઇતિ ગન્ધાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.8) એહિ જીવં ત્રાયમાણમ્ ઇત્ય્ અક્ષિણી અઙ્ક્તે ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.9) વાતરંહા ઇત્ય્ અશ્વમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.10) હસ્તિવર્ચસમ્ ઇતિ હસ્તિનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.11) યત્ તે માતા યત્ તે પિતેતિ નરયાનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.12) ખડ્ગં ચાભિમન્ત્રયામીતિ ખડ્ગમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.13) ખડ્ગં ચાભિમન્ત્રયામિ યઃ શત્રૂન્ મર્દયિષ્યતિ । મર્દિતાઃ શત્રવો ઽનેન વશમ્ આયાન્તુ તે સદેતિ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.14) પર્યઙ્કમ્ આસનં ખડ્ગં ધ્વજં છત્ત્રં સચામરમ્ । રથમ્ અશ્વગજં શ્રેષ્ઠં ધનુર્ વર્મ શરેષુધિમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.15) આઞ્જનં ગન્ધમાલ્યાનિ વસ્ત્રાણ્ય્ આભરણાનિ ચ । સર્વાન્ શાન્ત્યુદકેનૈતાન્ અભ્યુક્ષ્યેચ્ ચાભિમન્ત્રયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.16) દૂર્વાદીન્ મૂર્ધ્નિ નિક્ષિપ્ય સ્વસ્ત્યયનૈર્ અભિમન્ત્રયેત્ । અભયં દ્યાવાપૃથિવીત્ય્ અભિમન્ત્રિતો બ્રાહ્મણાન્ પ્રણિપત્ય પ્રાક્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.17) યુષ્મત્પ્રસાદાચ્ છાન્તિમ્ અધિગચ્છામીતિ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.18) તથાસ્ત્વ્ ઇત્ય્ ઉક્તો નિર્ગચ્છેદ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.19) એવંકૃત્યસ્વસ્ત્યયનો યદ્ એવાવલોકયતિ ત સિધ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.20) તદ્ અપિ શ્લોકાઃ ॥

(અવ્પરિસ્_4,1.21) અસુરૈઃ પીડ્યમાનસ્ તુ પુરા શક્રો જગત્પ્રભુઃ । કારયામ્ આસ વિધિવત્ પુરોધસ્ત્વે બૃહસ્પતિમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.22) સ વૃતો ભયભીતેન શમનાર્થં બુભૂષતા । મઙ્ગલાનિ સસર્જાષ્ટાવ્ અભયાર્થં શતક્રતોઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.23) પ્રોક્તાનિ મઙ્ગલાન્ય્ અષ્ટૌ બ્રાહ્મણો ગૌર્ હુતાશનઃ । ભૂમિઃ સિદ્ધાર્થકાઃ સર્પિઃ શમી વ્રીહિયવૌ તથા ॥
(અવ્પરિસ્_4,1.24) એતાનિ સતતં પુણ્યાનિ સંપશ્યન્ન્ અર્ચયન્ન્ અપિ । ન પ્રાપ્નોત્ય્ આપદં રાજા શ્રિયં પ્રાપ્નોત્ય્ અનુત્તમામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.1) અથ રાજકર્માણિ
(અવ્પરિસ્_4,2.2) વિશ્વાવસૌ મુહૂર્તે સ્નાતો અભિષેકમન્ત્રૈર્ અભિમન્ત્રિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.3) અનુલેપનૈર્ અનુલિપ્તઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.4) પૂર્વોક્તેન વિધિના વસ્ત્રાલંકારાદિભિઃ
(અવ્પરિસ્_4,2.5) સુવર્ણનિષ્કં કૃષ્ણલં વા વામહસ્તેન સંગૃહ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.6) યદ્ દુઃકૃતં યચ્ છબલં સર્વં પાપ્માનં દહત્વ્ ઇત્ય્
(અવ્પરિસ્_4,2.7) અનેન મન્ત્રેણ સુવર્ણં શરીરે નિઘૃષ્ય દક્ષિણેન હસ્તેન વિપ્રાય દદ્યાદ્
(અવ્પરિસ્_4,2.8) ધેનું ચારોગામ્
(અવ્પરિસ્_4,2.9) અપરિમિતગુણાન્ તિલાન્ સૌવર્ણમયે તામ્રમયે વા પાત્રે સ્થાપયિત્વા યદ્ અજ્ઞાનાદ્ ઇત્ય્ અભિમન્ત્ર્ય વિપ્રાય દદ્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.10) યદ્ અજ્ઞાનાત્ તથા જ્ઞાનાદ્ યન્ મયા શબલં કૃતમ્ । તત્ સર્વં તિલદાનેન દહ્યતામ્ ઇતિ હિ પ્રભો ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.11) ભૂમિશ્ ચ સસ્યસંપન્ના બ્રાહ્મણે વેદપારગે । યથાશક્તિ પ્રદેયા હિ બૃહસ્પતિવચો યથા ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.12) સ ભુક્ત્વા વિવિધાન્ ભોગાન્ સપ્તસાગરમેખલામ્ । પૃથિવીં પ્રાપ્ય મોદેત ચન્દ્રવત્ પૃથિવીપતિઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.13) અન્નં તુ વિવિધં નિત્યં પ્રદદ્યાત્ દ્વિજાતયે । તૂર્યઘોષેણ સંયુક્તઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનસ્ તથા ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.14) ગૃહદેવાંસ્ તુ સંપૂજ્ય કાર્યશ્ ચાપ્ય્ ઉત્સવો ગૃહે । છત્ત્રાદીનિ ચ યાનાનિ પૂજયેદ્ વિધિવત્ સ્વયમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,2.15) [પુષ્પૈશ્ ચ વિવિધૈઃ શુભ્રૈઃ ફલૈશ્ ચાપ્ય્ અર્ચયેદ્ બુધઃ] તસ્માત્ સર્વાણિ સતતં દાનાનિ તુ મહીપતિઃ । દત્ત્વા શ્રદ્ધાન્વિતો વિપ્રૈર્ વૃતો ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,3.1) અથ પિષ્ટમયીં રાત્રિં ચતુર્ભિર્ દીપકૈઃ સહ । અર્ચિતાં ગન્ધમાલ્યેન સ્થાપયેત્ તસ્ય ચાગ્રતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,3.2) નમસ્ કૃત્વા તતો રાત્રિમ્ અર્ચયિત્વા યથાવિધિ । ધૂપેન ચાન્નપાનેન સ્તોત્રેણ ચ સમર્ચયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,3.3) પાહિ માં સતતં દેવિ સરાષ્ટ્રં સસુહૃજ્જનમ્ । ઉષસે નઃ પ્રયચ્છસ્વ શાન્તિં ચ કૃણુ મે સદા । યે ત્વાં પ્રપદ્યન્તે દેવિ ન તેષાં વિદ્યતે ભયમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4.3.4) રાત્રિં પ્રપદ્યે જનનીં સર્વભૂતનિવેશનીમ્ । ભદ્રાં ભગવતીં કૃષ્ણાં વિશ્વસ્ય જગતો નિશામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,3.5) સંવેશનીં સંયમનીં ગ્રહનક્ષત્રમાલિનીમ્ । પ્રપન્નો ઽહં શિવાં રાત્રિં ભદ્રે પારમ્ અશીમહિ ॥
(અવ્પરિસ્_4,3.6) યાં સદા સર્વભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ । સાયં પ્રાતર્ નમસ્યન્તિ સા માં રાત્ર્ય્ અભિરક્ષત્વ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.1) આ રાત્રિ પાર્થિવમ્ ઇષિરા યોષા ત્રાયમાન ઇત્ય્ રાત્ર્યાણિ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.2) મમોભા મહ્યમ્ આપ ઇતિ સૂક્તાભ્યામ્ અન્વાલભ્ય જપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.3) યો ન[[ઃ]] સ્વ ઇતિ પઞ્ચભિઃ સર્ષપાઞ્ જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.4) યો ઽસ્મિન્ યસ્ ત્વા માતુર્ ઇતિ દીપેન નૃપસ્યોપરિ ત્રિષ્ પરિહૃત્ય પ્રૈષકૃતે પ્રયચ્છેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.5) અભયમ્ ઇત્ય્ ઋચા ચતસ્રઃ શર્કરાઃ પ્રદક્ષિણં પ્રતિદિશં ક્ષિપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.6) એહ્ય્ અશ્માનમ્ આ તિષ્ઠેતિ પઞ્ચમીમ્ અધિષ્ઠાપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.7) ન તં યક્ષ્મા ઐતુ દેવ ઇતિ ગુગ્ગુલુકુષ્ઠદૂપં દદ્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.8) યસ્ તે ગન્ધસ્ ત્ર્યાયુષમ્ ઇતિ ભૂતિં પ્રયચ્છેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.9) દૂષ્યા દૂષિર્ અસીતિ પ્રતિસરમ્ આબધ્ય
(અવ્પરિસ્_4,4.10) અગ્નિર્ મા પાતુ વસુભિઃ પુરસ્તાદ્ ઇતિ શર્કરાન્ પ્રદક્ષિણં પ્રતિદિશં ક્ષિપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.11) બહિર્ નિઃસૃત્યોત્તરેણ ગત્વા બાહ્યેનોપનિષ્ક્રમ્ય સુહૃદે કુર્યાચ્ છ્રદ્દધતે કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,4.12) નૈશમ્ અભયં કર્મ મૌસલીપુત્રઃ પૈઠીનસિઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.1) અથાતો રાત્રિસૂક્તાનાં વિધિમ્ અનુક્રમિષ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.2) શુચિઃ શુક્લવાસાઃ પુરોહિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.3) પાર્થિવસ્ય પશ્ચિમાં સંધ્યામ્ ઉપાસ્ય દર્ભૈઃ પવિત્રપાણી રાજાનમ્ અભિગમ્ય

(અવ્પરિસ્_4,5.4) પિષ્ટમયીં રાત્રિં કૃત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.5) અન્નપાનધૂપદીપૈર્ અર્ચયિત્વા માલ્યૈશ્ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.6) પ્રજ્વલિતૈશ્ ચતુર્ભિર્ દીપકૈર્ અર્ચયિત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.7) આ રાત્રિ પાર્થિવમ્ ઇષિરા યોષેતિ સૂક્તદ્વયેન રાત્રિમ્ ઉપસ્થાય ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.8) ત્રાયમાણે વિશ્વજિતે અહ્ને ચ ત્વેતિ રાજાનં પ્રદક્ષિણં ત્રિઃ કૃત્વા
(અવ્પરિસ્_4,5.9) રાજવેશ્મનિ દ્વારે વિસર્જયિત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.10) ન તં યક્ષ્મા ઐતુ દેવ ઇતિ ગુગ્ગુલુકુષ્ઠધૂપં દદ્યાદ્
(અવ્પરિસ્_4,5.11) યસ્ તે ગન્ધ ઇતિ ભૂતિમ્ અભિમન્ત્ર્ય
(અવ્પરિસ્_4,5.12) ત્ર્યાયુષમ્ ઇતિ રાજ્ઞે રક્ષાં કૃત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.13) અસપત્નમ્ ઇતિ શર્કરામ્ અભિમન્ત્ર્યાઙ્ગુષ્ઠાત્ પ્રદક્ષિણં પ્રતિદિશં ક્ષિપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.14) શાન્તા દ્યૌર્ ઇતિ જપિત્વા રાજાનં વાસગૃહં નયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,5.15) ભૂતિના રક્ષાં કૃત્વા નિષ્ક્રમ્ય
(અવ્પરિસ્_4,5.16) એવમેવમ્ અહરહઃ કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,6.1) યસ્ય રાજ્ઞો જનપદે અથર્વા શાન્તિપારગઃ । નિવસત્ય્ અપિ તદ્ રાષ્ટ્રં વર્ધતે નિરુપદ્રવમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,6.2) યસ્ય રાજ્ઞો જનપદે સ નાસ્તિ વિવિધૈર્ ભયૈઃ । પીડ્યતે તસ્ય તદ્ રાષ્ટ્રં પઙ્કે ગૌર્ ઇવ મજ્જતિ ॥
(અવ્પરિસ્_4,6.3) તસ્માદ્ રાજા વિશેષેણ અથર્વાણં જિતેન્દ્રિયમ્ । દાનસંમાનસત્કારૈર્ નિત્યં સમભિપૂજયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,6.4) નિત્યં ચ કારયેચ્ છાન્તિં ગ્રહઋક્ષાણિ પૂજયેત્ । ભૂમિદોહાન્ પ્રકુર્વીત દેવતાયતનેષુ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_4,6.5) ચતુસ્પથેષુ ગોષ્ઠેષુ તીર્થેષ્વ્ અપ્સુ ચ કારયેત્ । ગોતર્પણં ચ વિધિવત્ સર્વદોષવિનાશનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_4,6.6) ય એવં કારયેદ્ રાજા સર્વકાલં જિતેન્દ્રિયઃ । અનન્તં સુખમ્ આપનોતિ કૃત્સ્નાં ભુઙ્ક્તે વસુંધરામ્ ॥
ઇતિ પુરોહિતકર્માણિ સમાપ્તાનિ ॥
(પરિશિષ્ટ_5. પુષ્યાભિષેકઃ)
(અવ્પરિસ્_5,1.1) ઓમ્ અથ પુષ્યાભિષેકસ્ય વિધિં વક્ષ્યામિ સાંપદમ્ । ધર્માર્થકામસંયુક્તં રાજા કુર્યાત્ પુરોહિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_5,1.2) સૌવર્ણરાજતૈસ્ તામ્રૈઃ કલશૈઃ પાર્થિવૈર્ અપિ । સહસ્રેણ શતેનાથ તોયગ્રહણમ્ ઇષ્યતે ॥
(અવ્પરિસ્_5,1.3) ચતુર્ણાં સાગરાણાં તુ નદીનાં ચ શતસ્ય તુ । અભિષેકાય રાજ્ઞસ્ તુ તોયમ્ આહૃત્ય યત્નતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,1.4) એકદ્વિત્રિચતુર્ણાં વા સાગરસ્ય તુ પઞ્ચમમ્ । ઓષધીસ્ તેષુ સર્વેષુ કલશેષૂપકલ્પયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_5,1.5) સહા ચ દહદેવી ચ બલા ચાતિબલા તથા । મદયન્તી વચા શ્વેતા વ્યાઘ્રદન્તી સુમઙ્ગલા ॥
(અવ્પરિસ્_5,2.1) શતાવરી જયન્તી ચ શતપુષ્પા સચન્દના । પ્રિયઙ્ગૂ રોચનો અશીરમ્ અમૃતા ચ સસારિકા ॥
(અવ્પરિસ્_5,2.2) અશ્વત્થપ્લક્ષબિલ્વાનાં ન્યગ્રોધપનસસ્ય ચ । શિરીષામ્રકપિત્થાનાં પલ્લવૈઃ સમલંકૃતાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_5,2.3) હેમરત્નૌષધીબિલ્વપુષ્પગન્ધાધિવાસિતાન્ । આચ્છાદિતાન્ સિતૈર્ વસ્ત્રૈર્ અભિમન્ત્ર્ય પુરોહિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,2.4) સાવિત્ર્ય્ ઉભયતઃ કુર્યાચ્ છં નો દેવી તથૈવ ચ । હિરણ્યવર્ણાઃ સૂક્તં ચ અનુવાકાદ્યમ્ એવ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_5,2.5) ધરણી પાદપીઠં સ્યાદ્ દૂર્વામૂલાઙ્કુરાન્ શુભાન્ । તસ્યોપરિ ન્યસેત્ પીઠં હૈમં રૌપ્યમ્ અથાપિ વા ॥
(અવ્પરિસ્_5,3.1) અનડુદ્વ્યાઘ્રસિંહાનાં મૃગસ્ય ચ યથાક્રમમ્ । ચત્વારિ ચર્માણ્ય્ એતાનિ પૂર્વાદ્ આરભ્ય વિન્યસેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_5,3.2) ચાતુર્હોત્રવિધાનેન જુહુયાચ્ ચ પુરોહિતઃ । ચતુર્દિક્ષુ સ્થિતૈર્ વિપ્રૈર્ વેદવેદાઙ્ગપારગૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,3.3) બિલ્વાહારઃ ફલાહારઃ પયસા વાપિ વર્તયેત્ । સપ્તરાત્રં ઘૃતાશી વ તતો હોમં પ્રયોજયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_5,3.4) ગવ્યેન પયસા કુર્યાત્ સૌવર્ણેન સ્રુવેણ તુ । વેદાનામ્ આદિભિર્ મન્ત્રૈર્ મહાવ્યાહૃતિપૂર્વકૈઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,3.5) શર્મવર્મા ગણશ્ ચૈવ તથા સ્યાદ્ અપરાજિતઃ । આયુષ્યશ્ ચાભયશ્ ચૈવ તથા સ્વસ્ત્યયનો ગણઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,4.1) એતાન્ પઞ્ચ ગણાન્ હુત્વા વાચયેત દ્વિજોત્તમાન્ । હિરણ્યેનાક્ષતાર્ઘેણ ફલૈશ્ ચ મધુસર્પિષા ॥
(અવ્પરિસ્_5,4.2) પુણ્યાહં વાચયિત્વાસ્ય આરમ્ભં કારયેદ્ બુધઃ । તિષ્યનક્ષત્રસંયુક્તે મહૂર્તે કરણે શુભે ॥
(અવ્પરિસ્_5,4.3) ઉચ્ચૈર્ઘોષ ઇતિ તૂર્યાણ્ય્ અભિમન્ત્ર્ય પુરોહિતઃ । સર્વતૂર્યનિનાદેન અભિષિક્તો હ્ય્ અલંકૃતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,4.4) સિંહાસનં સમારુહ્ય પીઠિકાં વા યથાક્રમમ્ । ચામરછત્ત્રસંયુક્તં પ્રતિહારવિભૂષિતમ્ ॥

(અવ્પરિસ્_5,4.5) મત્તદ્વિપચતુષ્કં ચ ચતુર્દિક્ષુ પ્રકલ્પયેત્ । ઉપવિષ્ટસ્ તતો રાજા પ્રજાનાં કારયેદ્ ધિતમ્ । અકરા બ્રાહ્મણા ગાવઃ સ્ત્રીબાલજડરોગિણઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,5.1) તતસ્ તુ દર્શનં દેયં બ્રાહ્મણાનાં નૃપેણ તુ । શ્રેણીપ્રકૃતિમુખ્યાનાં સ્ત્રીજનં ચ નમસ્કરેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_5,5.2) આશિષસ્ તે હિ દાસ્યન્તિ તુષ્ટા જનપદા ભુવિ । એવં પ્રજાનુરજ્યેત પૃથિવી ચ વશા ભવેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_5,5.3) પુરોહિતં મન્ત્રિણં ચ સેનાધ્યક્ષં તથૈવ ચ । અશ્વાધ્યક્ષં ગજાધ્યક્ષં કોષ્ઠાગારપતિં તથા ॥
(અવ્પરિસ્_5,5.4) ભાણ્ડાગારપતિં વૈદ્યં દૈવજ્ઞં ચ યથાક્રમમ્ । યથાર્હેણ ચ યોગેન સર્વાન્ સંપૂજયેન્ નૃપઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,5.5) રાજ્યં પુરોહિતે ન્યસ્ય શેષાણાં ચ યથાક્રમમ્ । સ્થાનાન્તરાણિ ચાન્યાનિ દત્ત્વા સુખમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_5,5.6) દૂર્વાસિદ્ધાર્થકાન્ સર્પિઃ શમીર્ વ્રીહિયવૌ તથા શુક્લાનિ ચૈવ પુષ્પાણિ મૂર્ધ્નિ દદ્યાત્ પુરોહિતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_5,5.7) અથર્વવિહિતો હ્ય્ એષ વિધિઃ પુષ્યાભિષેચને । રાજા સ્નાતો મહીં ભુઙ્ક્તે શક્રલોકં સ ગચ્છતિ ॥
ઇતિ પુષ્યાભિષેકઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_6. પિષ્ટરાત્ર્યાઃ કલ્પઃ)
(અવ્પરિસ્_6,1.1) ઓમ્ અથાતઃ પિષ્ટરાત્ર્યાઃ કલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.2) અહતવાસાઃ પુરસ્તાત્ તલ્પસ્ય ગોમયેન સ્થણ્ડિલમ્ ઉપલિપ્ય
(અવ્પરિસ્_6,1.3) અહતવસ્ત્રેણ સિંહાસનમ્ અવછાદ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.4) યાં દેવાઃ પ્રતિ નન્દન્તીતિ રાત્રિમ્ આવાહયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.5) સંવત્સરસ્ય પ્રતિમામ્ ઇતિ પિષ્ટમયીં પ્રતિકૃતિં કૃત્વોદન્મુખીમ્ ઉપવેશયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.6) છત્ત્રં હિરણ્મયં દદ્યાદ્ આસનં ચ હિરણ્મયમ્ । દદ્યાચ્ છુભ્રાણિ વાસાંસિ શુભ્રં ચૈવાનુલેપનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.7) શુભ્રમ્ અન્નમ્ અતથા દદ્યાત્ પ્રભૂતાંશ્ ચૈવ મોદકાન્ । ધૂપં ચ વિવિધં નિત્યં પ્રદીપાંશ્ ચ પ્રકલ્પયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.8) આ મા પુષ્ટે ચ પોષે ચેત્ય્ એતાભિર્ ઉપસ્થાય ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.9) રક્ષોઘ્નૈર્ મન્ત્રૈઃ સર્ષપાન્ અભિમન્ત્ર્ય
(અવ્પરિસ્_6,1.10) આવતસ્ ત ઇતિ જપન્ સમન્તાત્ તલ્પસ્યાવકીર્ય
(અવ્પરિસ્_6,1.11) અયં પ્રતિસર ઇતિ પ્રતિસરમ્ આબધ્ય શર્કરાન્ પ્રતિદિશં ક્ષિપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.12) ધૂપશેષં રાજ્ઞે દદ્યાદ્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.13) અભયપ્રદં કર્મ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.14) પશ્ચાત્ સર્વેષુ કોનેષુ દ્વિમુખીમ્ એકમુખીં વા । સર્વતો વિજયાં રક્ષામ્ એકાં વા તેષુ ચતુર્મુખીમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,1.15) એકમુખીં વા સર્વત્રાપ્રતિરથજપ ઇત્ય્ એકે
(અવ્પરિસ્_6,1.16) સર્વત્ર શર્કરાક્ષેપશ્ ચેતિ ॥
(અવ્પરિસ્_6,2.1) ગૃહીત્વા પિષ્ટરાત્રિં તુ વેશ્મદ્વારે વિસર્જયેત્
(અવ્પરિસ્_6.2.2) વનસ્પતિર્ અસો મધ્ય ઇતિ ગુગ્ગુલુકુષ્ઠધૂપં દદ્યાદ્
(અવ્પરિસ્_6,2.3) યસ્ તે ગન્ધ ઇતિ ભૂતિમ્ અભિમન્ત્ર્ય
(અવ્પરિસ્_6,2.4) ત્ર્યાયુષમ્ ઇતિ રાજ્ઞે રક્ષાં કૃત્વા
(અવ્પરિસ્_6,2.5) અસપત્નમ્ ઇતિ શર્કરાન્ અભિમન્ત્ર્યાઙ્ગુષ્ઠાદ્ [અભિ]પ્રદક્ષિણં પ્રતિદિશં ક્ષિપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,2.6) શાન્તા દ્યૌર્ ઇતિ જપિત્વા રાજાનં વાસગૃહં નયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_6,2.7) ભૂતિના રક્ષાં કૃત્વા નિષ્ક્રમ્ય
(અવ્પરિસ્_6,2.8) એવમેવમ્ અહર્ અહઃ કુર્યાદ્ ઇતિ ॥ પિષ્ટરાત્ર્યાઃ કલ્પઃ સમાપ્તઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_7. આરાત્રિકમ્)
(અવ્પરિસ્_7,1.1) ઓં ન સુષ્વાપ પુરા શક્રો દાનવાનાં પુરોધસા । પ્રયુક્તૈર્ ઔષધૈર્ યોગૈર્ મન્ત્રાણાં જપહોમતઃ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.2) પ્રણિપત્ય બૃહસ્પતિમ્ અથર્વાણં પુરંદરઃ । દાનવૈઃ પરિભૂતો ઽહં ત્રાહિ મામ્ ઇત્ય્ ઉવાચ હ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.3) તતો ઽસાવ્ એવમ્ ઉક્તસ્ તુ પ્રભૂતબલવર્ધનમ્ । આરોગ્યદં ભૂતિકરં ક્ષુદ્રોપદ્રવનાશનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.4) આરાત્રિકં હિ કર્તવ્યં તસ્ય ત્રાતુમ્ ઇદં તદા । કૃત્વા પિષ્ટમયં દીપં સુવર્તિસ્નેહસંયુતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.5) અતિ નિહઃ પ્રાન્યાન્ ઇતિ દ્વાભ્યામ્ એનં પ્રદીપયેત્ । પાત્રે સપુષ્પે સંસ્થાપ્ય સર્ષપાંશ્ ચ સહાક્ષતૈઃ ॥

(અવ્પરિસ્_7,1.6) પ્રિયઙ્ગું શતપુષ્પાં ચ દૂર્વાં ચૈવ શતાવરીમ્ । સપાપહારિણીં ભૂતિં તત્રૈવ ચ બલિં ન્યસેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.7) અપ્સરોભિઃ પરિવૃતો ગુરુર્ ગત્વા પુરંદરમ્ । પ્રાપ્તસત્ત્વં સુમનસમ્ આસને પ્રાન્મુખં સ્થિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.8) પ્રેતો યન્ત્વ્ એકશતં ચ દીપં સમભિમન્ત્રયેત્ । ત્રિઃ પરિભ્રામયેદ્ રાજ્ઞો મન્ત્રેણાથ સુમઙ્ગલમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.9) શામ્યન્ત્ય્ અસ્ય તતો રોગા ગ્રહા વિઘ્નવિનાયકાઃ । સ્વસ્ત્ય્ અસ્તુ ન્ર્પરાષ્ટ્રાય સ્વસ્તિ ગોબ્રાહ્મણાય ચ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.10) તતસ્ તુ શઙ્ખધ્વનિના દીપં ગૃહીત્વા સતોયધારાં પ્રયતો ઽપિ નિર્હરેત્ । પુરોહિતો જ્યોતિષિકો ઽપિ વા સ્વયં હિતૈષિની ધાત્ર્ય્ અથર્વો (પકારિતા ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.11) આચામ્યાથ હ રાજાનમ્ આચમ્યાદૌ પુરોહિતઃ । બ્રાહ્મણાય યથાશક્તિ રુક્મં પ્રાતઃ પ્રદાપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.12) મૂલકર્માદિકં તસ્ય પઞ્ચગુહ્યકકારિતમ્ । ભયં રાજ્ઞો ન ભવતિ તેજો વીર્યં ચ વર્ધતે ॥
(અવ્પરિસ્_7,1.13) એવં વિધાનમ્ અખિલં વિહિતં યથાવદ્ એતત્ સમસ્તશુભદં ગદિતં ન્ર્પાણામ્ । નૈવાપદઃ સમુપયાન્તિ નૃપં કદા ચિદ્ આરાત્રિકં પ્રતિનિશં ક્રિયતે તુ યસ્ય ॥ ઇત્ય્ આરાત્રિકં સમાપ્તમ્ ॥
(પરિશિષ્ટ_8. ઘૃતાવેક્ષણમ્)
(અવ્પરિસ્_8,1.1) ઓમ્ અથ ઘ્ર્તાવેક્ષણં વક્ષ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.2) પ્રાતઃપ્રાતઃ શઙ્ખદુન્દુભિનાદેન બ્રહ્મઘોષેણ વા પ્રબોધિતો રાજા શયનગૃહાદ્ ઉત્થાયાપરાજિતાં દિશમ્ અભિનિષ્ક્રમ્યોપાધ્યાયં પ્રતીક્ષેત ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.3) અથ પુરોહિતઃ સ્નાતાનુલિપ્તઃ શુચિઃ શુક્લવાસાઃ ક્ર્તમઙ્ગલવિરચિતોષ્ણીષી શાન્તિગૃહં પ્રવિશ્ય દેવાનાં નમસ્કારં કૃત્વા સ્વસ્તિવાચનમ્ અનુજ્ઞાપ્ય વિનીતવદ્ ઉપવિશેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.4) યમસ્ય લોકાદ્ યથા કલાં યો ન જીવો ઽસીતિ સ્વસ્ત્યયનં કૃત્વોલ્લિખ્યાભ્યુક્ષ્ય પરિસ્તીર્ય શન્તાતીયેન તિલાન્ ઘૃતાક્તાન્ જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.5) તાન્ હુત્વા સૌવર્ણરાજતમ્ ઔદુમ્બરં વા પાત્રં ઘૃતપૂર્ણં સહિરણ્યં ઘૃતસ્ય જૂતિઃ સહસ્રશૃઙ્ગો યમસ્ય લોકાદ્ ઉરુ વિષ્ણો વિ ક્રમસ્વેત્ય્ અભિમન્ત્ર્યાજ્યં તેજ ઇતિ તદાલભતે ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.6) આજ્યં તેજઃ સમુદ્દિષ્ટમ્ આજ્યં પાપહરં પરમ્ । આજ્યેન દેવાસ્ ત્ર્પ્યન્તિ આજ્યે લોકાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.7) ભૌમાન્તરિક્ષદિવ્યં વા યત્ તે કલ્મષમ્ આગતમ્ । સર્વં તદ્ આજ્યસંસ્પર્શાત્ પ્રણાશમ્ ઉપગચ્છત્વ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.8) તસ્મિન્ ઘૃતપાત્રસ્થં હિ સર્વમ્ આત્માનં ચ પશ્યેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.9) દધ્ના શિરો હૃદયમ્ અન્વાલભ્ય જપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_8,1.10) ઉચ્ચા પતન્તમ્ ઇતિ દ્વાભ્યામ્
(અવ્પરિસ્_8,1.11) સૂર્યસ્યાવૃતમ્ ઇતિ પ્રદક્ષિણમ્ આવૃત્ય શેષં કારયેદ્ ઇત્ય્
(અવ્પરિસ્_8,1.12) અત્ર શ્લોકાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_8,2.1) અયં ઘૃતાવેક્ષણસ્ય પ્રોક્તો વિધિર્ અથર્વણા । ઉપાસ્યો નિત્યકાલં તુ રાજ્ઞા વિજયકાઙ્ક્ષિણા ॥
(અવ્પરિસ્_8,2.2) એતત્ સમાહરેત્ સર્વં પ્રયતસ્ તુ સમાહિતઃ । રાજા વિજયતે રાષ્ટ્રં નશ્યન્તે તસ્ય શત્રવઃ ॥
(અવ્પરિસ્_8,2.3) દ્વિજોત્તમાય કપિલાં રાજા દદ્યાત્ તુ ગાં શુભામ્ । આશીર્વાદં તતસ્ તેન શ્રુત્વા તન્મુખનિઃસૃતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_8,2.4) ગુરુણા વાચિતો યસ્માદ્ દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્નુયાત્ । પુત્રાન્ પૌત્રાંશ્ ચ મૈત્રાંશ્ ચ લભતે નાત્રસંશયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_8,2.5) આયુષ્યમ્ અથ વર્ચસ્યં સૌભાગ્યં શત્રુતાપનમ્ । દુઃસ્વપ્નનાશનં પુણ્યં ઘૃતાસ્યાવેક્ષણં સ્મૃતમ્ ઇતિ ॥ ઇતિ ઘૃતાવેક્ષણં સમાપ્તમ્ ॥ શ્રીસામ્બ । યમસ્ય લોકાદ્ અધ્ય્ આબભૂવિથ ઇતિ ઋચઃ 6, યથા કલાં યથા શફમ્ ઇતિ ઋચઃ 6, ઘૃતસ્ય જૂતિર્ ઇતિ ઋચઃ 4 ઘૃતાવેક્ષણમધ્યે પૈપ્પલાદા મન્ત્રાઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_9. તિલધેનુવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_9,1.1) ઓમ્ અથ તિલધેનું પ્રવક્ષ્યામિ સર્વપાપપ્રણાશનીમ્ । તિલાઃ શ્વેતાસ્ તિલાઃ કૃષ્ણાસ્ તિલા ગોમૂત્રવર્ણકાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_9,1.2) તિલાનાં તુ વિચિત્રાણાં ધેનું વત્સં ચ કારયેત્ । દ્રોણસ્ય વત્સકં કુર્યાચ્ ચતુર્દ્રોણા તુ ગૌઃ સ્મૃતા ॥
(અવ્પરિસ્_9,1.3) સુવાસાયાં શુચૌ ભૂમૌ ધૂપપુષ્પૈર્ અલંક્ર્તા । કૃષ્ણાજિને તુ કર્તવ્યા બહૂનાં વાપિ કારયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_9,1.4) કર્ણૌ રત્નમયૌ કુર્યાચ્ ચક્ષુષી દીપકૌ તથા । ઘ્રાણે તુ સર્વગ્ન્ધાંસ્ તુ જિહ્વાયાં શારદં ઘૃતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_9,1.5) દન્તેષુ મૌક્તિકં દદ્યાલ્ લલાટે તામ્રભાજનમ્ । ઊધસિ તુ મધૂશીરમ્ અપાને ચ ઘૃતં મધુ ॥
(અવ્પરિસ્_9,2.1) હૃદયે ચન્દનં દદ્યાજ્ જઙ્ઘયોર્ ઇક્ષુકાણ્ડકમ્ । સુવર્ણશૃઙ્ગી રૌપ્યખુરી રૌપ્યલાઙ્ગૂલદક્ષિણા ॥
(અવ્પરિસ્_9,2.2) વસ્ત્રછન્ના તુ દાતવ્યા કાંસ્યપાત્રં તુ દોહની ।
(અવ્પરિસ્_9,2.3) પ્રજાપતિશ્ ચેત્ય્ અભિમન્ત્ર્ય વિપ્રાય દદ્યાત્
(અવ્પરિસ્_9,2.4) તત્ર શ્લોકાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_9,2.5) ધેનું વત્સં ચ યો દદ્યાદ્ વિનાથર્વાભિમન્ત્રિતામ્ । વિનાનેન વિધાનેન દેવત્વં નોપજાયતે ॥
(અવ્પરિસ્_9,2.6) વિશ્વરૂપાઃ સ્થિતાઃ સર્વા ધેનવઃ પરિકીર્તિતાઃ । ધેનુત્વં ન સ પ્રયાતિ વિના સૂક્તાભિમન્ત્રિતામ્ । નિષ્ફલં નશ્યતે સર્વં વિનાભિમન્ત્રિતં સતામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_9,2.7) બાલત્વે યચ્ ચ કૌમારે યત્ પાપં યૌવને કૃતમ્ । વયઃપરિણતૌ યચ્ ચ યચ્ ચ જન્માન્તરેષુ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_9,2.8) યન્ નિશાયાં તથા પ્રાતર્ યન્ મધ્યાહ્નાપરાહ્ણયોઃ । સંધ્યયોર્ યત્ કૃતં પાપં કર્મણા મનસા ગિરા ॥

(અવ્પરિસ્_9,3.1) પ્રસૂયમાનાં યો ધેનું દદ્યાદ્ બ્રાહ્મણપુંગવે । કૃષ્ણાજિનં ગુડધેનું ઘૃતધેનું તથૈવ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_9,3.2) સુવર્ણરત્નધેનું ચ જલધેનું તથા પરામ્ । ક્ષીરધેનું મધુધેનું શર્કરાલવણં તથા ॥
(અવ્પરિસ્_9,3.3) રસાદિધેનૂઃ સર્વાન્યા અનેન વિધિના સ્મૃતાઃ । યત્ તુ બાલ્યે કૃતં પાપં યૌવને ચૈવ યત્ કૃતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_9,3.4) માનકૂટં તુલાકૂટં કન્યાનૃતગવાનૃતમ્ । ઉદકે ષ્ઠીવિતં ચૈવ મુસલં ચાપિ લઙ્ઘિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_9,3.5) વૃષલીગમનં ચૈવ ગુરુદારાનિષેવણમ્ । સુરાપાનસ્ય યત્ પાપં તિલધેનુઃ પ્રશામ્યતિ ॥
(અવ્પરિસ્_9,4.1) યા સ યમપુરે ઘોરે નદી વૈતરણી સ્મૃતા । યત્ર લોહમુખાઃ કાકાઃ શ્વાનશ્ ચૈવ ભયાવહાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_9,4.2) વાલુકાન્તાઃ સ્થલાશ્ ચૈવ પચ્યન્તે યત્ર દુષ્કૃતઃ । અસિપત્ત્રવનં યત્ર શાલૂકાઃ શાલ્મલી તથા ॥
(અવ્પરિસ્_9,4.3) તાન્ સુખેન વ્યતિક્રમ્ય ધર્મરાજાશ્રમં વ્રજેત્ । સ્વાગતં તે મહાભાગ સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ મહામતે ॥
(અવ્પરિસ્_9,4.4) વિમાનમ્ એતદ્ યોગ્યં તે મણિરત્નવિભૂષિતમ્ । અત્રારુહ્ય નરશ્રેષ્ઠ ગચ્છ ત્વં પરમાં ગતિમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_9,4.5) મા ચ ચારભટે દદ્યાન્ મા ચ દદ્યાત્ પુરોહિતે । મા ચ કાણે વિરૂપે ચ કુષ્ઠિવ્યઙ્ગે તથૈવ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_9,4.6) વેદાન્તગાય દાતવ્યા વેદાન્તગસુતાય વા । એકૈકસ્મૈ ચ દાતવ્યા માઘમાસે તુ પૂર્ણિમામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_9,4.7) ય ઇમાં પઠતે નિત્યં યશ્ ચેમાં શૃણુયાદ્ અપિ । દેવલોકમ્ અતિક્રમ્ય સૂર્યલોકં સ ગચ્છતિ ॥ સૂર્યલોકં સ ગચ્છતીતિ ॥ ઇતિ તિલધેનુવિધિઃ સમાપ્તઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_10. ભૂમિદાનમ્)
(અવ્પરિસ્_10,1.1) ઓમ્ અથ રોહિણ્યાં સકલાયામ્ ઉપોષિતો બ્રહ્મા સર્વબીજરસરત્નગન્ધાવકીર્ણં તીર્થોદકપૂર્ણકલશમ્ આદાયાતિસૃષ્ટો અપામ્ ઇત્ય્ અભિષેકમન્ત્રૈર્ યથોક્તૈર્ દાતારમ્ અભિષિઞ્ચતિ ॥
(અવ્પરિસ્_10,1.2) વ્રતેન ત્વં વ્રતપત ઇતિ વ્રતમ્ ઉપૈતિ
(અવ્પરિસ્_10,1.3) યાચિતારદાતારાવ્ અયાચિતાશિનાવ્ અધહ્શાયિનૌ ભવતો
(અવ્પરિસ્_10,1.4) વ્રતોપચારમ્
(અવ્પરિસ્_10,1.5) યથાશક્ત્યૈકરાત્રં પઞ્ચરાત્રં દ્વાદશરાત્રં વા વ્રતં ચરિત્વા
(અવ્પરિસ્_10,1.6) શ્વો ભૂતે તન્ત્રમ્ આજ્યભાગાન્તં કૃત્વાન્વારભ્યાથ જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_10,1.7) કામસૂક્તં કાલસૂક્તં પુરુષસૂક્તં મહાવ્યાહૃતિભિઃ સંખ્યાપૂર્વિકાભિઃ સર્વ ઋત્વિજો જુહ્વત્ય્
(અવ્પરિસ્_10,1.8) અથ સુવર્ણમયીં ભૂમિં ભૂમેઃ પ્રતિકૃતિં ગોચર્મમાત્રાં કૃત્વા
(અવ્પરિસ્_10,1.9) મણ્ડપવેદ્યાં સમાનીય વેદ્યુત્તરતો યસ્યાં વેદિમ્ ઇત્ય્ ઉપસ્થાપ્ય
(અવ્પરિસ્_10,1.10) ગિરયસ્ તે પર્વતા ઇતિ પર્વતાન્ અવસ્થાપ્ય
(અવ્પરિસ્_10,1.11) હિરણ્યરજતમણિમુક્તાપ્રવાલાદિભિર્ ઉપશોભયેદ્ યદ્ અદઃ સંપ્રયતીર્ ઇતિ
(અવ્પરિસ્_10,1.12) સા મન્દસાનેતિ નદીઃ કલ્પયિત્વા રસૈશ્ ચ પરિપૂરયેદ્
(અવ્પરિસ્_10,1.13) અપામ્ અગ્રમ્ અસિ સમુદ્રં વો ઽભ્યવસૃજામીતિ સમુદ્રાન્
(અવ્પરિસ્_10,1.14) વનસ્પતિઃ સહ દેવૈર્ ન આગન્ન્ ઇતિ બૃહસ્પતિનેતિ વનસ્પતીન્ અન્યાંશ્ ચ
(અવ્પરિસ્_10,1.15) યજ્ઞે ત્વા મનસા સંકલ્પયેન્ મનસા સંકલ્પયતીથ ભવતીહ ભવતીહ ભવતિ
(અવ્પરિસ્_10,1.16) નિધિં બિભ્રતી બહુધેતિ નમસ્કારયિત્વા
(અવ્પરિસ્_10,1.17) સત્યં બૃહદ્ ઇત્ય્ અનુવાકો યે દેવા દિવ્ય્ એકાદશ સ્થેતિ પુણ્યાહં વાચયેત્
(અવ્પરિસ્_10,1.18) સંસ્થાપયેન્
(અવ્પરિસ્_10,1.19) નવ દિવો દેવજનેનેત્ય્ અભિમન્ત્ર્ય બ્રાહ્મણેભ્યો દદ્યાદ્
(અવ્પરિસ્_10,1.20) દાતુર્ એસાસ્મૈ રોહિણી કામં નિકામં વા દુગ્ધ ઇતિ
(અવ્પરિસ્_10,1.21) યથા રોહન્તિ બીજાનિ ફાલકૃષ્ટે મહીતલે એવં કામાઃ પ્રરોહન્તે પ્રેત્યેહ મનસઃ સદા
(અવ્પરિસ્_10,1.22) સર્વેષામ્ એવ દાનાનાં યત્ ફલં સમુદાહૃતમ્ । તત્તત્ પ્રાપ્નોતિ વિપ્રેભ્યો દત્ત્વા ભૂમિં યથાવિધિ ॥ દત્ત્વા ભૂમિં યથાવિધીતિ ॥ ઇતિ ભૂમિદાનં સમાપ્તમ્ ॥
(પરિશિષ્ટ_11. તુલાપુરુષવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_11,1.1) ઓમ્ અથાતસ્ તુલાપુરુષવિધિં વ્યાખ્યાસ્યામસ્
(અવ્પરિસ્_11,1.2) તદ્ ઉદગયન આપૂર્યમાણપક્ષે પુણ્યે નક્ષત્રે શ્રદ્ધાપ્રેરિતૌ ગ્રહણકાલે વા
(અવ્પરિસ્_11,1.3) ઋત્વિગ્યજમાનૌ કૢપ્તકેશશ્મશ્રૂ રોમનખાનિ વાપયિત્વા
(અવ્પરિસ્_11,1.4) સંભારાન્ ઉપકલ્પ્ય પ્રાક્તન્ત્રમ્ આજ્યભાગાન્તં કૃત્વા

(અવ્પરિસ્_11,1.5) મહાવ્યાહૃતિસાવિત્રીશાન્તિં બ્રહ્મ જજ્ઞાનમ્ ઇતિ હુત્વા
(અવ્પરિસ્_11,1.6) અગ્ને ગોભિર્ અગ્ને ઽભ્યાવર્તિન્ન્ અગ્નેઃ પ્રજાતમ્ ઇતિ સંપાતાન્ ઉદપાત્રાનીયાભિષેકકલશેષુ નિનયેદ્
(અવ્પરિસ્_11,1.7) અથાસ્યેન્દ્રો ગ્રાવભ્યામ્ ઇત્ય્ અભિષેચયેદ્
(અવ્પરિસ્_11,1.8) ઇદમ્ આપો યથેન્દ્રો બાહુભ્યામ્ ઇત્ય્ અભિષેચયિત્વા
(અવ્પરિસ્_11,1.9) યથોક્તમ્ અઞ્જનાભ્યઞ્જનાનુલેપનં કારયિત્વા વાસો ગન્ધસ્રજશ્ ચાબધ્નીયાત્
(અવ્પરિસ્_11,1.10) તુલાં હિરણ્યં ચ પવિત્રૈર્ અભ્યુક્ષ્ય પુરુષસંમિતો ઽર્થ ઇતિ સપ્તભિસ્ તદારોહયેદ્
(અવ્પરિસ્_11,1.11) અચ્યુતા દ્યૌર્ ઇતિ ચતસૃભિર્ અવરોહયેત્
(અવ્પરિસ્_11,1.12) સૂર્યસ્યાવૃતમ્ ઇતિ પ્રદક્ષિણમ્ આવૃત્ય બ્રાહ્મણેભ્યો નિવેદયિત્વાત્માલંકારાન્ કર્ત્રે દદ્યાત્
(અવ્પરિસ્_11,1.13) સહસ્રદક્ષિણં ગ્રામવરમ્
(અવ્પરિસ્_11,1.14) દ્વિજાન્ અન્નેન તર્પયેત્
(અવ્પરિસ્_11,1.15) અથ ચેન્ નિઃસ્વપક્ષેણ યથા સંપદ્યતે ધનમ્ । ધાતુભિઃ સહ તૌલ્યમ્ અતુ વાસોભિશ્ ચ રસૈસ્ તથા । વ્રીહ્યાદિસપ્તધાન્યૈર્ વા યથાસંપદ્યતે ગૃહે ॥
(અવ્પરિસ્_11,2.1) સખડ્ગઃ સશિરસ્ત્રાણઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ । તપનીયમ્ અગરે કૃત્વા પશ્ચાત્ તોલ્યો નરાધિપઃ ॥
(અવ્પરિસ્_11,2.2) ઇન્દ્રેણેદં પુરા દત્તમ્ અધિરાજ્યાપ્તયે વરમ્ । સર્વપાપપ્રણાશાય સર્વપુણ્યવિવૃદ્ધયે ॥
(અવ્પરિસ્_11,2.3) મહાદાનાતિદાનાનામ્ ઇદં દાનમ્ અનુત્તમમ્ । અક્ષય્યફલદં શ્રેષ્ઠં દાતૄણાં શ્રેયવર્ધનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_11,2.4) યત્ પાપં સ્વે કુલે જાતૈસ્ ત્રિઃ સપ્ત પુરુષૈઃ કૃતમ્ । તત્ સર્વં નશ્યતે ક્ષિપ્રમ્ અગ્નૌ તૂલં યથા તથા ॥
(અવ્પરિસ્_11,2.5) અનામયં સ્થાનમ્ અવાપ્ય દૈવૈર્ અલઙ્ઘનીયં સુકૃતૈર્ હિરણ્મયૈઃ । સુવર્ણતેજાઃ પ્રવિમુક્તપાપો દિવીન્દ્રવદ્ રાજતિ સૂર્યલોકે ॥ દિવીન્દ્રવદ્ રાજતિ સૂર્યલેકેતિ ॥ ઇતિ તુલાપુરુષવિધિઃ સમાપ્તઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_12. આદિત્યમણ્ડકઃ)
(અવ્પરિસ્_12,1.1) ઓમ્ અથ યઃ કામયેત સર્વેષાં નૃણામ્ ઉત્તમઃ સ્યામ્ ઇતિ સ ભાસ્કરાયાપૂપં દદ્યાત્
(અવ્પરિસ્_12,1.2) તસ્ય કલ્પો
(અવ્પરિસ્_12,1.3) યવગોધૂમાનામ્ અન્યતમચૂર્ણેન મણ્ડલાકૃતિં સંશ્રપ્ય
(અવ્પરિસ્_12,1.4) પાત્રે કૃત્વાપિહિતમ્
(અવ્પરિસ્_12,1.5) સગુડાજ્યસુવર્ણશકલં ચ્વોપરિષ્ટાન્ નિધાયાર્ચયેદ્ રક્તકુસુમૈર્
(અવ્પરિસ્_12,1.6) વિષાસહિમ્ ઇત્ય્ અભિમન્ત્ર્ય બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્
(અવ્પરિસ્_12,1.7) તત્ર શ્લોકાઃ
(અવ્પરિસ્_12,1.8) અનેન વિધિના યસ્ તુ પૂપં દદ્યાદ્ દ્વિજાતયે । પ્રયચ્છેત્ સતતં પ્રાજ્ઞસ્ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
(અવ્પરિસ્_12,1.9) આરોગ્યવાન્ વર્ચસ્વી ચ પ્રજાવાન્ પશુમાંસ્ તથા । ધનવાન્ અન્નવાન્ શ્રીમાંસ્ તથા સર્વજનપ્રિયઃ ॥
(અવ્પરિસ્_12,1.10) અપમૃત્યુશતં સાગ્રં નાશયત્ય્ અવિચારતઃ । પ્રદત્તં સૂર્યલોકં ચ પ્રાપયેત્ પરમં પદમ્ ॥ પ્રાપયેત્ પરમં પદમ્ ઇતિ ॥ ઇત્ય્ આદિત્યમણ્ડકઃ સમાપ્તઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_13. હિરણ્યગર્ભવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_13,1.1) ઓમ્ અથ હિરણ્યગર્ભવિધિમ્ અનુક્રમિષ્યામઃ સર્વપાપાપનોદનમ્
(અવ્પરિસ્_13,1.2) ઉદગયન આપૂર્યમાણપક્ષે પુણ્યે નક્ષત્રે શ્રદ્ધાપ્રેરિતૌ ગ્રહણકાલે વા
(અવ્પરિસ્_13,1.3) ઋત્વિગ્યજમાનૌ ક્લ્પ્તકેશશ્મશ્રુરોમનખૌ સ્યાતામ્
(અવ્પરિસ્_13,1.4) અથ ઋત્વિક્ પ્રગ્ અસ્તંગમનાદ્ અશ્વત્થાદ્ અરણી આધાયાગ્ને જાયસ્વેતિ દ્વાભ્યાં મથ્યમાનમ્ અનુમન્ત્રયતે
(અવ્પરિસ્_13,1.5) તૃતીયયા જાતં ચતુર્થ્યોપસમાદધાતિ
(અવ્પરિસ્_13,1.6) શુચૌ દેશે પરિધાપ્ય યથોક્તમ્ અઞ્જનાભ્યઞ્જનાનુલેપનં કારયિત્વા
(અવ્પરિસ્_13,1.7) અગ્નેઃ પ્રજાતં પરિ યદ્ ધિરણ્યં યદ્ આબધ્નન્ન્ ઇતિ હિરણ્યસ્રજમ્ આગ્રથ્ય રક્ષન્તુ ત્વેતિ રક્ષાં કૃત્વા
(અવ્પરિસ્_13,1.8) દર્ભાન્ આસ્તીર્યાધહ્શાયિનૌ સ્યાતામ્
(અવ્પરિસ્_13,1.9) શ્વો ભૂતે ઽભિજિન્મુહૂર્તે હિરણ્મયં મણ્ડલાકૃતિ નાભિમાત્રં પાત્રમ્ આધાય સાપિધાનમ્
(અવ્પરિસ્_13,1.10) સ્રુક્સ્રુવાજ્યસ્થાલ્યુદપાત્રાલંકારાંશ્ ચ
(અવ્પરિસ્_13,1.11) પરિસમુહ્ય પર્યુક્ષ્ય પરિસ્તીર્ય બર્હિર્ ઉદપાત્રમ્ ઉપસાદ્ય પરિચરણેનાજ્યં પરિચર્ય નિત્યાન્ પુરસ્તાદ્ધોમાન્ હુત્વાજ્યભાગૌ ચાથ જુહોતિ
(અવ્પરિસ્_13,2.1) હિરણ્યગર્ભાય સ્વાહા ॥ અગ્નયે સ્વાહા ॥ બ્રહ્મણે સ્વાહા ॥ પ્રજાપતયે સ્વાહેતિ હુત્વા

(અવ્પરિસ્_13,2.2) તૈર્ એવ નમસ્કારં કારયિત્વા
(અવ્પરિસ્_13,2.3) તૈર્ એવોપસ્થાય સ્રુક્સ્રુવાજ્યસ્થાલ્યુદપાત્રાલંકારાંશ્ ચેતિ
(અવ્પરિસ્_13,2.4) હિરણ્મયે રાજાનં હિરણ્યવતીભિઃ સ્નાપયિત્વા
(અવ્પરિસ્_13,2.5) હિરણ્યકલશૈસ્ તસ્મિન્ પઞ્ચગવ્યમ્ અપ આસિચ્ય
(અવ્પરિસ્_13,2.6) હિરણ્યગર્ભસૂક્તેનાંહોમુચેન શન્તાતીયેન પઞ્ચભિશ્ ચ નામભિઃ સંપાતાન્ આનીય
(અવ્પરિસ્_13,2.7) તથૈવ સદસ્યાન્ અસદસ્યાન્ ઋત્વિજો ઽનુજ્ઞાપયેદ્
(અવ્પરિસ્_13,2.8) રાજા હિરણ્યગર્ભત્વમ્ અભીપ્સત્ય્ અસ્મિન્ ભવન્તો ઽનુમન્યન્તામ્ ઇતિ
(અવ્પરિસ્_13,2.9) તૈર્ અનુષ્ઠિતઃ
(અવ્પરિસ્_13,3.1) ઉદ્ એહિ વાજિન્ન્ ઇતિ દ્વાભ્યાં પ્રવેશયેત્
(અવ્પરિસ્_13,3.2) ત્રયસ્ત્રિંશદ્ દેવતા ઇત્ય્ અભિસંધાય તમ્ અનુશાસ્તિ
(અવ્પરિસ્_13,3.3) વાચં નિયમ્ય પ્રતિસંહૃત્ય ચેન્દ્રિયાણિ વિષયેભ્યો મનસા ભગવન્તં હિરણ્મયં હિરણ્યગર્ભં પરમેષ્ઠિનં પૌરુષં ધ્યાયસ્વેતિ
(અવ્પરિસ્_13,3.4) તથેતિ તત્ પ્રતિપદ્યતે
(અવ્પરિસ્_13,3.5) સ સપ્તદશમાત્રાન્તરમ્ અસ્તિ
(અવ્પરિસ્_13,3.6) સપ્તદશો વૈ પ્રજાપતિઃ
(અવ્પરિસ્_13,3.7) પ્રજાપતેર્ આવૃત ઇતિ વિજ્ઞાપયેત્
(અવ્પરિસ્_13,3.8) તથૈવ સદસ્યાન્ અસદસ્યાન્ અનુજ્ઞાપ્યોત્થાપયેદ્
(અવ્પરિસ્_13,3.9) ઉત્થિતં હિરણ્મયેન ચક્રેણાભિન્યુબ્જયેત્
(અવ્પરિસ્_13,3.10) મા તે પ્રાણ ઇત્ય્ ઉદ્ધરેદ્
(અવ્પરિસ્_13,3.11) ઉદ્ધૃતં હિરણ્યનામ્નો પ્રવિમુચ્ય યસ્ ત્વા મૃત્યુર્ ઇત્ય્ અપાસ્યેત્
(અવ્પરિસ્_13,3.12) સંપશ્યમાના ઇત્ય્ અવેક્ષિતો બ્રાહ્મણાન્ પ્રણિપત્ય નમસ્કાર્ય નમો હિરણ્યગર્ભાયેત્ય્
(અવ્પરિસ્_13,3.13) અથ હ વૈ હિરણ્યગર્ભસ્યેતિ પ્રિયતમાય તત ઉક્તમ્
(અવ્પરિસ્_13,3.14) બ્રાહ્મણા બ્રૂયુર્ ઉત્તિષ્ઠ હિરણ્યગર્ભાનુગૃહીતો (સીત્ય્
(અવ્પરિસ્_13,3.15) અપ્રતિરથેન હુત્વા સંસ્થાપયેદ્
(અવ્પરિસ્_13,3.16) અપ્સુ તે રાજન્ વરુણેતિ વરુણમ્ અભિષ્ટૂય સ્નાત્વા પવિત્રૈઃ પ્રત્યેત્યાદિત્યમ્ ઉપતિષ્ઠન્તે
(અવ્પરિસ્_13,4.1) હિરણ્યં તવ યદ્ ગર્ભો હિરણ્યસ્યાપિ ગર્ભજઃ । હિરણ્યગર્ભસ્ તસ્માત્ ત્વં પાહિ માં મહતો મહાન્ ઇતિ
(અવ્પરિસ્_13,4.2) સૂર્યસ્યાવૃતમ્ ઇતિ પ્રદક્ષિણમ્ આવૃત્ય
(અવ્પરિસ્_13,4.3) ગૃહાન્ ઐમીતિ ગૃહાન્ પ્રતિપદ્ય
(અવ્પરિસ્_13,4.4) ત્વમ્ અગ્ને પ્રમતિર્ ઇત્ય્ અગ્નિમ્ ઉપસ્થાપ્યાથોત્સૃજેદ્
(અવ્પરિસ્_13,4.5) અથ દ્વિજેભ્યો દક્ષિણાં દશ સહસ્રાણ્ દદ્યાત્
(અવ્પરિસ્_13,4.6) ગ્રામવરં ચ
(અવ્પરિસ્_13,4.7) સ્રુક્સ્રુવાજ્યસ્થાલ્યુદપાત્રાલંકારાંશ્ ચેત્ય્ અન્યત્ સર્વં સદસ્યેભ્યો
(અવ્પરિસ્_13,4.8) યાવદ્ વા તુષ્યેરંશ્ તાવદ્ વા દેયમ્ ॥ રાજા દદ્યાદ્
(અવ્પરિસ્_13,4.9) યથાકામં બ્રાહ્મણાન્ અન્નેન પરિચરેત્
(અવ્પરિસ્_13,4.10) તત્ર શ્લોકાઃ
(અવ્પરિસ્_13,5.1) વેદાનાં પારગા યસ્ય ચતુર્ણાં બ્રહ્મવિત્તમાઃ । તુષ્ટા યસ્યાશિષો બ્રૂયુસ્ તસ્ય યજ્ઞફલં ભવેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_13,5.2) બ્રાહ્મણાનાં પ્રસાદેન સૂર્યો દિવિ વિરાજતિ । ઇન્દ્રો ઽપ્ય્ એષાં પ્રસાદેન દેવાન્ અતિવિરાજતિ ॥
(અવ્પરિસ્_13,5.3) હિરણ્યદાનસ્ય ફલમ્ અમૃતત્વમ્ ઇતિ શ્રુતિઃ । શ્રૂયતે હ્ય્ અસ્ય દાતા યઃ સો ઽમૃતત્વં સમશ્નુતે ॥
(અવ્પરિસ્_13,5.4) રાજેક્ષુવાકુપ્રભ્ર્તયઃ પુરા રાજર્ષયો ઽમલાઃ । દત્ત્વા હિરણ્યં વિપ્રેભ્યો જ્યોતિર્ ભૂત્વા દિવિ સ્થિતાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_13,5.5) ય એવં સંસ્કૃતો રાજા વિધિના બ્રહ્મવાદિના । પ્રજાનામ્ ઇહ સામ્રાજ્યં જ્યૈષ્ઠ્યં શ્રૈષ્ઠ્યં ચ ગચ્છતિ ॥
(અવ્પરિસ્_13,5.6) અમુષ્મિન્ બ્રહ્મણા સાર્ધમ્ આનન્દમ્ અનુભૂય વૈ । જ્યોતિર્મયં સત્યલોકં નચૈવાવર્તતે પુનઃ ॥

(પરિશિષ્ટ_14. હસ્તિરથદાનવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_14,1.1) ઓમ્ અથ હસ્તિરથદાનાનામ્ અનુક્રમં વક્ષ્યે
(અવ્પરિસ્_14,1.2) જાતરૂપમયં ક્ર્ત્વા એકચક્રં સુશોભનમ્ । હસ્તિભિઃ સપ્તભિર્ યુક્તમ્ અર્ચયિત્વા યથાવિધિ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.3) અથ વા ચતુર્ભિર્ યુક્તં હૈમં રાજતમ્ એવ વા । અસ્પૃષ્ટં દારુજં વાપિ સર્વસંભારપૂરિતમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.4) હસ્તિયુગ્મેન સંયુક્તં સૌરભેયયુતેન વા । ભુઙ્ક્તે સપ્તૈવ જન્માનિ સપ્તદ્વીપાં વસુંધરામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.5) હસ્તેન યુક્તે ચન્દ્રમસિ પૌર્ણમાસ્યામ્ અમાવાસ્યાયાં વા પુણ્યે વા ઋક્ષે શુચિઃ શુચૌ દેશે તન્ત્રમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.6) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાયાન્વારભ્યાથ જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.7) સવિત્રે સ્વાહા ॥ પતંગાય સ્વાહા ॥ પાવકાય સ્વાહા ॥ સહસ્રરશ્મયે સ્વાહા ॥ માર્તણ્ડાય સ્વાહા ॥ વિષ્ણવે સ્વાહા ॥ પ્રજાપતયે સ્વાહા ॥ પરમેષ્ઠિને સ્વાહા ઇતિ હુત્વા.
(અવ્પરિસ્_14,1.8) કનકાશ્ ચ તિલા ગાવો દાસી ગૃહમહીરથાઃ । કન્યા હસ્તી ચ વિદ્યા ચ મહાદાનિ વૈ દશ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.9) તસ્માત્ સર્વેષુ દાનેષુ અનુક્તવિધિકેષુ ચ । અગ્નિં બ્રૂમ ઇતિ સૂક્તમ્ આજ્યતન્ત્રેણ હોમયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.10) અશ્વદાતા વ્રજેત્ સ્વર્ગમ્ અશ્વારૂઢશ્ ચ માનવઃ । પૂજ્યતે દેવગન્ધર્વૈર્ અપ્સરોકિંનરૈસ્ તથા ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.11) હસ્તિવર્ચસં પ્રથતામ્ ઇતિ કલશે સંપાતાન્ આનીય યુગં યોક્ત્રં રથમ્ ઇતિ સર્વં સંપ્રોક્ષ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.12) અશ્રાન્તસ્ય ત્વા મનસા યુનજ્મીતિ યોજયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.13) અશ્રાન્તસ્ય ત્વા મનસા યુનજ્મિ પ્રથમસ્ય ચ । ઉત્કૂલમ્ ઉદ્વહો ભવો ઉદુહ્ય પ્રતિ ધાવતાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.14) યુક્તાયાર્થં દદ્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.15) શ્યાવૈર્ યુક્તઃ શિતિપદ્ભિર્ હિરણ્યયો યસ્ય રથઃ પથિભિર્ વર્તતે સુખૈઃ । સ નો હસ્તેન સવિતા હિરણ્યભુગ્ ઘિરણ્યપાણિઃ સવિતા નો ઽભિરક્ષતુ ॥
(અવ્પરિસ્_14,1.16) બૃહદ્ધસ્તિરથં યુક્તં હસ્તેન તુ દદન્ નરઃ । સવિતુઃ સ્થાનમ્ આપ્નોતિ દિવ્યાં કામજવાં સભામ્ ॥
(પરિશિષ્ટ_15. અશ્વરથદાનવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_15,1.1) ઓમ્ અથાશ્વરથદાનવિધિઃ.
(અવ્પરિસ્_15,1.2) ગોષ્ઠ ઉદકાન્તે શુચૌ વા દેશે પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાયાન્વારભ્યાથ જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_15,1.3) વતરંહા ભવ વાજિન્ યુજ્યમાન ઇત્ય્ એતેનાશ્વેષુ સંપાતાન્ આનીયાશ્રાન્તસ્ય ત્વેતિ સમાનમ્
(અવ્પરિસ્_15,1.4) ત્વમ્ ઇન્દ્રસ્ ત્વં મહેન્દ્ર ઇતિ સવિત્રે અર્ઘં દત્ત્વા
(અવ્પરિસ્_15,1.5) પુનન્તુ મેત્ય્ આત્માનમ્ આલભ્ય જપેદ્
(અવ્પરિસ્_15,1.6) રક્ષન્તુ ત્વાગ્નય ઇતિ યજમાનમ્ અભિમન્ત્ર્ય સમૃદ્ધિહોમાન્તે
(અવ્પરિસ્_15,1.7) વરાં ધેનું કર્ત્રે દદ્યાદ્ અશ્વરથં ગ્રામવરં ચેતિ
(અવ્પરિસ્_15,1.8) ય એવં વિધિના દદ્યાદ્ વિદુષે અશ્વરથં સુધીઃ । જ્યૈષ્ઠ્યં શ્રૈષ્ઠ્યં ચ સામ્રાજ્યં પ્રજાનામ્ ઇહ ગચ્છતિ ॥
(અવ્પરિસ્_15,1.9) સપ્તાનાં લોકાનામ્ અન્તે જ્યોતિર્લોકમ્ અનામયમ્ । ગત્વા સ પરમાનન્દં ભુઙ્ક્તે યાવદ્ વિભાવસુઃ ॥
(પરિશિષ્ટ_16. ગોસહસ્રવિધિઃ)
(અવ્પરિસ્_16,1.1) ઓમ્ અથાતો ગોસહસ્રવિધિઃ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.2) ગોષ્ઠ ઉદકાન્તે શુચૌ વા દેશે પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાયાન્વાલભ્યાથ જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.3) આ ગાવ ઇતિ સૂક્તેનાજ્યં જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.4) મહાવ્રીહીણામ્ ઐન્દ્રં ચરું સૌમ્યં ચ સહસ્રતમ્યાઃ પયસિ શ્રપયિત્વા ગાવ એવ સુરભવ ઇત્ય્ એતેન જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.5) પઞ્ચાનાં નદીનાં તીર્થોદકમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.6) પશ્ચાદ્ અગ્નેસ્ તીર્થોદકેન પૂર્ણં કલશમ્ અવસ્થાપ્ય હિરણ્યવર્ણા ઇત્ય્ અભિમન્ત્ર્ય સં વો ગોષ્ઠેનેતિ દશ ગાઃ સ્નાપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.7) ત્વરમાનનયાઃ સમભ્યુક્ષ્ય સહસ્રતમ્યાઃ સાનોદનેકેમમ્ ઇન્દ્ર વર્ધય ક્ષત્રિયં મ ઇતિ રાજાનમ્ અભિષિચ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.8) ઇમા આપ ઇતિ ષડ્ભિર્ યોથોક્તમ્ અઞ્જનાભ્યઞ્જનાનુલેપનં કૃત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.9) સહસ્રતમીં પ્રથમામ્ અલંકૃત્ય ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.10) આ ગાવો મામ્ ઉપતિષ્ઠન્તામ્ ઇત્ય્ ઉપતિષ્ઠેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.11) પ્રજાવતીઃ સૂયવસાદ્ ઇતિ ચ સર્વાઃ પાયયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.12) પ્રિયમ્ અશનં દત્ત્વાદ્ધિ તૃણમ્ અઘ્ન્ય ઇતિ સહસ્રતમીમ્ આલભ્ય જપેત્ ॥

(અવ્પરિસ્_16,1.13) મયા ગાવો ગોપતિના સચધ્વમ્ ઇતિ મન્ત્રાનેત્નાર્ઘં દત્ત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.14) સહસ્રતમ્યાઃ પુછમ્ ઔપસંગૃહ્ય ભૂમિષ્ ટ્વા પ્રતિગૃહ્ણાત્વ્ ઇતિ જપન્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.15) સહસ્રતમ્યાઃ પૃષ્ઠતો વ્રજન્ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.16) સર્વાઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય નમસ્કૃત્ય સ્વસ્તિવાચ્ય બ્રાહ્મણેભ્યો નિવેદ્ય દશ ગા દક્ષિણાં કર્ત્રે દદ્યાત્ સહસ્રતમીં વસ્ત્રયુગ્મમ્ અચ ॥
(અવ્પરિસ્_16,1.17) તદ્ અપિ શ્લોકાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_16,2.1) સપ્તાજન્માનુગં પાપં પુરુષૈઃ સપ્તભિઃ ક્ર્તમ્ । તત્ક્ષણાદ્ વિધિનાનેન નાશયેદ્ ગોપ્રદો નરઃ ॥
(અવ્પરિસ્_16,2.2) સર્વેષામ્ એવ દાનાનાં ફલં યત્ પરિકીર્તિતમ્ । તદ્ અવાપ્નોતિ વિરેભ્યો ગોસહસ્રપ્રદો નરઃ ॥
(અવ્પરિસ્_16,2.3) અશ્વમેધં વૃષોત્સર્ગં ગોસહસ્રં ચ યઃ સુતઃ । દદ્યાન્ મદીય ઇત્ય્ આહુઃ પિતરસ્ તર્પયન્તિ હિ ॥
(અવ્પરિસ્_16,2.4) તસ્માદ્ અનેન વિધિના ગોસહસ્રં દદેન્ નરઃ । સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા યાતિ તત્ પરમં પદમ્ ઇતિ ॥
(પરિશિષ્ટ_17. રાજકર્મસાંવત્સરીયમ્)
(અવ્પરિસ્_17,1.1) ઓમ્ અથ પ્રતિસંવત્સરં રાજકર્માણિ ક્રમેણ વક્ષ્યામઃ ॥
(અવ્પરિસ્_17,1.2) અથાશ્વયુજે માસે શુક્લપક્ષસ્ય તૃતીયે ઽહનિ ॥
(અવ્પરિસ્_17,1.3) હરિદ્રાયવાનામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,1.4) રક્ષન્તુ ત્વાગ્નય ઇતિ ચતસૃભી રક્ષામ્ અશ્વાનાં બદ્ધ્વા હસ્ત્યશ્વાનાં નીરાજનં કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,1.5) અશ્વો ઽસિ ક્ષિપ્રજન્માસિ ....પ્રદદ્યાત્ સ વિશુદ્ધાત્મા સપ્તદ્વીપાં વસુંધરામ્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,1.6) હસ્તેન યુક્તે ચન્દ્રમસિ પૌર્ણમાસ્યામ્ અમાવાસ્યાયાં વા પુણ્યે નક્ષત્રે શુચૌ દેશે ॥ તન્ત્રમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,1.7) પ્રાઞ્ચમ્ ઇધ્મમ્ ઉપસમાધાયાન્વારભાથજુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,1.8) સવિત્રે સ્વાહા ॥ પતંગાય સ્વાહા ॥ પાવકાય સ્વાહા ॥ સહસ્રરશ્મયે સ્વાહા ॥ માર્તણ્ડાય સ્વાહા ॥ વિષ્ણવે સ્વાહા ॥ પ્રજાપતયે સ્વાહા ॥ પરમેષ્ઠિને સ્વાહેતિ હુત્વા કનકાનાં બદ્ધ્વા હસ્ત્યશ્વાનાં પૂર્વવન્ નીરાજનં કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.1) અથ નવમ્યામ્ અપરાહ્ણે વાહનાનિ સ્નાપયિત્વા અહતવાસા બ્રહ્મા દ્વાદશમિતાં વેદિં કૃત્વા ॥ તન્ત્રમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.2) શાન્તિકૃત્યાદૂષણેન વાહનં ત્રિઃ પ્રોક્ષ્ય પરીયાન્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.3) નિઃસાલામ્ ઇતિ સૂક્તં જપન્ પ્રત્યેત્યાભિષિઞ્ચયેદ્ એનમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.4) અશ્વમ્ અલંકૃતં શબલકણ્ઠં કૃત્વોપસ્થાપ્ય દધ્યાદ્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.5) એવમ્ એવ મૈશ્રધાન્યાન્ય્ ઉદપાત્રાણ્ય્ અન્તરાસુ દિક્ષુ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.6) તત્રૈવ દેવતા યજેત્ ॥ અગ્નિં વાયું વરુણમ્ અશ્વિનાવ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.7) પયસિ સ્થાલીપાકં શ્રપયિત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.8) સમાસ્ ત્વાગ્ને ત્વં નો અગ્ને મા નો વિદન્ન્ અભયૈર્ અપરાજિતૈર્ આયુષ્યૈઃ સ્વસ્ત્યયનૈર્ અપ્રતિરથેનેતિ ચ હુત્વા સંસ્થાપ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.9) અગ્નેર્ અદો ઽસીત્ય્ અહતવાસોભિઃ પ્રછાદ્ય રસૈઃ કુમ્ભાન્ ઔદુમ્બરાન્ પૂરયિત્વા પ્રતિદિશમ્ અવસ્થાપ્ય મમાગ્ને વર્ચો અભયં દ્યાવાપૃથિવી ઉદ્ ઉત્તમં વરુણાશ્વિના બ્રહ્મણા યાતમ્ ઇતિ જુહુયાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.10) પૌર્ણમાસી પ્રથમેતિ ચ જુહુયાદ્ દુન્દુભિમ્ આહન્યાદ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.11) ઉપ શ્વાસય પૃથિવીમ્ ઇતિ તત્રૈવાનુમન્ત્રણં ચ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.12) સર્વાણિ ચ વાદિત્રાણિ વાહનાનિ ચ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.13) જનસ્યાન્ પ્રહર્ષય પઞ્ચમીં પ્રતિષ્ઠાપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.14) ન તં યક્ષ્મા ઐતુ દેવ ઇતિ ગુગ્ગુલક્ષ્ઠદૂપં દદ્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.15) યસ્ તે ગન્ધસ્ ત્ર્યાયુષમ્ ઇતિ ભૂતિં પ્રયચ્છેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.16) દૂષ્યા દૂષિર્ અસીતિ પ્રતિસરમ્ આબધ્ય યે પુરસ્તાદ્ ઇતિ પ્રતિદિશં ક્ષિપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_17,2.17) બહિર્ નિઃસૃત્યોત્તરેણ ગત્વા બાહ્યેનોપનિષ્ક્રમ્ય સુહૃદે કુર્યાચ્ છ્રદ્દધતે કુર્યાદ્ વાહનાનામ્ અભયં કર્મ ॥
(પરિશિષ્ટ_18. રાજકર્મસાંવત્સરીયમ્)
(અવ્પરિસ્_18,1.1) અથાશ્વયુજે માસે પૌર્ણમાસ્યામ્ અપરાહ્ણે હસ્તિનીરાજનં કુર્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.2) પ્રાગુદક્પ્રવણે દેશે યત્ર વા મનો રમતે ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.3) ગિરયસ્ તે પર્વતા ઇત્ય્ એતયા હસ્તશતમ્ અર્ધં વા મણ્ડલં પરિગૃહ્ય યાભિર્ યજ્ઞમ્ ઇતિ સંપ્રોક્ષેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.4) તત્ર શ્લોકાઃ ॥

(અવ્પરિસ્_18,1.5) દશહસ્તસમુત્સેધં પઞ્ચહસ્તં તુ વિસ્તૃતમ્ । શાન્તવ્ર્ક્ષમયં કુર્યાત્ તોરણં પુષ્ટિવર્ધનમ ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.6) શુક્લૈઃ શુક્લામ્બરધ્વજૈર્ માલ્યૈશ્ ચ પરિભૂષિતમ્ । કારયેત બિલે શુભ્રે રસૈશ્ ચ પરિપૂરિતે ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.7) રસૈસ્ ત્વામ્ અભિષિઞ્ચામિ ભૂમે મહ્યં શિવા ભવ । અસપત્ના સપત્નઘ્ની મમ યજ્ઞવિવર્ધની ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.8) ઇમૌ સ્તમ્ભૌ ઘૃતાન્વક્તાવ્ ઉભૌ મા યશસાવતાત્ । યો મા કશ્ ચભિદાસતિ તમ્ ઇમૌ સ્તમ્ભૌ નિર્દહતામ્ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.9) ઉચ્ છ્રયસ્વ ઇમા યા બ્રહ્મણસ્પત ઇત્ય્ એતાભ્યાં સુવર્ણમાલા પતાકૈઃ સ્તમ્ભૌ સંયોજ્ય ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.10) તસ્યાધસ્તાચ્ ચતુર્હસ્તાં વેદિં કૃત્વા દર્ભપવિત્રપાણિર્ બલિં પુષ્પાણિ ચ દત્ત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.11) મધુલાજામશ્રૈઃ સ્વસ્તિકસંયાવકદધિકૃસરાપૂપકાપાયસઘૃતવિવિધપાનભક્ષફલૈર્ અગ્નિં પરિસ્તીર્ય ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.12) આપો અસ્માન્ માતરઃ સૂદયન્ત્વ્ ઇતિ ચતુરૌદુમ્બરાન્ કુમ્ભાન્ હ્રદોદકેન પૂરયિત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.13) પ્રતિદિશમ્ અવસ્થાપ્ય દધ્યાદ્ રૌદ્રાગ્નેયં વાયવ્યં વારુણા મન્ત્રાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.14) રક્ષોઘ્નં ક્ર્ત્યાદૂશણં યશસ્યવર્ચસ્યાનિ ચ હુત્વૌષધીઃ સમાદાય દ્વિહસ્તં મણ્ડલમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.15) તત્ર શ્લોકાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.16) બૃહત્કણ્ટારીકણ્ટકા લાઘુકણ્ટારિકા સ્મૃતાઃ । સુવર્ણપુષ્પી શ્વેતગિરિ કર્ણિકા હ્ય્ ઉદિસત્રા ॥
(અવ્પરિસ્_18,1.17) સિંહી વ્યાઘ્રી ચ હરિણી હ્ય્ અમૃતા ચાપરાજિતા । પૃશ્નિપર્ણી ચ દૂર્વા ચ પદ્મમ્ ઉત્પલમાલિની ॥
(અવ્પરિસ્_18,2.1) તામ્ અનુમન્ત્રયતે ॥
(અવ્પરિસ્_18,2.2) વૈણવં કટકમ્ અવસ્થાપ્યાદધ્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,2.3) દ્વૈપવૈયાઘ્રાનડુચ્ચર્મ પરિસ્તીર્ય ॥
(અવ્પરિસ્_18,2.4) તતો યા સ્યાદ્ અધિદેવતા તસ્યૈ બલિં દત્ત્વા પિણ્ડાનિ ચ દદ્યાત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,2.5) હસ્તિનમ્ આચામયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.1) યસ્યાં દિશિ સ રિપુર્ ભવતિ તાં દિશં ગત્વા હસ્તિનમ્ આનયેદ્ ધિરણ્યેન રજતેન વજ્રમણિમુક્તાદિભિઃ શઙ્ખેન ચન્દનેન ભદ્રદારુણયા કુષ્ઠેન નલદેન રોચનેનાઞ્જનેન મનહ્શિલયા પદ્મકુમુદોત્પલૈર્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.2) મમાગ્ને વર્ચ ઇતિ સૂક્તં દક્ષિનોત્તરમખં પ્રતિજપેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.3) શેષેણ ગાત્રાણ્ય્ અભ્યઞ્જયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.4) તત્ર સ્લોકાઃ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.5) હસ્તિનાં રક્ષણે દણ્ડઃ કર્તવ્યો વૈણવો નવઃ । ષોડશારત્નિમાત્રસ્ તુ ચારુપર્વમનઓરમઃ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.6) તેન વારણાન્ વારયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.7) દન્તાગ્રેષુ તૃણાનિ કૃત્વા યથા હવ્યં વહસિ ગ્રસતિ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.8) સુજાતં જાતવેદસમ્ ઇત્ય્ અગ્નિં પ્રજ્વાલયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.9) સુજાતં જાતવેદસમ્ ઇતિ વાચયેદ્ યથા હવ્યમ્ ઇતિ નીરાજયિત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.10) નિધિં બિભ્રતીતિ શાલાં પ્રવેશયેદ્ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.11) અનપેક્ષમાનાઃ સ્વાનિ સ્થાનાનિ વ્રજન્તિ દીર્ઘાયુષો બલવન્તશ્ ચ ભવન્તિ ॥
(અવ્પરિસ્_18,3.12) ગોસહસ્રં કર્ત્રે દક્ષિણા ગ્રામવરં ચ ॥
(પરિશિષ્ટ_18બ્. રાજકર્મસાંવત્સરીયમ્)
(અવ્પરિસ્_18બ્,1.1) અથ વર્ષશતં પ્રવર્ધમાનો રાજાનમ્ અભિવર્ધયિષ્યન્ સંવત્સરે જન્મદિને કુર્યાત્ ॥ તન્ત્રમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ ॥
(અવ્પરિસ્_18બ્,1.2) પુનન્તુ મા વાયોઃ પૂતો વૈશ્વાનરો રશ્મિભિર્ ઇતિ પવિત્રૈઃ પુણ્યાહાદીનિ ચ મઙ્ગલૈર્ યજમાનં ચ સંપ્રોક્ષ્ય યદ્ આબધ્નન્ન્ ઇતિ પુષ્પાદ્યલંકારં વર્જયિત્વા માહેન્દ્રં ચરું શ્રપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18બ્,1.3) લોકપાલેભ્યશ્ ચ દ્વિતીયં ચરું શ્રપયેત્ ॥
(અવ્પરિસ્_18બ્,1.4) મહામ્ ઇન્દ્રો ય ઓજસેતિ સૂક્તેન તૃતીયાયાં હ્ય્ અગ્નૌ હુત્વા ઇન્દ્રાય સ્વાહેત્યાદિ લોકપાલાંશ્ ચેષ્ટ્વા રાજાનમ્ અન્વાલભ્ય આદિવજ્ જુહુયાદ્ અર્વાઞ્ચમ્ ઇન્દ્રમ્ ઇન્દ્રઃ સુત્રામા ઇમમ્ ઇન્દ્ર વર્ધય ક્ષત્રિયં મે શતં જીવતઃ સરદ ઇતિ ॥
(અવ્પરિસ્_18બ્,1.5) રક્ષન્તુ ત્વાગ્નય ઇતિ ચતસૃભી રક્ષાં કૃત્વા રોચનયાલંકુર્યાત્ । ત્રિગુણેન સૂત્રેણ બદ્ધ્વા ॥
(અવ્પરિસ્_18બ્,1.6) મનાયૈ તન્તુમ્ ઇતિ સૂક્તેન રક્ષાસૂત્રે સંપાતં ચ કૃત્વા ॥
(અવ્પરિસ્_18બ્,1.7) ધાતા તે ગ્રન્થિમ્ ઇતિ બધ્નાતિ ॥
(અવ્પરિસ્_18બ્,1.8) ઉત્તરતન્ત્રં હિરણ્યં દક્ષિણા ॥
(અવ્પરિસ્_18બ્,2.1) મહાનવમ્યાં હસ્ત્યશ્વદીક્ષા પ્રતિપત્પ્રભૃતિ નવરાત્રમ્ ॥