અથર્વવેદ · અધ્યાય 18.1

ઓ ચિત્સખાયં સખ્યા વવૃત્યાં તિરઃ પુરૂ ચિદર્ણવં જગન્વાન્ ।
પિતુર્નપાતમા દધીત વેધા અધિ ક્ષમિ પ્રતરં દીધ્યાનઃ

ન તે સખા સખ્યં વષ્ટ્યેતત્સલક્ષ્મા યદ્વિષુરૂપા ભવતિ ।
મહસ્પુત્રાસો અસુરસ્ય વીરા દિવો ધર્તાર ઉર્વિયા પરિ ખ્યન્

ઉશન્તિ ઘા તે અમૃતાસ એતદેકસ્ય ચિત્ત્યજસં મર્ત્યસ્ય ।
નિ તે મનો મનસિ ધાય્યસ્મે જન્યુઃ પતિસ્તન્વમા વિવિષ્યાઃ

ન યત્પુરા ચકૃમા કદ્ધ નૂનમૃતં વદન્તો અનૃતં રપેમ ।
ગન્ધર્વો અપ્સ્વપ્યા ચ યોષા સા નૌ નાભિઃ પરમં જામિ તન્ નૌ

ગર્ભે નુ નૌ જનિતા દમ્પતી કર્દેવસ્ત્વષ્ટા સવિતા વિશ્વરૂપઃ ।
નકિરસ્ય પ્ર મિનન્તિ વ્રતાનિ વેદ નાવસ્ય પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ

કો અદ્ય યુઙ્ક્તે ધુરિ ગા ઋતસ્ય શિમીવતો ભામિનો દુર્હૃણાયૂન્ ।
આસન્નિષૂન્ હૃત્સ્વસો મયોભૂન્ ય એષાં ભૃત્યામૃણધત્સ જીવાત્

કો અસ્ય વેદ પ્રથમસ્યાહ્નઃ ક ઈં દદર્શ ક ઇહ પ્ર વોચત્।
બૃહન્ મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ધામ કદુ બ્રવ આહનો વીચ્યા નૄન્

યમસ્ય મા યમ્યં કામ આગન્ત્સમાને યોનૌ સહશેય્યાય ।
જાયેવ પત્યે તન્વં રિરિચ્યાં વિ ચિદ્વૃહેવ રથ્યેવ ચક્રા

ન તિષ્ઠન્તિ ન નિ મિષન્ત્યેતે દેવાનાં સ્પશ ઇહ યે ચરન્તિ ।
અન્યેન મદાહનો યાહિ તૂયં તેન વિ વૃહ રથ્યેવ ચક્રા

રાત્રીભિરસ્મા અહભિર્દશસ્યેત્સૂર્યસ્ય ચક્ષુર્મુહુરુન્ મિમીયાત્।
દિવા પૃથિવ્યા મિથુના સબન્ધૂ યમીર્યમસ્ય વિવૃહાદજામિ

આ ઘા તા ગચ્છાન્ ઉત્તરા યુગાનિ યત્ર જામયઃ કૃણવન્ન્ અજામિ ।
ઉપ બર્બૃહિ વૃષભાય બાહુમન્યમિચ્છસ્વ સુભગે પતિં મત્

કિં ભ્રાતાસદ્યદનાથં ભવાતિ કિમુ સ્વસા યન્ નિરૃતિર્નિગછાત્।
કામમૂતા બહ્વેતદ્રપામિ તન્વા મે તન્વં સં પિપૃગ્ધિ

ન તે નાથં યમ્યત્રાહમસ્મિ ન તે તનૂં તન્વા સં પપૃચ્યામ્ ।
અન્યેન મત્પ્રમુદઃ કલ્પયસ્વ ન તે ભ્રાતા સુભગે વષ્ટ્યેતત્

ન વા ઉ તે તનૂં તન્વા સં પિપૃચ્યાં પાપમાહુર્યઃ સ્વસારં નિગચ્છાત્।
અસંયદેતન્ મનસો હૃદો મે ભ્રાતા સ્વસુઃ શયને યચ્છયીય

બતો બતાસિ યમ નૈવ તે મનો હૃદયં ચાવિદામા ।
અન્યા કિલ ત્વાં કક્ષ્યેવ યુક્તં પરિ ષ્વજાતૌ લિબુજેવ વૃક્ષમ્

અન્યમૂ ષુ યમ્યન્ય ઉ ત્વાં પરિ ષ્વજાતૌ લિબુજેવ વૃક્ષમ્ ।
તસ્ય વા ત્વં મન ઇછા સ વા તવાધા કૃણુષ્વ સંવિદં સુભદ્રામ્

ત્રીણિ ચ્છન્દાંસિ કવયો વિ યેતિરે પુરુરૂપં દર્શતં વિશ્વચક્ષણમ્ ।
આપો વાતા ઓષધયસ્તાન્યેકસ્મિન્ ભુવન આર્પિતાનિ

વૃષા વૃષ્ણે દુદુહે દોહસા દિવઃ પયાંસિ યહ્વો અદિતેરદાભ્યઃ ।
વિશ્વં સ વેદ વરુણો યથા ધિયા સ યજ્ઞિયો યજતિ યજ્ઞિયામૃતૂન્

રપદ્ગન્ધર્વીરપ્યા ચ યોષણા નદસ્ય નાદે પરિ પાતુ નો મનઃ ।
ઇષ્ટસ્ય મધ્યે અદિતિર્નિ ધાતુ નો ભ્રાતા નો જ્યેષ્ઠઃ પ્રથમો વિ વોચતિ

સો ચિત્નુ ભદ્રા ક્ષુમતી યશસ્વત્યુષા ઉવાસ મનવે સ્વર્વતી ।
યદીમુશન્તમુશતામનુ ક્રતુમગ્નિં હોતારં વિદથાય જીજનન્

અધ ત્યં દ્રપ્સં વિભ્વં વિચક્ષનં વિરાભરદિષિરઃ શ્યેનો અધ્વરે ।
યદી વિશો વૃણતે દસ્મમાર્યા અગ્નિં હોતારમધ ધીરજાયત

સદાસિ રણ્વો યવસેવ પુષ્યતે હોત્રાભિરગ્ને મનુષઃ સ્વધ્વરઃ ।
વિપ્રસ્ય વા યચ્છશમાન ઉક્થ્યો વાજં સસવામુપયાસિ ભૂરિભિઃ

ઉદીરય પિતરા જાર આ ભગમિયક્ષતિ હર્યતો હૃત્ત ઇષ્યતિ ।
વિવક્તિ વહ્નિઃ સ્વપસ્યતે મખસ્તવિષ્યતે અસુરો વેપતે મતી

યસ્તે અગ્ને સુમતિં મર્તો અખ્યત્સહસઃ સૂનો અતિ સ પ્ર શૃણ્વે ।
ઇષં દધાનો વહમાનો અશ્વૈરા સ દ્યુમામમવાન્ ભૂષતિ દ્યૂન્

શ્રુધી નો અગ્ને સદને સધસ્થે યુક્ષ્વા રથમમૃતસ્ય દ્રવિત્નુમ્ ।
આ નો વહ રોદસી દેવપુત્રે માકિર્દેવાનામપ ભૂરિહ સ્યાઃ

યદગ્ન એષા સમિતિર્ભવાતિ દેવી દેવેષુ યજતા યજત્ર ।
રત્ના ચ યદ્વિભજાસિ સ્વધાવો ભાગં નો અત્ર વસુમન્તં વીતાત્

અન્વગ્નિરુષસામગ્રમખ્યદન્વહાનિ પ્રથમો જાતવેદાઃ ।
અનુ સૂર્ય ઉષસો અનુ રશ્મીન્ દ્યાવાપૃથિવી આ વિવેશ

પ્રત્યગ્નિરુષસામગ્રમખ્યત્પ્રત્યહાનિ પ્રથમો જાતવેદાઃ ।
પ્રતિ સૂર્યસ્ય પુરુધા ચ રશ્મીન્ પ્રતિ દ્યાવાપૃથિવી આ તતાન

દ્યાવા હ ક્ષામા પ્રથમે ઋતેનાભિશ્રાવે ભવતઃ સત્યવાચા ।
દેવો યન્ મર્તાન્ યજથાય કૃણ્વન્ત્સીદદ્ધોતા પ્રત્યઙ્સ્વમસું યન્

દેવો દેવાન્ પરિભૂરૃતેન વહા નો હવ્યં પ્રથમશ્ચિકિત્વાન્ ।
ધૂમકેતુઃ સમિધા ભાઋજીકો મન્દ્રો હોતા નિત્યો વાચા યજીયાન્

અર્ચામિ વાં વર્ધાયાપો ઘૃતસ્નૂ દ્યાવાભૂમી શૃણુતં રોદસી મે ।
અહા યદ્દેવા અસુનીતિમાયન્ મધ્વા નો અત્ર પિતરા શિશીતામ્

સ્વાવૃગ્દેવસ્યામૃતં યદી ગોરતો જાતાસો ધારયન્ત ઉર્વી ।
વિશ્વે દેવા અનુ તત્તે યજુર્ગુર્દુહે યદેની દિવ્યં ઘૃતં વાઃ

કિં સ્વિન્ નો રાજા જગૃહે કદસ્યાતિ વ્રતં ચકૃમા કો વિ વેદ ।
મિત્રસ્ચિદ્ધિ ષ્મા જુહુરાણો દેવાં છ્લોકો ન યાતામપિ વાજો અસ્તિ

દુર્મન્ત્વત્રામૃતસ્ય નામ સલક્ષ્મા યદ્વિષુરૂપા ભવાતિ ।
યમસ્ય યો મનવતે સુમન્ત્વગ્ને તમૃષ્વ પાહ્યપ્રયુચ્છન્

યસ્મિન્ દેવા વિદથે માદયન્તે વિવસ્વતઃ સદને ધારયન્તે ।
સૂર્યે જ્યોતિરદધુર્માસ્યક્તૂન્ પરિ દ્યોતનિં ચરતો અજસ્રા

યસ્મિન્ દેવા મન્મનિ સંચરન્ત્યપીચ્યે ન વયમસ્ય વિદ્મ ।
મિત્રો નો અત્રાદિતિરનાગાન્ત્સવિતા દેવો વરુણાય વોચત્

સખાય આ શિષામહે બ્રહ્મેન્દ્રાય વજ્રિણે ।
સ્તુષ ઊ ષુ નૃતમાય ધૃષ્ણવે

શવસા હ્યસિ શ્રુતો વૃત્રહત્યેન વૃત્રહા ।
મઘૈર્મઘોનો અતિ શૂર દાશસિ

સ્તેગો ન ક્ષામત્યેષિ પૃથિવીં મહી નો વાતા ઇહ વાન્તુ ભૂમૌ ।
મિત્રો નો અત્ર વરુણો યુજમાનો અગ્નિર્વને ન વ્યસૃષ્ટ શોકમ્

સ્તુહિ શ્રુતં ગર્તસદં જનાનાં રાજાનં ભીમમુપહત્નુમુગ્રમ્ ।
મૃડા જરિત્રે રુદ્ર સ્તવાનો અન્યમસ્મત્તે નિ વપન્તુ સેન્યમ્

સરસ્વતીં દેવયન્તો હવન્તે સરસ્વતીમધ્વરે તાયમાને ।
સરસ્વતીં સુકૃતો હવન્તે સરસ્વતી દાશુષે વાર્યં દાત્

સરસ્વતીં પિતરો હવન્તે દક્ષિણા યજ્ઞમભિનક્ષમાણાઃ ।
આસદ્યાસ્મિન્ બર્હિષિ માદયધ્વમનમીવા ઇષ આ ધેહ્યસ્મે

સરસ્વતિ યા સરથં યયાથોક્થૈઃ સ્વધાભિર્દેવિ પિતૃભિર્મદન્તી ।
સહસ્રાર્ઘમિડો અત્ર ભાગં રાયસ્પોષં યજમાનાય ધેહિ

ઉદીરતામવર ઉત્પરાસ ઉન્ મધ્યમાઃ પિતરઃ સોમ્યાસઃ ।
અસું ય ઈયુરવૃકા ઋતજ્ઞાસ્તે નોઽવન્તુ પિતરો હવેષુ

આહં પિતૄન્ત્સુવિદત્રામવિત્સિ નપાતં ચ વિક્રમણં ચ વિષ્ણોઃ ।
બર્હિષદો યે સ્વધયા સુતસ્ય ભજન્ત પિત્વસ્ત ઇહાગમિષ્ઠાઃ

ઇદં પિતૃભ્યો નમો અસ્ત્વદ્ય યે પૂર્વાસો યે અપરાસ ઈયુઃ ।
યે પાર્થિવે રજસ્યા નિષક્તા યે વા નૂનં સુવૃજનાસુ દિક્ષુ

માતલી કવ્યૈર્યમો અઙ્ગિરોભિર્બૃહસ્પતિરૃક્વભિર્વાવૃધાનઃ ।
યાંશ્ચ દેવા વાવૃધુર્યે ચ દેવાંસ્તે નોઽવન્તુ પિતરો હવેષુ

સ્વાદુષ્કિલાયં મધુમાઁ ઉતાયં તીવ્રઃ કિલાયં રસવાઁ ઉતાયમ્ ।
ઉતો ન્વસ્ય પપિવાંસમિન્દ્રં ન કશ્ચન સહત આહવેષુ

પરેયિવાંસં પ્રવતો મહીરિતિ બહુભ્યઃ પન્થામનુપસ્પશાનમ્ ।
વૈવસ્વતં સંગમનં જનાનાં યમં રાજાનં હવિષા સપર્યત

યમો નો ગાતું પ્રથમો વિવેદ નૈષા ગવ્યૂતિરપભર્તવા ઉ ।
યત્રા નઃ પૂર્વે પિતરઃ પરેતા એના જજ્ઞાનાઃ પથ્યા અનુ સ્વાઃ

બર્હિષદઃ પિતર ઊત્યર્વાગિમા વો હવ્યા ચકૃમા જુષધ્વમ્ ।
ત આ ગતાવસા શંતમેનાધા નઃ શં યોરરપો દધાત

આચ્યા જાનુ દક્ષિણતો નિષદ્યેદં નો હવિરભિ ગૃણન્તુ વિશ્વે ।
મા હિંસિષ્ટ પિતરઃ કેન ચિન્ નો યદ્વ આગઃ પુરુષતા કરામ

ત્વષ્ટા દુહિત્રે વહતું કૃણોતિ તેનેદં વિશ્વં ભુવનં સમેતિ ।
યમસ્ય માતા પર્યુહ્યમાના મહો જાયા વિવસ્વતો નનાશ

પ્રેહિ પ્રેહિ પથિભિઃ પૂર્યાણૈર્યેના તે પૂર્વે પિતરઃ પરેતાઃ ।
ઉભા રાજાનૌ સ્વધયા મદન્તૌ યમં પશ્યાસિ વરુણં ચ દેવમ્

અપેત વીત વિ ચ સર્પતાતોઽસ્મા એતં પિતરો લોકમક્રન્ ।
અહોભિરદ્ભિરક્તુભિર્વ્યક્તં યમો દદાત્યવસાનમસ્મૈ

ઉશન્તસ્ત્વેધીમહ્યુશન્તઃ સમિધીમહિ ।
ઉશન્ન્ ઉશત આ વહ પિતૄન્ હવિષે અત્તવે

દ્યુમન્તસ્ત્વેધીમહિ દ્યુમન્તઃ સમિધીમહિ ।
દ્યુમાન્ દ્યુમત આ વહ પિતૄન્ હવિષે અત્તવે

અઙ્ગિરસો નઃ પિતરો નવગ્વા અથર્વાણો ભૃગવઃ સોમ્યાસઃ ।
તેષાં વયં સુમતૌ યજ્ઞિયાનામપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ

અઙ્ગિરોભિર્યજ્ઞિયૈરા ગહીહ યમ વૈરૂપૈરિહ માદયસ્વ ।
વિવસ્વન્તં હુવે યઃ પિતા તેઽસ્મિન્ બર્હિષ્યા નિષદ્ય

ઇમં યમ પ્રસ્તરમા હિ રોહાઙ્ગિરોભિઃ પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ ।
આ ત્વા મન્ત્રાઃ કવિશસ્તા વહન્ત્વેના રાજન્ હવિષો માદયસ્વ

ઇત એત ઉદારુહન્ દિવસ્પૃષ્ઠાન્વારુહન્ ।
પ્ર ભૂર્જયો યથા પથા દ્યામઙ્ગિરસો યયુઃ