અથર્વવેદ · અધ્યાય 12.2

નડમા રોહ ન તે અત્ર લોક ઇદં સીસં ભાગધેયં ત એહિ ।
યો ગોષુ યક્ષ્મઃ પુરુષેષુ યક્ષ્મસ્તેન ત્વં સાકમધરાઙ્પરેહિ

અઘશંસદુઃશંસાભ્યાં કરેણાનુકરેણ ચ ।
યક્ષ્મં ચ સર્વં તેનેતો મૃત્યું ચ નિરજામસિ

નિરિતો મૃત્યું નિરૃતિં નિરરાતિમજામસિ ।
યો નો દ્વેષ્ટિ તમદ્ધ્યગ્ને અક્રવ્યાદ્યમુ દ્વિષ્મસ્તમુ તે પ્ર સુવામસિ

યદ્યગ્નિઃ ક્રવ્યાદ્યદિ વા વ્યાઘ્ર ઇમં ગોષ્ઠં પ્રવિવેશાન્યોકાઃ ।
તં માષાજ્યં કૃત્વા પ્ર હિણોમિ દૂરં સ ગચ્છત્વપ્સુષદોઽપ્યગ્નીન્

યત્ત્વા ક્રુદ્ધાઃ પ્રચક્રુર્મન્યુના પુરુષે મૃતે ।
સુકલ્પમગ્ને તત્ત્વયા પુનસ્ત્વોદ્દીપયામસિ

પુનસ્ત્વાદિત્યા રુદ્રા વસવઃ પુનર્બ્રહ્મા વસુનીતિરગ્ને ।
પુનસ્ત્વા બ્રહ્મણસ્પતિરાધાદ્દીર્ઘાયુત્વાય શતશારદાય

યો અગ્નિઃ ક્રવ્યાત્પ્રવિવેશ નો ગૃહમિમં પશ્યન્ન્ ઇતરં જાતવેદસમ્ ।
તં હરામિ પિતૃયજ્ઞાય દૂરં સ ઘર્મમિન્ધાં પરમે સધસ્થે

ક્રવ્યાદમગ્નિં પ્ર હિણોમિ દૂરં યમરાજ્ઞો ગચ્છતુ રિપ્રવાહઃ ।
ઇહાયમિતરો જાતવેદા દેવો દેવેભ્યો હવ્યં વહતુ પ્રજાનન્

ક્રવ્યાદમગ્નિમિષિતો હરામિ જનાન્ દૃંહન્તં વજ્રેણ મૃત્યુમ્ ।
નિ તં શાસ્મિ ગાર્હપત્યેન વિદ્વાન્ પિતૄણાં લોકેઽપિ ભાગો અસ્તુ

ક્રવ્યાદમગ્નિં શશમાનમુક્થ્યં પ્ર હિણોમિ પથિભિઃ પિતૃયાણૈઃ ।
મા દેવયાનૈઃ પુનરા ગા અત્રૈવૈધિ પિતૃષુ જાગૃહિ ત્વમ્

સમિન્ધતે સંકસુકં સ્વસ્તયે શુદ્ધા ભવન્તઃ શુચયઃ પાવકાઃ ।
જહાતિ રિપ્રમત્યેન એતિ સમિદ્ધો અગ્નિઃ સુપુના પુનાતિ

દેવો અગ્નિઃ સંકસુકો દિવસ્પૃષ્ઠાન્યારુહત્।
મુચ્યમાનો નિરેણસોઽમોગસ્મામશસ્ત્યાઃ

અસ્મિન્ વયં સંકસુકે અગ્નૌ રિપ્રાણિ મૃજ્મહે ।
અભૂમ યજ્ઞિયાઃ શુદ્ધાઃ પ્ર ણ આયૂંષિ તારિષત્

સંકસુકો વિકસુકો નિરૃથો યશ્ચ નિસ્વરઃ ।
તે તે યક્ષ્મં સવેદસો દૂરાદ્દૂરમનીનશન્

યો નો અશ્વેષુ વીરેષુ યો નો ગોષ્વજાવિષુ ।
ક્રવ્યાદં નિર્ણુદામસિ યો અગ્નિર્જનયોપનઃ

અન્યેભ્યસ્ત્વા પુરુષેભ્યો ગોભ્યો અશ્વેભ્યસ્ત્વા ।
નિઃ ક્રવ્યાદં નુદામસિ યો અગ્નિર્જીવિતયોપનઃ

યસ્મિન્ દેવા અમૃજત યસ્મિન્ મનુષ્યા ઉત ।
તસ્મિન્ ઘૃતસ્તાવો મૃષ્ટ્વા ત્વમગ્ને દિવં રુહ

સમિદ્ધો અગ્ન આહુત સ નો માભ્યપક્રમીઃ ।
અત્રૈવ દીદિહિ દ્યવિ જ્યોક્ચ સૂર્યં દૃશે

સીસે મૃડ્ઢ્વં નડે મૃડ્ઢ્વમગ્નૌ સંકસુકે ચ યત્।
અથો અવ્યાં રામાયાં શીર્ષક્તિમુપબર્હણે

સીસે મલં સાદયિત્વા શીર્ષક્તિમુપબર્હણે ।
અવ્યામસિક્ન્યાં મૃષ્ટ્વા શુદ્ધા ભવત યજ્ઞિયાઃ

પરં મૃત્યો અનુ પરેહિ પન્થાં યસ્ત એષ ઇતરો દેવયાનાત્।
ચક્ષુષ્મતે શૃણ્વતે તે બ્રવીમીહેમે વીરા બહવો ભવન્તુ

ઇમે જીવા વિ મૃતૈરાવવૃત્રન્ન્ અભૂદ્ભદ્રા દેવહૂતિર્નો અદ્ય ।
પ્રાઞ્ચો અગામ નૃતયે હસાય સુવીરાસો વિદથમા વદેમ

ઇમં જીવેભ્યઃ પરિધિં દધામિ મૈષાં નુ ગાદપરો અર્થમેતમ્ ।
શતં જીવન્તઃ શરદઃ પુરૂચીસ્તિરો મૃત્યું દધતાં પર્વતેન

આ રોહતાયુર્જરસં વૃણાના અનુપૂર્વં યતમાના યતિ સ્થ ।
તાન્ વસ્ત્વષ્ટા સુજનિમા સજોષાઃ સર્વમાયુર્નયતુ જીવનાય

યથાહાન્યનુપૂર્વં ભવન્તિ યથ ર્તવ ઋતુભિર્યન્તિ સાકમ્ ।
યથા ન પૂર્વમપરો જહાત્યેવા ધાતરાયૂંષિ કલ્પયૈષામ્

અશ્મન્વતી રીયતે સં રભધ્વં વીરયધ્વં પ્ર તરતા સખાયઃ ।
અત્રા જહીત યે અસન્ દુરેવા અનમીવાન્ ઉત્તરેમાભિ વાજાન્

ઉત્તિષ્ઠતા પ્ર તરતા સખાયોઽશ્મન્વતી નદી સ્યન્દત ઇયમ્ ।
અત્રા જહીત યે અસન્ન્ અશિવાઃ શિવાન્ત્સ્યોનાન્ ઉત્તરેમાભિ વાજાન્

વૈશ્વદેવીં વર્ચસા આ રભધ્વં શુદ્ધા ભવન્તઃ શુચયઃ પાવકાઃ ।
અતિક્રામન્તો દુરિતા પદાનિ શતં હિમાઃ સર્વવીરા મદેમ

ઉદીચીનૈઃ પથિભિર્વાયુમદ્ભિરતિક્રામન્તોઽવરાન્ પરેભિઃ ।
ત્રિઃ સપ્ત કૃત્વ ઋષયઃ પરેતા મૃત્યું પ્રત્યૌહન્ પદયોપનેન

મૃત્યોઃ પદં યોપયન્ત એત દ્રાઘીય આયુઃ પ્રતરં દધાનાઃ ।
આસીના મૃત્યું નુદતા સધસ્થેઽથ જીવાસો વિદથમા વદેમ

ઇમા નારીરવિધવાઃ સુપત્નીરાઞ્જનેન સર્પિષા સં સ્પૃશન્તામ્ ।
અનશ્રવો અનમીવાઃ સુરત્ના આ રોહન્તુ જનયો યોનિમગ્રે

વ્યાકરોમિ હવિષાહમેતૌ તૌ બ્રહ્મણા વ્યહં કલ્પયામિ ।
સ્વધાં પિતૃભ્યો અજરાં કૃણોમિ દીર્ઘેણાયુષા સમિમાન્ત્સૃજામિ

યો નો અગ્નિઃ પિતરો હૃત્સ્વન્તરાવિવેશામૃતો મર્ત્યેષુ ।
મય્યહં તં પરિ ગૃહ્ણામિ દેવં મા સો અસ્માન્ દ્વિક્ષત મા વયં તમ્

અપાવૃત્ય ગાર્હપત્યાત્ક્રવ્યાદા પ્રેત દક્ષિણા ।
પ્રિયં પિતૃભ્ય આત્મને બ્રહ્મભ્યઃ કૃણુતા પ્રિયમ્

દ્વિભાગધનમાદાય પ્ર ક્ષિણાત્યવર્ત્યા ।
અગ્નિઃ પુત્રસ્ય જ્યેષ્ઠસ્ય યઃ ક્રવ્યાદનિરાહિતઃ

યત્કૃષતે યદ્વનુતે યચ્ચ વસ્નેન વિન્દતે ।
સર્વં મર્ત્યસ્ય તન્ નાસ્તિ ક્રવ્યાચ્ચેદનિરાહિતઃ

અયજ્ઞિયો હતવર્ચા ભવતિ નૈનેન હવિરત્તવે ।
છિનત્તિ કૃષ્યા ગોર્ધનાદ્યં ક્રવ્યાદનુવર્તતે

મુહુર્ગૃધ્યૈઃ પ્ર વદત્યાર્તિં મર્ત્યો નીત્ય ।
ક્રવ્યાદ્યાન્ અગ્નિરન્તિકાદનુવિદ્વાન્ વિતાવતિ

ગ્રાહ્યા ગૃહાઃ સં સૃજ્યન્તે સ્ત્રિયા યન્ મ્રિયતે પતિઃ ।
બ્રહ્મૈવ વિદ્વાન્ એષ્યો યઃ ક્રવ્યાદં નિરાદધત્

યદ્રિપ્રં શમલં ચકૃમ યચ્ચ દુષ્કૃતમ્ ।
આપો મા તસ્માચ્છુમ્ભન્ત્વગ્નેઃ સંકસુકાચ્ચ યત્

તા અધરાદુદીચીરાવવૃત્રન્ પ્રજાનૈતીઃ પથિભિર્દેવયાનૈઃ ।
પર્વતસ્ય વૃષભસ્યાધિ પૃષ્ઠે નવાશ્ચરન્તિ સરિતઃ પુરાણીઃ

અગ્ને અક્રવ્યાન્ નિઃ ક્રવ્યાદં નુદા દેવયજનં વહ

ઇમં ક્રવ્યાદા વિવેશાયં ક્રવ્યાદમન્વગાત્।
વ્યાઘ્રૌ કૃત્વા નાનાનં તં હરામિ શિવાપરમ્

અન્તર્ધિર્દેવાનાં પરિધિર્મનુષ્યાણામગ્નિર્ગાર્હપત્ય ઉભયાન્ અન્તરા શ્રિતઃ

જીવાનામાયુઃ પ્ર તિર ત્વમગ્ને પિતૄણાં લોકમપિ ગચ્છન્તુ યે મૃતાઃ ।
સુગાર્હપત્યો વિતપન્ન્ અરાતિમુષામુષાં શ્રેયસીં ધેહ્યસ્મૈ

સર્વાન્ અગ્ને સહમાનઃ સપત્નાન્ ઐષામૂર્જં રયિમસ્માસુ ધેહિ

ઇમમિન્દ્રં વહ્નિં પપ્રિમન્વારભધ્વં સ વો નિર્વક્ષદ્દુરિતાદવદ્યાત્।
તેનાપ હત શરુમાપતન્તં તેન રુદ્રસ્ય પરિ પાતાસ્તામ્

અનડ્વાહં પ્લવમન્વારભધ્વં સ વો નિર્વક્ષદ્દુરિતાદવદ્યાત્।
આ રોહત સવિતુર્નાવમેતાં ષડ્ભિરુર્વીભિરમતિં તરેમ

અહોરાત્રે અન્વેષિ બિભ્રત્ક્ષેમ્યસ્તિષ્ઠન્ પ્રતરણઃ સુવીરઃ ।
અનાતુરાન્ત્સુમનસસ્તલ્પ બિભ્રજ્જ્યોગેવ નઃ પુરુષગન્ધિરેધિ

તે દેવેભ્ય આ વૃશ્ચન્તે પાપં જીવન્તિ સર્વદા ।
ક્રવ્યાદ્યાન્ અગ્નિરન્તિકાદશ્વ ઇવાનુવપતે નડમ્

યેઽશ્રદ્ધા ધનકામ્યા ક્રવ્યાદા સમાસતે ।
તે વા અન્યેષાં કુમ્ભીં પર્યાદધતિ સર્વદા

પ્રેવ પિપતિષતિ મનસા મુહુરા વર્તતે પુનઃ ।
ક્રવ્યાદ્યાન્ અગ્નિરન્તિકાદનુવિદ્વાન્ વિતાવતિ

અવિઃ કૃષ્ણા ભાગધેયં પશૂનાં સીસં ક્રવ્યાદપિ ચન્દ્રં ત આહુઃ ।
માષાઃ પિષ્ટા ભાગધેયં તે હવ્યમરણ્યાન્યા ગહ્વરં સચસ્વ

ઇષીકાં જરતીમિષ્ટ્વા તિલ્પિઞ્જં દણ્ડનં નડમ્ ।
તમિન્દ્ર ઇધ્મં કૃત્વા યમસ્યાગ્નિં નિરાદધૌ

પ્રત્યઞ્ચમર્કં પ્રત્યર્પયિત્વા પ્રવિદ્વાન્ પન્થાં વિ હ્યાવિવેશ ।
પરામીષામસૂન્ દિદેશ દીર્ઘેણાયુષા સમિમાન્ત્સૃજામિ