અથર્વવેદ · અધ્યાય 12.3

12.3
પુમાન્ પુંસોઽધિ તિષ્ઠ ચર્મેહિ તત્ર હ્વયસ્વ યતમા પ્રિયા તે ।
યાવન્તાવગ્રે પ્રથમં સમેયથુસ્તદ્વાં વયો યમરાજ્યે સમાનમ્

તાવદ્વાં ચક્ષુસ્તતિ વીર્યાણિ તાવત્તેજસ્તતિધા વાજિનાનિ ।
અગ્નિઃ શરીરં સચતે યદૈધોઽધા પક્વાન્ મિથુના સં ભવાથઃ

સમસ્મિંલ્લોકે સમુ દેવયાને સં સ્મા સમેતં યમરાજ્યેષુ ।
પૂતૌ પવિત્રૈરુપ તદ્ધ્વયેથાં યદ્યદ્રેતો અધિ વાં સંબભૂવ

આપસ્પુત્રાસો અભિ સં વિશધ્વમિમં જીવં જીવધન્યાઃ સમેત્ય ।
તાસાં ભજધ્વમમૃતં યમાહુરોદનં પચતિ વાં જનિત્રી

યં વાં પિતા પચતિ યં ચ માતા રિપ્રાન્ નિર્મુક્ત્યૈ શમલાચ્ચ વાચઃ ।
સ ઓદનઃ શતધારઃ સ્વર્ગ ઉભે વ્યાપ નભસી મહિત્વા

ઉભે નભસી ઉભયાંશ્ચ લોકાન્ યે યજ્વનામભિજિતાઃ સ્વર્ગાઃ ।
તેષાં જ્યોતિષ્માન્ મધુમાન્ યો અગ્રે તસ્મિન્ પુત્રૈર્જરસિ સં શ્રયેથામ્

પ્રાચીંપ્રાચીં પ્રદિશમા રભેથામેતં લોકં શ્રદ્દધાનાઃ સચન્તે ।
યદ્વાં પક્વં પરિવિષ્ટમગ્નૌ તસ્ય ગુપ્તયે દંપતી સં શ્રયેથામ્

દક્ષિણાં દિશમભિ નક્ષમાણૌ પર્યાવર્તેથામભિ પાત્રમેતત્।
તસ્મિન્ વાં યમઃ પિતૃભિઃ સંવિદાનઃ પક્વાય શર્મ બહુલં નિ યચ્છાત્

પ્રતીચી દિશામિયમિદ્વરં યસ્યાં સોમો અધિપા મૃડિતા ચ ।
તસ્યાં શ્રયેથાં સુકૃતઃ સચેથામધા પક્વાન્ મિથુના સં ભવાથઃ

ઉત્તરં રાષ્ટ્રં પ્રજયોત્તરાવદ્દિશામુદીચી કૃણવન્ નો અગ્રમ્ ।
પાઙ્ક્તં છન્દઃ પુરુષો બભૂવ વિશ્વૈર્વિશ્વાઙ્ગૈઃ સહ સં ભવેમ

ધ્રુવેયં વિરાણ્નમો અસ્ત્વસ્યૈ શિવા પુત્રેભ્ય ઉત મહ્યમસ્તુ ।
સા નો દેવ્યદિતે વિશ્વવાર ઇર્ય ઇવ ગોપા અભિ રક્ષ પક્વમ્

પિતેવ પુત્રાન્ અભિ સં સ્વજસ્વ નઃ શિવા નો વાતા ઇહ વાન્તુ ભૂમૌ ।
યમોદનં પચતો દેવતે ઇહ તં નસ્તપ ઉત સત્યં ચ વેત્તુ

યદ્યદ્કૃષ્ણઃ શકુન એહ ગત્વા ત્સરન્ વિષક્તં બિલ આસસાદ ।
યદ્વા દાસ્યાર્દ્રહસ્તા સમઙ્ક્ત ઉલૂખલં મુસલં શુમ્ભતાપઃ

અયં ગ્રાવા પૃથુબુધ્નો વયોધાઃ પૂતઃ પવિત્રૈરપ હન્તુ રક્ષઃ ।
આ રોહ ચર્મ મહિ શર્મ યચ્છ મા દંપતી પૌત્રમઘં નિ ગાતામ્

વનસ્પતિઃ સહ દેવૈર્ન આગન્ રક્ષઃ પિશાચામપબાધમાનઃ ।
સ ઉચ્છ્રયાતૈ પ્ર વદાતિ વાચં તેન લોકામભિ સર્વાન્ જયેમ

સપ્ત મેધાન્ પશવઃ પર્યગૃહ્ણન્ ય એષાં જ્યોતિષ્માઁ ઉત યશ્ચકર્શ ।
ત્રયસ્ત્રિંશદ્દેવતાસ્તાન્ત્સચન્તે સ નઃ સ્વર્ગમભિ નેષ લોકમ્

સ્વર્ગં લોકમભિ નો નયાસિ સં જાયયા સહ પુત્રૈઃ સ્યામ ।
ગૃહ્ણામિ હસ્તમનુ મૈત્વત્ર મા નસ્તારીન્ નિરૃતિર્મો અરાતિઃ

ગ્રાહિં પાપ્માનમતિ તામયામ તમો વ્યસ્ય પ્ર વદાસિ વલ્ગુ ।
વાનસ્પત્ય ઉદ્યતો મા જિહિંસીર્મા તણ્ડુલં વિ શરીર્દેવયન્તમ્

વિશ્વવ્યચા ઘૃતપૃષ્ઠો ભવિષ્યન્ત્સયોનિર્લોકમુપ યાહ્યેતમ્ ।
વર્ષવૃદ્ધમુપ યચ્છ શૂર્પં તુષં પલાવાન્ અપ તદ્વિનક્તુ

ત્રયો લોકાઃ સંમિતા બ્રાહ્મણેન દ્યૌરેવાસૌ પૃથિવ્યન્તરિક્ષમ્ ।
અંશૂન્ ગૃભીત્વાન્વારભેથામા પ્યાયન્તાં પુનરા યન્તુ શૂર્પમ્

પૃથગ્રૂપાણિ બહુધા પશૂનામેકરૂપો ભવસિ સં સમૃદ્ધ્યા ।
એતાં ત્વચં લોહિનીં તાં નુદસ્વ ગ્રાવા શુમ્ભાતિ મલગ ઇવ વસ્ત્રા

પૃથિવીં ત્વા પૃથિવ્યામા વેશયામિ તનૂઃ સમાની વિકૃતા ત એષા ।
યદ્યદ્દ્યુત્તં લિખિતમર્પણેન તેન મા સુસ્રોર્બ્રહ્મણાપિ તદ્વપામિ

જનિત્રીવ પ્રતિ હર્યાસિ સૂનું સં ત્વા દધામિ પૃથિવીં પૃથિવ્યા ।
ઉખા કુમ્ભી વેદ્યાં મા વ્યથિષ્ઠા યજ્ઞાયુધૈરાજ્યેનાતિષક્તા

અગ્નિઃ પચન્ રક્ષતુ ત્વા પુરસ્તાદિન્દ્રો રક્ષતુ દક્ષિણતો મરુત્વાન્ ।
વરુણસ્ત્વા દૃંહાદ્ધરુણે પ્રતીચ્યા ઉત્તરાત્ત્વા સોમઃ સં દદાતૈ

પૂતાઃ પવિત્રૈઃ પવન્તે અભ્રાદ્દિવં ચ યન્તિ પૃથિવીં ચ લોકાન્ ।
તા જીવલા જીવધન્યાઃ પ્રતિષ્ઠાઃ પાત્ર આસિક્તાઃ પર્યગ્નિરિન્ધામ્

આ યન્તિ દિવઃ પૃથિવીં સચન્તે ભૂમ્યાઃ સચન્તે અધ્યન્તરિક્ષમ્ ।
શુદ્ધાઃ સતીસ્તા ઉ શુમ્ભન્ત એવ તા નઃ સ્વર્ગમભિ લોકં નયન્તુ

ઉતેવ પ્રભ્વીરુત સંમિતાસ ઉત શુક્રાઃ શુચયશ્ચામૃતાસઃ ।
તા ઓદનં દંપતિભ્યાં પ્રશિષ્ટા આપઃ શિક્ષન્તીઃ પચતા સુનાથાઃ

સંખ્યાતા સ્તોકાઃ પૃથિવીં સચન્તે પ્રાણાપાનૈઃ સંમિતા ઓષધીભિઃ ।
અસંખ્યાતા ઓપ્યમાનાઃ સુવર્ણાઃ સર્વં વ્યાપુઃ શુચયઃ શુચિત્વમ્

ઉદ્યોધન્ત્યભિ વલ્ગન્તિ તપ્તાઃ ફેનમસ્યન્તિ બહુલાંશ્ચ બિન્દૂન્ ।
યોષેવ દૃષ્ટ્વા પતિમૃત્વિયાયૈતૈસ્તણ્ડુલૈર્ભવતા સમાપઃ

ઉત્થાપય સીદતો બુધ્ન એનાન્ અદ્ભિરાત્માનમભિ સં સ્પૃશન્તામ્ ।
અમાસિ પાત્રૈરુદકં યદેતન્ મિતાસ્તણ્ડુલાઃ પ્રદિશો યદીમાઃ

પ્ર યચ્છ પર્શું ત્વરયા હરૌષમહિંસન્ત ઓષધીર્દાન્તુ પર્વન્ ।
યાસાં સોમઃ પરિ રાજ્યં બભૂવામન્યુતા નો વીરુધો ભવન્તુ

નવં બર્હિરોદનાય સ્તૃણીત પ્રિયં હૃદશ્ચક્ષુષો વલ્ગ્વસ્તુ ।
તસ્મિન્ દેવાઃ સહ દૈવીર્વિશન્ત્વિમં પ્રાશ્નન્ત્વૃતુભિર્નિષદ્ય

વનસ્પતે સ્તીર્ણમા સીદ બર્હિરગ્નિષ્ટોમૈઃ સંમિતો દેવતાભિઃ ।
ત્વષ્ટ્રેવ રૂપં સુકૃતં સ્વધિત્યૈના એહાઃ પરિ પાત્રે દદૃશ્રામ્

ષષ્ટ્યાં શરત્સુ નિધિપા અભીચ્છાત્સ્વઃ પક્વેનાભ્યશ્નવાતૈ ।
ઉપૈનં જીવાન્ પિતરશ્ચ પુત્રા એતં સ્વર્ગં ગમયાન્તમગ્નેઃ

ધર્તા ધ્રિયસ્વ ધરુણે પૃથિવ્યા અચ્યુતં ત્વા દેવતાશ્ચ્યાવયન્તુ ।
તં ત્વા દંપતી જીવન્તૌ જીવપુત્રાવુદ્વાસયાતઃ પર્યગ્નિધાનાત્

સર્વાન્ત્સમાગા અભિજિત્ય લોકાન્ યાવન્તઃ કામાઃ સમતીતૃપસ્તાન્ ।
વિ ગાહેથામાયવનં ચ દર્વિરેકસ્મિન્ પાત્રે અધ્યુદ્ધરૈનમ્

ઉપ સ્તૃણીહિ પ્રથય પુરસ્તાદ્ઘૃતેન પાત્રમભિ ઘારયૈતત્।
વાશ્રેવોસ્રા તરુણં સ્તનસ્યુમિમં દેવાસો અભિહિઙ્કૃણોત

ઉપાસ્તરીરકરો લોકમેતમુરુઃ પ્રથતામસમઃ સ્વર્ગઃ ।
તસ્મિં છ્રયાતૈ મહિષઃ સુપર્ણો દેવા એનં દેવતાભ્યઃ પ્ર યછાન્

યદ્યજ્જાયા પચતિ ત્વત્પરઃપરઃ પતિર્વા જાયે ત્વત્તિરઃ ।
સં તત્સૃજેથાં સહ વાં તદસ્તુ સંપાદયન્તૌ સહ લોકમેકમ્

યાવન્તો અસ્યાઃ પૃથિવીં સચન્તે અસ્મત્પુત્રાઃ પરિ યે સંબભૂવુઃ ।
સર્વાંસ્તામુપ પાત્રે હ્વયેથાં નાભિં જાનાનાઃ શિશવઃ સમાયાન્

વસોર્યા ધારા મધુના પ્રપીના ઘૃતેન મિશ્રા અમૃતસ્ય નાભયઃ ।
સર્વાસ્તા અવ રુન્ધે સ્વર્ગઃ ષષ્ટ્યાં શરત્સુ નિધિપા અભીછાત્

નિધિં નિધિપા અભ્યેનમિછાદનીશ્વરા અભિતઃ સન્તુ યેઽન્યે ।
અસ્માભિર્દત્તો નિહિતઃ સ્વર્ગસ્ત્રિભિઃ કાણ્ડૈસ્ત્રીન્ત્સ્વર્ગાન્ અરુક્ષત્

અગ્ની રક્ષસ્તપતુ યદ્વિદેવં ક્રવ્યાદ્પિશાચ ઇહ મા પ્ર પાસ્ત ।
નુદામ એનમપ રુધ્મો અસ્મદાદિત્યા એનમઙ્ગિરસઃ સચન્તામ્

આદિત્યેભ્યો અઙ્ગિરોભ્યો મધ્વિદં ઘૃતેન મિશ્રં પ્રતિ વેદયામિ ।
શુદ્ધહસ્તૌ બ્રાહ્મણસ્યાનિહત્યૈતં સ્વર્ગં સુકૃતાવપીતમ્

ઇદં પ્રાપમુત્તમં કાણ્ડમસ્ય યસ્માલ્લોકાત્પરમેષ્ઠી સમાપ ।
આ સિઞ્ચ સર્પિર્ઘૃતવત્સમઙ્ગ્ધ્યેષ ભાગો અઙ્ગિરસો નો અત્ર

સત્યાય ચ તપસે દેવતાભ્યો નિધિં શેવધિં પરિ દદ્મ એતમ્ ।
મા નો દ્યૂતેઽવ ગાન્ મા સમિત્યાં મા સ્માન્યસ્મા ઉત્સૃજતા પુરા મત્

અહં પચામ્યહં દદામિ મમેદુ કર્મન્ કરુણેઽધિ જાયા ।
કૌમારો લોકો અજનિષ્ટ પુત્રોઽન્વારભેથાં વય ઉત્તરાવત્

ન કિલ્બિષમત્ર નાધારો અસ્તિ ન યન્ મિત્રૈઃ સમમમાન એતિ ।
અનૂનં પાત્રં નિહિતં ન એતત્પક્તારં પક્વઃ પુનરા વિશાતિ

પ્રિયં પ્રિયાણાં કૃણવામ તમસ્તે યન્તુ યતમે દ્વિષન્તિ ।
ધેનુરનડ્વાન્ વયોવય આયદેવ પૌરુષેયમપ મૃત્યું નુદન્તુ

સમગ્નયઃ વિદુરન્યો અન્યં ય ઓષધીઃ સચતે યશ્ચ સિન્ધૂન્ ।
યાવન્તો દેવા દિવ્યાતપન્તિ હિરણ્યં જ્યોતિઃ પચતો બભૂવ

એષા ત્વચાં પુરુષે સં બભૂવાનગ્નાઃ સર્વે પશવો યે અન્યે ।
ક્ષત્રેણાત્માનં પરિ ધાપયાથોઽમોતં વાસો મુખમોદનસ્ય

યદક્ષેષુ વદા યત્સમિત્યાં યદ્વા વદા અનૃતં વિત્તકામ્યા ।
સમાનં તન્તુમભિ સમ્વસાનૌ તસ્મિન્ત્સર્વં શમલં સાદયાથઃ

વર્ષં વનુષ્વાપિ ગચ્છ દેવાંસ્ત્વચો ધૂમં પર્યુત્પાતયાસિ ।
વિશ્વવ્યચા ઘૃતપૃષ્ઠો ભવિષ્યન્ત્સયોનિર્લોકમુપ યાહ્યેતમ્

તન્વં સ્વર્ગો બહુધા વિ ચક્રે યથા વિદ આત્મન્ન્ અન્યવર્ણામ્ ।
અપાજૈત્કૃષ્ણાં રુશતીં પુનાનો યા લોહિની તાં તે અગ્નૌ જુહોમિ

પ્રાચ્યૈ ત્વા દિશેઽગ્નયેઽધિપતયેઽસિતાય રક્ષિત્ર આદિત્યાયેષુમતે ।
એતં પરિ દદ્મસ્તં નો ગોપાયતાસ્માકમૈતોઃ ।
દિષ્ટં નો અત્ર જરસે નિ નેષજ્જરા મૃત્યવે પરિ ણો દદાત્વથ પક્વેન સહ સં ભવેમ

દક્ષિણાયૈ ત્વા દિશ ઇન્દ્રાયાધિપતયે તિરશ્ચિરાજયે રક્ષિત્રે યમાયેષુમતે ।
એતં પરિ દદ્મસ્તં નો ગોપાયતાસ્માકમૈતોઃ ।
દિષ્ટં નો અત્ર જરસે નિ નેષજ્જરા મૃત્યવે પરિ ણો દદાત્વથ પક્વેન સહ સં ભવેમ

પ્રતીચ્યૈ ત્વા દિશે વરુણાયાધિપતયે પૃદાકવે રક્ષિત્રેઽન્નાયેષુમતે ।
એતં પરિ દદ્મસ્તં નો ગોપાયતાસ્માકમૈતોઃ ।
દિષ્ટં નો અત્ર જરસે નિ નેષજ્જરા મૃત્યવે પરિ ણો દદાત્વથ પક્વેન સહ સં ભવેમ

ઉદીચ્યૈ ત્વા દિશે સોમાયાધિપતયે સ્વજાય રક્ષિત્રેઽશન્યા ઇષુમત્યૈ ।
એતં પરિ દદ્મસ્તં નો ગોપાયતાસ્માકમૈતોઃ ।
દિષ્ટં નો અત્ર જરસે નિ નેષજ્જરા મૃત્યવે પરિ ણો દદાત્વથ પક્વેન સહ સં ભવેમ

ધ્રુવાયૈ ત્વા દિશે વિષ્ણવેઽધિપતયે કલ્માષગ્રીવાય રક્ષિત્ર ઓષધીભ્ય ઇષુમતીભ્યઃ ।
એતં પરિ દદ્મસ્તં નો ગોપાયતાસ્માકમૈતોઃ ।
દિષ્ટં નો અત્ર જરસે નિ નેષજ્જરા મૃત્યવે પરિ ણો દદાત્વથ પક્વેન સહ સં ભવેમ

ઊર્ધ્વાયૈ ત્વા દિશે બૃહસ્પતયેઽધિપતયે શ્વિત્રાય રક્ષિત્રે વર્ષાયેષુમતે ।
એતં પરિ દદ્મસ્તં નો ગોપાયતાસ્માકમૈતોઃ ।
દિષ્ટં નો અત્ર જરસે નિ નેષજ્જરા મૃત્યવે પરિ ણો દદાત્વથ પક્વેન સહ સં ભવેમ