અથર્વવેદ · અધ્યાય 12.1

12.1
સત્યં બૃહદૃતમુગ્રં દીક્ષા તપો બ્રહ્મ યજ્ઞઃ પૃથિવીં ધારયન્તિ ।
સા નો ભૂતસ્ય ભવ્યસ્ય પત્ન્યુરું લોકં પૃથિવી નઃ કૃણોતુ

અસંબાધં મધ્યતો માનવાનાં યસ્યા ઉદ્વતઃ પ્રવતઃ સમં બહુ ।
નાનાવીર્યા ઓષધીર્યા બિભર્તિ પૃથિવી નઃ પ્રથતાં રાધ્યતાં નઃ

યસ્યાં સમુદ્ર ઉત સિન્ધુરાપો યસ્યામન્નં કૃષ્ટયઃ સંબભૂવુઃ ।
યસ્યામિદં જિન્વતિ પ્રાણદેજત્સા નો ભૂમિઃ પૂર્વપેયે દધાતુ

યસ્યાશ્ચતસ્રઃ પ્રદિશઃ પૃથિવ્યા યસ્યામન્નં કૃષ્ટયઃ સંબભૂવુઃ ।
યા બિભર્તિ બહુધા પ્રાણદેજત્સા નો ભૂમિર્ગોષ્વપ્યન્ને દધાતુ

યસ્યાં પૂર્વે પૂર્વજના વિચક્રિરે યસ્યાં દેવા અસુરાન્ અભ્યવર્તયન્ ।
ગવામશ્વાનાં વયસશ્ચ વિષ્ઠા ભગં વર્ચઃ પૃથિવી નો દધાતુ

વિશ્વંભરા વસુધાની પ્રતિષ્ઠા હિરણ્યવક્ષા જગતો નિવેશની ।
વૈશ્વાનરં બિભ્રતી ભૂમિરગ્નિમિન્દ્રઋષભા દ્રવિણે નો દધાતુ

યાં રક્ષન્ત્યસ્વપ્ના વિશ્વદાનીં દેવા ભૂમિં પૃથિવીમપ્રમાદમ્ ।
સા નો મધુ પ્રિયં દુહામથો ઉક્ષતુ વર્ચસા

યાર્ણવેઽધિ સલિલમગ્ર આસીત્યાં માયાભિરન્વચરન્ મનીષિણઃ ।
યસ્યા હૃદયં પરમે વ્યોમન્ત્સત્યેનાવૃતમમૃતં પૃથિવ્યાઃ ।
સા નો ભૂમિસ્ત્વિષિં બલં રાષ્ટ્રે દધાતૂત્તમે

યસ્યામાપઃ પરિચરાઃ સમાનીરહોરાત્રે અપ્રમાદં ક્ષરન્તિ ।
સા નો ભૂમિર્ભૂરિધારા પયો દુહામથો ઉક્ષતુ વર્ચસા

યામશ્વિનાવમિમાતાં વિષ્ણુર્યસ્યાં વિચક્રમે ।
ઇન્દ્રો યાં ચક્ર આત્મનેઽનમિત્રાં શચીપતિઃ ।
સા નો ભૂમિર્વિ સૃજતાં માતા પુત્રાય મે પયઃ

ગિરયસ્તે પર્વતા હિમવન્તોઽરણ્યં તે પૃથિવિ સ્યોનમસ્તુ ।
બભ્રું કૃષ્ણાં રોહિણીં વિશ્વરૂપાં ધ્રુવાં ભૂમિં પૃથિવીમિન્દ્રગુપ્તામ્ ।
અજીતોઽહતો અક્ષતોઽધ્યષ્ઠાં પૃથિવીમહમ્

યત્તે મધ્યં પૃથિવિ યચ્ચ નભ્યં યાસ્ત ઊર્જસ્તન્વઃ સંબભૂવુઃ ।
તાસુ નો ધેહ્યભિ નઃ પવસ્વ માતા ભૂમિઃ પુત્રો અહં પૃથિવ્યાઃ પર્જન્યઃ પિતા સ ઉ નઃ પિપર્તુ

યસ્યાં વેદિં પરિગૃહ્ણન્તિ ભૂમ્યાં યસ્યાં યજ્ઞં તન્વતે વિશ્વકર્માણઃ ।
યસ્યાં મીયન્તે સ્વરવઃ પૃથિવ્યામૂર્ધ્વાઃ શુક્રા આહુત્યાઃ પુરસ્તાત્।
સા નો ભૂમિર્વર્ધયદ્વર્ધમાના

યો નો દ્વેષત્પૃથિવિ યઃ પૃતન્યાદ્યોઽભિદાસાન્ મનસા યો વધેન ।
તં નો ભૂમે રન્ધય પૂર્વકૃત્વરિ

ત્વજ્જાતાસ્ત્વયિ ચરન્તિ મર્ત્યાસ્ત્વં બિભર્ષિ દ્વિપદસ્ત્વં ચતુષ્પદઃ ।
તવેમે પૃથિવિ પઞ્ચ માનવા યેભ્યો જ્યોતિરમૃતં મર્ત્યેભ્ય ઉદ્યન્ત્સૂર્યો રશ્મિભિરાતનોતિ

તા નઃ પ્રજાઃ સં દુહ્રતાં સમગ્રા વાચો મધુ પૃથિવિ ધેહિ મહ્યમ્

વિશ્વસ્વં માતરમોષધીનાં ધ્રુવાં ભૂમિં પૃથિવીં ધર્મણા ધૃતામ્ ।
શિવાં સ્યોનામનુ ચરેમ વિશ્વહા

મહત્સધસ્થં મહતી બભૂવિથ મહાન્ વેગ એજથુર્વેપથુષ્ટે ।
મહાંસ્ત્વેન્દ્રો રક્ષત્યપ્રમાદમ્ ।
સા નો ભૂમે પ્ર રોચય હિરણ્યસ્યેવ સંદૃશિ મા નો દ્વિક્ષત કશ્ચન

અગ્નિર્ભૂમ્યામોષધીષ્વગ્નિમાપો બિભ્રત્યગ્નિરશ્મસુ ।
અગ્નિરન્તઃ પુરુષેષુ ગોષ્વશ્વેષ્વગ્નયઃ

અગ્નિર્દિવ આ તપત્યગ્નેર્દેવસ્યોર્વન્તરિક્ષમ્ ।
અગ્નિં મર્તાસ ઇન્ધતે હવ્યવાહં ઘૃતપ્રિયમ્

અગ્નિવાસાઃ પૃથિવ્યસિતજ્ઞૂસ્ત્વિષીમન્તં સંશિતં મા કૃણોતુ

ભૂમ્યાં દેવેભ્યો દદતિ યજ્ઞં હવ્યમરંકૃતમ્ ।
ભૂમ્યાં મનુષ્યા જીવન્તિ સ્વધયાન્નેન મર્ત્યાઃ ।
સા નો ભૂમિઃ પ્રાણમાયુર્દધાતુ જરદષ્ટિં મા પૃથિવી કૃણોતુ

યસ્તે ગન્ધઃ પૃથિવિ સંબભૂવ યં બિભ્રત્યોષધયો યમાપઃ ।
યં ગન્ધર્વા અપ્સરસશ્ચ ભેજિરે તેન મા સુરભિં કૃણુ મા નો દ્વિક્ષત કશ્ચન

યસ્તે ગન્ધઃ પુષ્કરમાવિવેશ યં સંજભ્રુઃ સૂર્યાયા વિવાહે ।
અમર્ત્યાઃ પૃથિવિ ગન્ધમગ્રે તેન મા સુરભિં કૃણુ મા નો દ્વિક્ષત કશ્ચન

યસ્તે ગન્ધઃ પુરુષેષુ સ્ત્રીષુ પુંસુ ભગો રુચિઃ ।
યો અશ્વેષુ વીરેષુ યો મૃગેષૂત હસ્તિષુ ।
કન્યાયાં વર્ચો યદ્ભૂમે તેનાસ્માઁ અપિ સં સૃજ મા નો દ્વિક્ષત કશ્ચન

શિલા ભૂમિરશ્મા પાંસુઃ સા ભૂમિઃ સંધૃતા ધૃતા ।
તસ્યૈ હિરણ્યવક્ષસે પૃથિવ્યા અકરં નમઃ

યસ્યાં વૃક્ષા વાનસ્પત્યા ધ્રુવાસ્તિષ્ઠન્તિ વિશ્વહા ।
પૃથિવીં વિશ્વધાયસં ધૃતામછાવદામસિ

ઉદીરાણા ઉતાસીનાસ્તિષ્ઠન્તઃ પ્રક્રામન્તઃ ।
પદ્ભ્યાં દક્ષિણસવ્યાભ્યાં મા વ્યથિષ્મહિ ભૂમ્યામ્

વિમૃગ્વરીં પૃથિવીમા વદામિ ક્ષમાં ભૂમિં બ્રહ્મણા વાવૃધાનામ્ ।
ઊર્જં પુષ્ટં બિભ્રતીમન્નભાગં ઘૃતં ત્વાભિ નિ ષીદેમ ભૂમે

શુદ્ધા ન આપસ્તન્વે ક્ષરન્તુ યો નઃ સેદુરપ્રિયે તં નિ દધ્મઃ ।
પવિત્રેણ પૃથિવિ મોત્પુનામિ

યાસ્તે પ્રાચીઃ પ્રદિશો યા ઉદીચીર્યાસ્તે ભૂમે અધરાદ્યાશ્ચ પશ્ચાત્।
સ્યોનાસ્તા મહ્યં ચરતે ભવન્તુ મા નિ પપ્તં ભુવને શિશ્રિયાણઃ

મા નઃ પશ્ચાન્ મા પુરસ્તાન્ નુદિષ્ઠા મોત્તરાદધરાદુત ।
સ્વસ્તિ ભૂમે નો ભવ મા વિદન્ પરિપન્થિનો વરીયો યાવયા વધમ્

યાવત્તેઽભિ વિપશ્યામિ ભૂમે સૂર્યેણ મેદિના ।
તાવન્ મે ચક્ષુર્મા મેષ્ટોત્તરામુત્તરાં સમામ્

યચ્છયાનઃ પર્યાવર્તે દક્ષિણં સખ્યમભિ ભૂમે પાર્શ્વમુત્તાનાસ્ત્વા પ્રતીચીં યત્પૃષ્ટીભિરધિશેમહે ।
મા હિંસીસ્તત્ર નો ભૂમે સર્વસ્ય પ્રતિશીવરિ

યત્તે ભૂમે વિખનામિ ક્ષિપ્રં તદપિ રોહતુ ।
મા તે મર્મ વિમૃગ્વરિ મા તે હૃદયમર્પિપમ્

ગ્રીષ્મસ્તે ભૂમે વર્ષાણિ શરદ્ધેમન્તઃ શિશિરો વસન્તઃ ।
ઋતવસ્તે વિહિતા હાયનીરહોરાત્રે પૃથિવિ નો દુહાતામ્

યાપ સર્પં વિજમાના વિમૃગ્વરી યસ્યામાસન્ન્ અગ્નયો યે અપ્સ્વન્તઃ ।
પરા દસ્યૂન્ દદતી દેવપીયૂન્ ઇન્દ્રં વૃણાના પૃથિવી ન વૃત્રં શક્રાય દધ્રે વૃષભાય વૃષ્ણે

યસ્યાં સદોહવિર્ધાને યૂપો યસ્યાં નિમીયતે ।
બ્રહ્માણો યસ્યામર્ચન્ત્યૃગ્ભિઃ સામ્ના યજુર્વિદઃ યુજ્યન્તે યસ્યામૃત્વિજઃ સોમમિન્દ્રાય પાતવે

યસ્યાં પૂર્વે ભૂતકૃત ઋષયો ગા ઉદાનૃચુઃ ।
સપ્ત સત્રેણ વેધસો યજ્ઞેન તપસા સહ

સા નો ભૂમિરા દિશતુ યદ્ધનં કામયામહે ।
ભગો અનુપ્રયુઙ્ક્તામિન્દ્ર એતુ પુરોગવઃ

યસ્યાં ગાયન્તિ નૃત્યન્તિ ભૂમ્યાં મર્ત્યા વ્યૈલબાઃ ।
યુધ્યન્તે યસ્યામાક્રન્દો યસ્યાં વદતિ દુન્દુભિઃ ।
સા નો ભૂમિઃ પ્ર ણુદતાં સપત્નાન્ અસપત્નં મા પૃથિવી કૃણોતુ

યસ્યામન્નં વ્રીહિયવૌ યસ્યા ઇમાઃ પઞ્ચ કૃષ્ટયઃ ।
ભૂમ્યૈ પર્જન્યપત્ન્યૈ નમોઽસ્તુ વર્ષમેદસે

યસ્યાઃ પુરો દેવકૃતાઃ ક્ષેત્રે યસ્યા વિકુર્વતે ।
પ્રજાપતિઃ પૃથિવીં વિશ્વગર્ભામાશામાશાં રણ્યાં નઃ કૃણોતુ

નિધિં બિભ્રતી બહુધા ગુહા વસુ મણિં હિરણ્યં પૃથિવી દદાતુ મે ।
વસૂનિ નો વસુદા રાસમાના દેવી દધાતુ સુમનસ્યમાના

જનં બિભ્રતી બહુધા વિવાચસં નાનાધર્માણં પૃથિવી યથૌકસમ્ ।
સહસ્રં ધારા દ્રવિણસ્ય મે દુહાં ધ્રુવેવ ધેનુરનપસ્ફુરન્તી

યસ્તે સર્પો વૃશ્ચિકસ્તૃષ્ટદંશ્મા હેમન્તજબ્ધો ભૃમલો ગુહા શયે ।
ક્રિમિર્જિન્વત્પૃથિવિ યદ્યદેજતિ પ્રાવૃષિ તન્ નઃ સર્પન્ મોપ સૃપદ્યચ્છિવં તેન નો મૃડ

યે તે પન્થાનો બહવો જનાયના રથસ્ય વર્ત્માનસશ્ચ યાતવે ।
યૈઃ સંચરન્ત્યુભયે ભદ્રપાપાસ્તં પન્થાનં જયેમાનમિત્રમતસ્કરં યચ્છિવં તેન નો મૃડ

મલ્વં બિભ્રતી ગુરુભૃદ્ભદ્રપાપસ્ય નિધનં તિતિક્ષુઃ ।
વરાહેણ પૃથિવી સંવિદાના સૂકરાય વિ જિહીતે મૃગાય

યે ત આરણ્યાઃ પશવો મૃગા વને હિતાઃ સિંહા વ્યાઘ્રાઃ પુરુષાદશ્ચરન્તિ ।
ઉલં વૃકં પૃથિવિ દુછુનામિત ઋક્ષીકાં રક્ષો અપ બાધયાસ્મત્

યે ગન્ધર્વા અપ્સરસો યે ચારાયાઃ કિમીદિનઃ ।
પિશાચાન્ત્સર્વા રક્ષાંસિ તાન્ અસ્મદ્ભૂમે યાવય

યાં દ્વિપાદઃ પક્ષિણઃ સંપતન્તિ હંસાઃ સુપર્ણાઃ શકુના વયાંસિ ।
યસ્યાં વાતો માતરિશ્વેયતે રજાંસિ કૃણ્વંશ્ચ્યાવયંશ્ચ વૃક્ષાન્ ।
વાતસ્ય પ્રવામુપવામનુ વાત્યર્ચિઃ

યસ્યાં કૃષ્ણમરુણં ચ સંહિતે અહોરાત્રે વિહિતે ભૂમ્યામધિ ।
વર્ષેણ ભૂમિઃ પૃથિવી વૃતાવૃતા સા નો દધાતુ ભદ્રયા પ્રિયે ધામનિધામનિ

દ્યૌશ્ચ મ ઇદં પૃથિવી ચાન્તરિક્ષં ચ મે વ્યચઃ ।
અગ્નિઃ સૂર્ય આપો મેધાં વિશ્વે દેવાશ્ચ સં દદુઃ

અહમસ્મિ સહમાન ઉત્તરો નામ ભૂમ્યામ્ ।
અભીષાડસ્મિ વિશ્વાષાડાશામાશાં વિષાસહિઃ

અદો યદ્દેવિ પ્રથમાના પુરસ્તાદ્દેવૈરુક્તા વ્યસર્પો મહિત્વમ્ ।
આ ત્વા સુભૂતમવિશત્તદાનીમકલ્પયથાઃ પ્રદિશશ્ચતસ્રઃ

યે ગ્રામા યદરણ્યં યાઃ સભા અધિ ભૂમ્યામ્ ।
યે સંગ્રામાઃ સમિતયસ્તેષુ ચારુ વદેમ તે

અશ્વ ઇવ રજો દુધુવે વિ તાન્ જનાન્ ય આક્ષિયન્ પૃથિવીં યાદજાયત ।
મન્દ્રાગ્રેત્વરી ભુવનસ્ય ગોપા વનસ્પતીનાં ગૃભિરોષધીનામ્

યદ્વદામિ મધુમત્તદ્વદામિ યદીક્ષે તદ્વનન્તિ મા ।
ત્વિષીમાન્ અસ્મિ જૂતિમાન્ અવાન્યાન્ હન્મિ દોધતઃ

શન્તિવા સુરભિઃ સ્યોના કીલાલોધ્ની પયસ્વતી ।
ભૂમિરધિ બ્રવીતુ મે પૃથિવી પયસા સહ

યામન્વૈચ્છદ્ધવિષા વિશ્વકર્માન્તરર્ણવે રજસિ પ્રવિષ્ટામ્ ।
ભુજિષ્યં પાત્રં નિહિતં ગુહા યદાવિર્ભોગે અભવન્ માતૃમદ્ભ્યઃ

ત્વમસ્યાવપની જનાનામદિતિઃ કામદુઘા પપ્રથાના ।
યત્ત ઊનં તત્ત આ પૂરયાતિ પ્રજાપતિઃ પ્રથમજા ઋતસ્ય

ઉપસ્થાસ્તે અનમીવા અયક્ષ્મા અસ્મભ્યં સન્તુ પૃથિવિ પ્રસૂતાઃ ।
દીર્ઘં ન આયુઃ પ્રતિબુધ્યમાના વયં તુભ્યં બલિહૃતઃ સ્યામ

ભૂમે માતર્નિ ધેહિ મા ભદ્રયા સુપ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
સંવિદાના દિવા કવે શ્રિયાં મા ધેહિ ભૂત્યામ્