અષ્ટાઙ્ગનિઘણ્ટુ · શ્લોક 81-100

અસનાદૌ પીતસારઃ પ્રિયકો બીજકો ઽસનઃ
સ્યન્દનઃ સ્તિમિતો નેમિઃ રથદ્રુઃ સર્વસાધકઃ ॥

ભૂર્જો ભુર્જો બહુપુટો મૃદુત્વક્ ચાસ્થિરચ્છદઃ
પાર્થો ઽર્જુનઃ શ્વેતવાહઃ કકુભઃ ફાલ્ગુનાહ્વયઃ ॥

ગાયત્રી ખદિરો ગીતા કુષ્ઠઘ્નો બાલપત્ત્રકઃ
કદરઃ ખદિરઃ સારઃ કોટરી શ્યામસારકઃ ॥

ભણ્ડી શુકદ્રુઃ પ્લવંગઃ શિરીષો મૃદુપુષ્પકઃ
કપિલા શિંશપા કૃષ્ણ સારો મણ્ડલપત્ત્રકઃ ॥

બસ્તાન્ત્રી મેષશૃઙ્ગી ચ ચક્ષુષ્યા બહુલાઙ્ગિકા
કાલેયકં પીતસારં તૃતીયં વર્ણકૃદ્ધિમમ્ ॥

તાડસ્ તાલો દીર્ઘતરુસ્ તૃણરાજસ્ ત્રિબીજકઃ
પલાશઃ કિંશુકો વાત રોધો બ્રહ્મતરુઃ પટુઃ ॥

જોઙ્ગકઃ શીતશમનો લોહનામાગરુઃ સ્મૃતઃ
સજહ્વિઃ શ્રીકરઃ શાલો રસો નિર્યાસરાલકૌ ॥

ધવો દૃઢતરુર્ ગૌરઃ શકટાક્ષો મરૂદ્ભવઃ
ક્રમુકં કૈવુકં પૂગં કષાયં મધુર્ આહ્વયમ્ ॥

શ્વેતઘ્નઃ શીતશમનઃ બસ્તકર્ણો ઽજકર્ણકઃ
શસ્યસંવરણઃ શૂરઃ કુશિકશ્ ચાશ્વકર્ણકઃ ॥

વરુણસૈર્યકયુગ્મશતાવરી દહનમોરટબિલ્વવિષાણિકાઃ
દ્વિબૃહતીદ્વિકરઞ્જજયાદ્વયં બહલપલ્લવદર્ભરુજાકરાઃ ॥

વરુણાદિઃ કફં મેદો મન્દાગ્નિત્વં નિયચ્છતિ
આઢ્યવાતં શિરઃશૂલં ગુલ્મં ચાન્તઃ સવિદ્રધિમ્ ॥

વરુણાદૌ શ્વેતપુષ્પો વરુણો વરણઃ સ્મૃતઃ
શટાલવૃક્ષો બિલ્વો ઽસ્ત્રી પૂતિવાતો મહાફલઃ ॥

માલૂરઃ શ્રીફલઃ શૈવઃ શાણ્ડિલ્યઃ શ્રીનિવાસકઃ
મહાકાલ્યજશૃઙ્ગી ચ કૂર્ચપર્ણી વિષાણિકા ॥

જયાગ્નિમન્થો ઽરણિકા તક્કારી વૈજયન્તિકા
શિગ્રુઃ શોભાઞ્જનસ્ તીક્ષ્ણ ગન્ધો બહલપલ્લવઃ ॥

મુરઙ્ગી શિગ્રુકો રક્ત પુષ્પો મધુરશિગ્રુકઃ
તૃતીયો મધુરઃ સિંશ કેસરો મધુશિગ્રુકઃ ॥

સિતં તીક્ષ્ણં શિગ્રુબીજં શ્વેતાઙ્ગં મરિચાહ્વયમ્
દર્ભઃ કુશો લવઃ સ્થૂલઃ સૂક્ષ્મો વેદપવિત્રકઃ ॥

રુજાકરસ્ ત્વ્ આર્તગલો હુંકારો ભીષણાહ્વયઃ
જાલવૃક્ષો દુષ્પ્રધર્ષઃ સ્વાદુતિક્તફલઃ સ્મૃતઃ ॥

ઊષકસ્ તુત્થકં હિઙ્ગુ કાસીસદ્વયસૈન્ધવમ્
સશિલાજતુ કૃચ્છ્રાશ્મ ગુલ્મમેદઃકફાપહમ્ ॥

ઊષકાદૌ તુ વૃષકો વૂષકો રુચકાહ્વયઃ
ઊષો નિઃસારકઃ સિંહો મૂત્રવૃદ્ધિકરઃ સ્મૃતઃ ॥

કઠિનં તુત્થકં દ્વેધા કર્પરં બર્હિકણ્ટકમ્
જન્તુઘ્નં જરણં હિઙ્ગુ રામઠં ભૂતનાશનમ્ ॥