અષ્ટાઙ્ગનિઘણ્ટુ · શ્લોક 61-80

સૌગન્ધિકં તુ કલ્હારં રક્તોત્પલસુગન્ધિકે
દ્રવાહ્વમ્ અમૃતાસઙ્ગ કૃતં તાર્ક્ષ્યો રસાઞ્જનમ્ ॥

એલા તુ દ્રાવિડી પ્રોક્તા બહુલા ત્રુટિસંજ્ઞકા
હેમપુષ્પં તુ નાગાહ્વં કેસરં નાગકેસરમ્ ॥

પટોલકટુરોહિણીચન્દનં મધુસ્રવગુડૂચીપાઠાન્વિતમ્
નિહન્તિ કફપિત્તકુષ્ઠજ્વરાન્ વિષં વમિમ્ અરોચકં કામલામ્ ॥

પટોલાદિસ્ તુ રાજીમત્ કુલકં ચ પટોલકમ્
ખરચ્છદઃ પાણ્ડુફલો રાજમાન્યો ઽમૃતાફલઃ ॥

પીલુપર્ણી મધુરસા મૂર્વા ચાતિરસા સ્મૃતા
મધુસ્રવા પીલુપત્ત્રા મોરટી ક્ષીરમોરટમ્ ॥

ગુડૂચીપદ્મકારિષ્ટ ધાનકારક્તચન્દનમ્
પિત્તશ્લેષ્મજ્વરચ્છર્દિ દાહતૃષ્ણાઘ્નમ્ અગ્નિકૃત્ ॥

નિમ્બો ઽરિષ્ટો ગુડૂચ્યાદૌ પિચુમાન્દઃ શુકપ્રિયઃ
ધાન્યા કુસ્તુમ્બુરુઃ ધાન્યં ધનિકા ધાન્યકં તથા ॥

આરગ્વધેન્દ્રયવપાટલિકાકતિક્તા નિમ્બામૃતામધુરસાસ્રુવવૃક્ષપાઠાઃ
ભૂનિમ્બસૈર્યકપટોલકરઞ્જયુગ્મ સપ્તચ્છદાગ્નિસુષવીફલબાણઘોણ્ટાઃ ॥

આરગ્વધાદિર્ જયતિ છર્દિકુષ્ઠવિષજ્વરાન્
કફં કણ્ડૂં પ્રમેહં ચ દુષ્ટવ્રણવિશોધનઃ ॥

આરગ્વધો રાજવૃક્ષઃ શમ્યાકશ્ ચતુરઙ્ગુલઃ
આરેવતો વ્યાધિઘાતઃ પ્રગ્રહઃ કૃતમાલકઃ ॥

કલિઙ્ગકસ્ ત્વ્ ઇન્દ્રયવો વત્સકઃ કૌટજં ફલમ્
પાટલી દીર્ઘવૃત્તા ચ સ્થલ્યામોઘામ્બુવાસિની ॥

વૃત્તતુણ્ડા કાકતિક્તા શાર્ઙ્ગેષ્ટાઙ્ગારવલ્લિકા
વ્યાઘ્રપાદઃ સ્રુવતરુઃ સ્વાદુકણ્ટો વિકઙ્કતઃ ॥

કિરાતતિક્તો ભૂનિમ્બઃ કત્તૃણઃ કાણ્ડતિક્તકઃ
સૈર્યકસ્ તુ સહચરઃ સર્યકો મૃદુપુષ્પકઃ ॥

બાણઃ સ્મૃતો નીલપુષ્પઃ ધીરશૌર્યકઘોશ્વરાઃ
પૂતિકરઞ્જઃ કૈડર્યઃ પ્રકીર્યશ્ ચિરબિલ્વકઃ ॥

ઉદકીર્યો નક્તમાલઃ કરઞ્જો લાજપુષ્પકઃ
સપ્તચ્છદો ઽયુગ્મપત્ત્રઃ સપ્તાહ્વો ગુચ્છપુષ્પકઃ ॥

ચિત્રકો દ્વીપિસંજ્ઞસ્ તુ વહ્નિપર્યાયવાચકઃ
રક્તચિત્રસ્ તથાન્યસ્ તુ મહાઙ્ગઃ કાલમૂલકઃ ॥

પાનીયવલ્લી સુષવી બૃહદ્વલ્લ્ય્ ઉત્પલચ્છદા
ગાલો રાઠો ઽથ મદનઃ પિણ્ડીતઃ કરહાટકઃ ॥

શલ્યકૈડર્યવૃક્ષઃ સ્યાચ્ છર્દનસ્ તગરઃ ફલમ્
ઘોણ્ટો મુણ્ઠગોપઘોણ્ટૌ પદ્મકી મર્કટાહ્વયા ॥

અસનતિનિશભૂર્જશ્વેતવાહપ્રકીર્યા ખદિરકદરભણ્ડીશિંશપામેષશૃઙ્ગ્યઃ
ત્રિહિમતલપલાશાઃ જોઙ્ગકઃ શાકશાલૌ ક્રમુકધવકલિઙ્ગચ્છાગકર્ણાશ્વકર્ણાઃ ॥

અસનાદિર્ વિજયતે શ્વિત્રકુષ્ઠકફક્રિમીન્
પાણ્ડુરોગં પ્રમેહં ચ મેદોદોષનિબર્હણઃ ॥