અષ્ટાઙ્ગનિઘણ્ટુ · શ્લોક 281-300

દુરારોહા ખરસ્કન્ધા ખર્જૂરી સ્વાદુમસ્તકા
હિન્તાલી તુ મહાતાલી કુતાલી તિલપુષ્પિકા ॥

બહુસ્કન્ધા મૃત્યુફલા ગૂઢપાકી શિલાફલા
જતુવૃક્ષો ઘનસ્કન્ધઃ ક્રિમિવૃક્ષઃ કુશામ્રકઃ ॥

નીલપત્ત્રી કાલનીલી નીલિની નીલપુષ્પિકા
કાકજઙ્ઘા ધ્વાઙ્ક્ષજઙ્ઘા દાસી કાન્તા પ્રચીબલા ॥

શરપુઙ્ખા બાણપુઙ્ખા મણિકા ચેક્ષુપુઙ્ખિકા
પુત્રદાત્રી વૃત્તપત્ત્રા વાતારિઃ શ્વેતપુષ્પિકા ॥

તાલીશપત્ત્રં તાલીશં તાલમામલકીદલમ્
શ્વાસદ્રુમઃ કાકતરુઃ રુગ્યોગ્યો વ્યાઘ્રપર્ણ્યપિ ॥

કુબ્જપુષ્પા કૃષ્ણવલ્લી મહાનીલા પ્રતાનિકા
મૃદુકાન્તિઃ મહાશ્વેતા શ્વેતા તુ ખટિકા સ્મૃતા ॥

રક્તપાષાણકો ધાતુઃ ગિરિમૃદ્ ગૈરિકઃ સ્મૃતઃ
સ્તન્યાખ્યો દુગ્ધપાષાણઃ સૌધઃ પાષાણકો લવઃ ॥

સૌગન્ધિકો ગન્ધકસ્તુ વૈગન્ધો ગન્ધકો બલિઃ
મનઃશિલા મનોગુપ્તા મનોહ્વા કુનટી શિલા ॥

હરિતાલમાલં તાલં ગોદન્તં નટભૂષણમ્
પારદો રસધાતુશ્ ચ રુદ્રરેતા મહારસઃ ॥

રસેન્દ્રશ્ ચપલઃ સૂતો હરયોની રસોત્તમઃ
અભ્રકં પાર્વતીબીજં શૈલોદ્ભૂતં તથામ્બરમ્ ॥

મયૂરગ્રીવિકં તુ સ્યાત્ શિખિકણ્ઠં ચ તુત્થકમ્
અન્યત્ કર્પરિકા તુત્થં વામનં તુત્થમેવ તુ ॥

હિઙ્ગુલં દરદં મ્લેચ્છં રસભૂઃ ચર્મરઞ્જનમ્
સિન્દૂરં રક્તરેણુ શ્રી ભૂષણં નાગસમ્ભવમ્ ॥

સૌવર્ચલં તુ રુચકમ્ અક્ષાહ્વં કૃષ્ણસંજ્ઞકમ્
વિડં તુ કૃત્રિમં પ્રોક્તં પૃથ્વીસમ્ભવમ્ ઔદ્ભિદમ્ ॥

સમુદ્રજં ચ સામુદ્રં લવણં પટુનામકમ્
યાવશૂકો યવક્ષારઃ સ્રોતોઘ્નસ્તુ સુવર્ચિકઃ ॥

સૌભાગ્યં ટઙ્કણં ક્ષારઃ માલતીરસસમ્ભવઃ
તાપીસમુદ્ભવં તાપ્યં માક્ષિકં હૈમમાક્ષિકમ્ ॥

જત્વશ્મજં ધાતુજં ચ શિલાકર્પૂરસંજ્ઞકમ્
ગોરોચના બદરિકા સૌરાષ્ટ્રી રોચના શિવા ॥

લાક્ષા દીપ્તિર્ દ્રુમવ્યાધિઃ ક્રિમિજા લોહિતા જતુ
[પદ્મોત્તરસ્] તાલકુમ્ભો યાવકો ઽલક્તકઃ સ્મૃતઃ ॥

મૃગનાભિર્ મૃગમદઃ કસ્તૂરી દર્પસંજ્ઞકઃ
લતાકસ્તૂરિકા રાલી ગન્ધવેણી મુખપ્રિયા ॥

ઘનસારો હિમરાજઃ કર્પૂરં હિમનામકમ્
મૃગસ્વેદો મૃગજલં પૂતિઃ પૂત્યણ્ડજઃ સ્મૃતઃ ॥

જાતીફલં મજ્જસારં જાતિકા જાતિપત્ત્રકઃ
કક્કોલકં કોશફલં કોલકં બહુબીજકમ્ ॥