અષ્ટાઙ્ગનિઘણ્ટુ · શ્લોક 181-200

એલાદિકે પૂર્વમ્ ઉક્તા સૂક્ષ્મૈલાન્યા તુ કથ્યતે
ભદ્રૈલા બૃહદેલા તુ સ્થૂલૈલા ત્રિપુટોદ્ભવા ॥

સુહેલા ચ સુષેણી ચ રેણુકા કાન્તનામિકા
પિણ્ડી તુરુષ્કજં તૈલં પિરાયાકં કૃત્રિમં કપિઃ ॥

હ્રીવેરં વારિ કેશાહ્વમ્ ઉદીચ્યં બાલકં જલમ્
ધ્યામકં શબલં ગન્ધં સ્પૃક્કા દેવી લતા સતી ॥

ચોરકો ગ્રન્થિપર્ણી સ્યાત્ શટી સોમસમુદ્ભવા
વરાઙ્ગં ચર્મનામા ચ ચોચં ત્વક્ ચ વરાઙ્ગકમ્ ॥

રોમશં છદનં પત્ત્રં તમાલં રોમશીફલમ્
બહિષ્ઠં તગરં વક્રં નતં કાલાનુસારિ ચ ॥

ચારટી શુકબર્હાખ્યં સ્થૌણેયં તૈલપીતકમ્
જાતીરસો રસો બોલં શુક્તિઃ કરરુહો નખઃ ॥

બદરીપત્ત્રકં ચૈવ જ્ઞેયો નાગહનુસ્ તથા
સમુદ્રજો વ્યાઘ્રનખો વિજ્ઞેયો વ્યાઘ્રનામકઃ ॥

શ્રીવેષ્ટકો વાયસકો દધિનામા ચ કીર્તિતઃ
કાશ્મીરં કુઙ્કુમં રક્તં વાહ્લીકં ઘુસૃણં વરમ્ ॥

ક્રોધના પિશુના ચણ્ડા ચૌરી શઙ્ખિનિકા મતા
મહિષાક્ષો નિશાચારી કૌશિકો ગુગ્ગુલુઃ પુરઃ ॥

રાલસ્ તુ દેવધૂપઃ સ્યાત્ શાલઃ સર્જરસાહ્વયઃ
કુન્દુરુર્ મેદકઃ કુન્દ્રો વિજ્ઞેયઃ ખપુરસ્ તથા ॥

શ્યામાદન્તીદ્રવન્તીક્રમુકકુટરણાશંખિની ચર્મસાહ્વા સ્વર્ણક્ષીરીગવાક્ષીશિખરિરજનકચ્છિન્નરોહાકરઞ્જાઃ
બસ્તાન્ત્રી વ્યાધિઘાતો બહલબહુરસસ્ તીક્ષ્ણવૃક્ષાત્ ફલાનિ શ્યામાદ્યો હન્તિ ગુલ્મં વિષમરુચિકફૌ હૃદ્રુજં મૂત્રકૃચ્છ્રમ્ ॥

મસૂરવિદલા શ્યામા શ્યામાદો કાલમેષિકા
સુષેણિકા શશાહ્વા ચ કાલિન્દી કાલિકા સ્મૃતા ॥

ચિત્રા મુકૂલકો દન્તી નિકુમ્ભઃ શમ્બરસ્ તથા
ઉદુમ્બરચ્છદા હસ્તિ દન્તી સ્યાદ્ ઉપચિત્રકા ॥

ન્યગ્રોધાહ્વા સુતત્રેણી દ્રવન્ત્ય્ ઉન્દુરુકર્ણિકા
કુમ્ભસ્ત્રી ભટ્ટિની સૂત્રા શ્યામા કુટરણા ત્રિવૃત્ ॥

શઙ્ખિની તિક્તલા વક્રી યવતિક્તા કિશોરિકા
શઙ્ખાવર્તા શઙ્ખપુષ્પી વિશિખા નાહિકા સ્મૃતા ॥

સાતલા સપ્તલા ચર્મ કષાહ્વાવર્તકી સ્મૃતા
અન્યેષાં તુ તથા બ્રાહ્મી બ્રહ્મનામા તુ કીર્તિતા ॥

સ્વર્ણક્ષીરી હૈમવતી કઙ્કુષ્ઠસ્ તીક્ષ્ણદુગ્ધિકા
ઇન્દ્રવારુણિકા ચૈન્દ્રી ગવાક્ષી ગજચિર્ભિટી ॥

વિશાલા ચ વિશલ્યા ચ સૈવ પ્રોક્તા ગવાદની
ગિરિકર્ણ્ય્ અશ્વક્ષુરકઃ સ્થાણુકર્ણી ગવાદની ॥

નીલસ્યન્દા નીલપુષ્પી નીલાખ્યા ગિરિકર્ણિકા
તિલ્વકઃ શિખરી શ્વેત ત્વક્ તિરીટો બૃહચ્છદઃ ॥

કમ્પિલ્લકો રઞ્જનકો રેચનો રક્તચૂર્ણકઃ
બસ્તાન્ત્રી વૃષગન્ધાખ્યા મેષાન્ત્રી વૃષપત્ત્રિકા ॥