અષ્ટાઙ્ગનિઘણ્ટુ · શ્લોક 141-160

મુષ્કકાદૌ તુ શિખરી મુષ્કકો મોક્ષકસ્ તથા
કાલમુષ્કઃ ક્ષારવૃક્ષઃ ક્ષીણવારિફલઃ સ્મૃતઃ ॥

સુધા વજ્રી મહાવૃક્ષો ગ્રન્થિલા સ્નુગ્ ગુડા સ્નુહી
સમન્તદુગ્ધા શ્વજિહ્વ પત્રશ્ ચ યુગ્મકણ્ટકઃ ॥

વત્સકમૂર્વાભાર્ઙ્ગીકટુકા મરીચં ઘુણપ્રિયા ચ ગણ્ડીરમ્ ।
એલા પાઠા જાજી કટ્વઙ્ગફલાજમોદસિદ્ધાર્થવચાઃ ॥

જીરકહિઙ્ગુવિડઙ્ગં પશુગન્ધા પઞ્ચકોલકં હન્તિ ।
ચલકફમેદઃપીનસગુલ્મજ્વરશૂલદુર્નામ્નઃ ॥

વનતિક્તો વત્સકાદૌ કુટજો ગિરિમલ્લિકા
વૃક્ષકઃ શક્રવૃક્ષશ્ ચ વત્સકઃ કુટજસ્ તથા ॥

ભઙ્ગુરાતિવિષા માદ્રી શુક્લકન્દા ઘુણપ્રિયા
દ્વિતીયા તુ પ્રતિવિષા શ્વેતરક્તવિષા મતા ॥

દીર્ઘવૃન્તો મહાનિમ્બઃ કટ્વઙ્ગો ઽરલુતિક્તકઃ
દીપ્યકં ત્વ્ અજમોદસ્ તુ યવાની જરણાહ્વયા ॥

વચોગ્રગન્ધા જટિલા ષડ્ગ્રન્થા હૈમવત્યપિ
શુક્લા યા સા સ્વાદુકન્દા સુવાસા હિમસંભવા ॥

વચાજલદદેવાહ્વ નાગરાતિવિષામયાઃ
હરિદ્રાદ્વયયષ્ટ્યાહ્વ કલશીકુટજોદ્ભવાઃ ॥

વચાહરિદ્રાદિગણાવ્ આમાતીસારનાશનૌ
મેદઃકફાઢ્યપવન સ્તન્યદોષનિબર્હણૌ ॥

વચાદૌ પ્રાગ્ વચા પ્રોક્તા મુસ્તા તુ જલદાહ્વયા
ગાઙ્ગેયી કુરુવિન્દા ચ દેવાહ્વા ભદ્રમુસ્તકમ્ ॥

હરિદ્રાદિગણં વક્ષ્યે ગૌરી શ્યામા ચ નિર્વિષા
નિશા ક્ષપા ચ રાત્રિશ્ ચ વરા લોમશમૂલિકા ॥

સ્વર્ણવર્ણા હરિદ્રા તુ નિશાહ્વા રજની તથા
દાર્વી કટંકટેરી ચ પર્જન્યા ચ પચમ્પચા ॥

પ્રિયઙ્ગુપુષ્પાઞ્જનયુગ્મપદ્માઃ પદ્માદ્રજો યોજનવલ્લ્યનન્તા
માનદ્રુમો મોચરસઃ સમઙ્ગા પુન્નાગશીતં મદનીયહેતુઃ ॥

અમ્બષ્ઠા મધુકં નમસ્કરી નન્દીવૃક્ષપલાશકચ્છુરા
રોધ્રં ધાતકિબિલ્વપેશિકે કટ્વઙ્ગં કમલોદ્ભવં રજઃ ॥

ગણૌ પ્રિયઙ્ગ્વમ્બષ્ઠાદી પક્વાતીસારનાશનૌ
સન્ધાનીયૌ હિતૌ પિત્તે વ્રણાનામ્ અપિ રોપણૌ ॥

પ્રિયઙ્ગ્વાદિગણે પૂર્વં પ્રિયઙ્ગુઃ સમુદાહૃતા
પદ્માસિતારવિન્દા ચ ચારટી પદ્મચારિણી ॥

રજઃ પરાગં કિઞ્જલ્કં કેસરં પદ્મસંભવમ્
મઞ્જિષ્ઠા વિજયા રક્તા સમઙ્ગા વિકસારુણા ॥

મઞ્જુકા રક્તયષ્ટી ચ તામ્રા યોજનવલ્લ્ય્ અપિ
અનન્તા દીર્ઘમૂલા ચ સમુદ્રાન્તો યવાસકઃ ॥

સારદ્રુઃ શાલ્મલી મોચા પુરાણી રક્તપુષ્પિકા
નિર્યાસો યસ્ તુ શાલ્મલ્યાઃ સ મોચરસસંજ્ઞકઃ ॥