અષ્ટાઙ્ગહૃદયસૂત્ર · અધ્યાય 7

6.172દ્વ્ ઉક્તો નિત્યૌપયોગિકઃ
સૂત્રસ્થાન
રાજા રાજ-ગૃહાસન્ને પ્રાણાચાર્યં નિવેશયેત્ ।
સર્વ-દા સ ભવત્ય્ એવં સર્વ-ત્ર પ્રતિજાગૃવિઃ

અન્ન-પાનં વિષાદ્ રક્ષેદ્ વિશેષેણ મહી-પતેઃ ।
યોગ-ક્ષેમૌ તદ્-આયત્તૌ ધર્માદ્યા યન્-નિબન્ધનાઃ

7.2દ્વ્ ધર્માદ્યાસ્ તન્-નિબન્ધનાઃ
ઓદનો વિષ-વાન્ સાન્દ્રો યાત્ય્ અ-વિસ્રાવ્ય-તામ્ ઇવ ।
ચિરેણ પચ્યતે પક્વો ભવેત્ પર્યુષિતોપમઃ

મયૂર-કણ્ઠ-તુલ્યોષ્મા મોહ-મૂર્છા-પ્રસેક-કૃત્ ।
હીયતે વર્ણ-ગન્ધાદ્યૈઃ ક્લિદ્યતે ચન્દ્રિકા-ચિતઃ

7.4દ્વ્ ક્લિદ્યતે ચન્દ્રિકાન્વિતઃ 7.4દ્વ્ ક્લિદ્યતે ચન્દ્રકાચિતઃ
7.4દ્વ્ ક્લિદ્યતે ચન્દ્રકાન્વિતઃ
વ્યઞ્જનાન્ય્ આશુ શુષ્યન્તિ ધ્યામ-ક્વાથાનિ તત્ર ચ ।
હીનાતિરિક્તા વિકૃતા છાયા દૃશ્યેત નૈવ વા

7.5દ્વ્ છાયા દૃશ્યેત વા ન વા
ફેનોર્ધ્વ-રાજિ-સીમન્ત-તન્તુ-બુદ્બુદ-સંભવઃ ।
વિચ્છિન્ન-વિ-રસાઃ રાગાઃ ખાણ્ડવાઃ શાકમ્ આમિષમ્

7.6ચ્વ્ વિચ્છિન્ન-વિ-રસા રાગ- 7.6ચ્વ્ વિચ્છિન્ના વિ-રસા રાગાઃ 7.6દ્વ્ -ખાણ્ડવાઃ
શાકમ્ આમિષમ્
નીલા રાજી રસે તામ્રા ક્ષીરે દધનિ દૃશ્યતે ।
શ્યાવા-પીતાસિતા તક્રે ઘૃતે પાનીય-સંનિભા

7.7બ્વ્ ક્ષીરે દધ્નિ ચ દૃશ્યતે
મસ્તુનિ સ્યાત્ કપોતાભા રાજી કૃષ્ણા તુષોદકે ।
કાલી મદ્યામ્ભસોઃ ક્ષૌદ્રે હરિત્ તૈલે ઽરુણોપમા

પાકઃ ફલાનામ્ આમાનાં પક્વાનાં પરિકોથનમ્ ।
દ્રવ્યાણામ્ આર્દ્ર-શુષ્કાણાં સ્યાતાં મ્લાનિ-વિવર્ણ-તે

મૃદૂનાં કઠિનાનાં ચ ભવેત્ સ્પર્શ-વિપર્યયઃ ।
માલ્યસ્ય સ્ફુટિતાગ્ર-ત્વં મ્લાનિર્ ગન્ધાન્તરોદ્ભવઃ

7.10ચ્વ્ માલ્યાનાં સ્ફુટિતાગ્ર-ત્વં 7.10દ્વ્ ગ્લાનિર્ ગન્ધાન્તરોદ્ભવઃ 7.10દ્વ્
મ્લાનિ-ગન્ધાન્તરોદ્ભવઃ
ધ્યામ-મણ્ડલ-તા વસ્ત્રે શદનં તન્તુ-પક્ષ્મણામ્ ।
ધાતુ-મૌક્તિક-કાષ્ઠાશ્મ-રત્નાદિષુ મલાક્ત-તા

7.11બ્વ્ શાતનં તન્તુ-પક્ષ્મણામ્
સ્નેહ-સ્પર્શ-પ્રભા-હાનિઃ સ-પ્રભ-ત્વં તુ મૃન્-મયે ।
વિષ-દઃ શ્યાવ-શુષ્કાસ્યો વિ-લક્ષો વીક્ષતે દિશઃ

સ્વેદ-વેપથુ-માંસ્ ત્રસ્તો ભીતઃ સ્ખલતિ જૃમ્ભતે ।
પ્રાપ્યાન્નં સ-વિષં ત્વ્ અગ્નિર્ એકાવર્તઃ સ્ફુટત્ય્ અતિ

7.13દ્વ્ એકાવર્તઃ સ્ફુટત્ય્ અપિ
શિખિ-કણ્ઠાભ-ધૂમાર્ચિર્ અન્-અર્ચિર્ વોગ્ર-ગન્ધ-વાન્ ।
મ્રિયન્તે મક્ષિકાઃ પ્રાશ્ય કાકઃ ક્ષામ-સ્વરો ભવેત્

ઉત્ક્રોશન્તિ ચ દૃષ્ટ્વૈતચ્ છુક-દાત્યૂહ-સારિકાઃ ।
હંસઃ પ્રસ્ખલતિ ગ્લાનિર્ જીવઞ્જીવસ્ય જાયતે

ચકોરસ્યાક્ષિ-વૈરાગ્યં ક્રૌઞ્ચસ્ય સ્યાન્ મદોદયઃ ।
કપોત-પરભૃદ્-દક્ષ-ચક્રવાકા જહત્ય્ અસૂન્

ઉદ્વેગં યાતિ માર્જારઃ શકૃન્ મુઞ્ચતિ વાનરઃ ।
હૃષ્યેન્ મયૂરસ્ તદ્-દૃષ્ટ્યા મન્દ-તેજો ભવેદ્ વિષમ્

7.17અવ્ ઉદ્વેજયતિ માર્જારઃ 7.17ચ્વ્ હૃષ્યેન્ મયૂરસ્ તદ્ દૃષ્ટ્વા
ઇત્ય્ અન્નં વિષ-વજ્ જ્ઞાત્વા ત્યજેદ્ એવં પ્રયત્નતઃ ।
યથા તેન વિપદ્યેરન્ન્ અપિ ન ક્ષુદ્ર-જન્તવઃ

7.18અવ્ ઇત્ય્ અન્નં સ-વિષં જ્ઞાત્વા 7.18બ્વ્ ત્યજેદ્ એવ પ્રયત્નતઃ
સ્પૃષ્ટે તુ કણ્ડૂ-દાહોષા-જ્વરાર્તિ-સ્ફોટ-સુપ્તયઃ ।
નખ-રોમ-ચ્યુતિઃ શોફઃ સેકાદ્યા વિષ-નાશનાઃ

શસ્તાસ્ તત્ર પ્રલેપાશ્ ચ સેવ્ય-ચન્દન-પદ્મકૈઃ ।
સ-સોમવલ્ક-તાલીશ-પત્ત્ર-કુષ્ઠામૃતા-નતૈઃ

લાલા જિહ્વૌષ્ઠયોર્ જાડ્યમ્ ઊષા ચિમિચિમાયનમ્ ।
દન્ત-હર્ષો રસા-જ્ઞ-ત્વં હનુ-સ્તમ્ભશ્ ચ વક્ત્ર-ગે

7.21અવ્ લાલા જિહ્વૌષ્ઠયોર્ જાડ્યં 7.21બ્વ્ મુખે ચિમિચિમાયનમ્
સેવ્યાદ્યૈસ્ તત્ર ગણ્ડૂષાઃ સર્વં ચ વિષ-જિદ્ ધિતમ્ ।
આમાશય-ગતે સ્વેદ-મૂર્છાધ્માન-મદ-ભ્રમાઃ

રોમ-હર્ષો વમિર્ દાહશ્ ચક્ષુર્-હૃદય-રોધનમ્ ।
બિન્દુભિશ્ ચાચયો ઽઙ્ગાનાં પક્વાશય-ગતે પુનઃ

અનેક-વર્ણં વમતિ મૂત્રયત્ય્ અતિસાર્યતે ।
તન્દ્રા કૃશ-ત્વં પાણ્ડુ-ત્વમ્ ઉદરં બલ-સંક્ષયઃ

તયોર્ વાન્ત-વિરિક્તસ્ય હરિદ્રે કટભીં ગુડમ્ ।
સિન્ધુવારિત-નિષ્પાવ-બાષ્પિકા-શતપર્વિકાઃ

તણ્ડુલીયક-મૂલાનિ કુક્કુટાણ્ડમ્ અવલ્ગુજમ્ ।
નાવનાઞ્જન-પાનેષુ યોજયેદ્ વિષ-શાન્તયે

વિષ-ભુક્તાય દદ્યાચ્ ચ શુદ્ધાયોર્ધ્વમ્ અધસ્ તથા ।
સૂક્ષ્મં તામ્ર-રજઃ કાલે સ-ક્ષૌદ્રં હૃદ્-વિશોધનમ્

શુદ્ધે હૃદિ તતઃ શાણં હેમ-ચૂર્ણસ્ય દાપયેત્ ।
ન સજ્જતે હેમ-પાઙ્ગે પદ્મ-પત્ત્રે ઽમ્બુ-વદ્ વિષમ્

જાયતે વિપુલં ચાયુર્ ગરે ઽપ્ય્ એષ વિધિઃ સ્મૃતઃ ।
વિરુદ્ધમ્ અપિ ચાહારં વિદ્યાદ્ વિષ-ગરોપમમ્

7.29દ્વ્ વિદ્યાદ્ ગર-વિષોપમમ્
આનૂપમ્ આમિષં માષ-ક્ષૌદ્ર-ક્ષીર-વિરૂઢકૈઃ ।
વિરુધ્યતે સહ બિસૈર્ મૂલકેન ગુડેન વા

વિશેષાત્ પયસા મત્સ્યા મત્સ્યેષ્વ્ અપિ ચિલીચિમઃ ।
વિરુદ્ધમ્ અમ્લં પયસા સહ સર્વં ફલં તથા

તદ્-વત્ કુલત્થ-ચણક-કઙ્ગુ-વલ્લ-મકુષ્ટકાઃ ।
ભક્ષયિત્વા હરિતકં મૂલકાદિ પયસ્ ત્યજેત્

7.32અવ્ તદ્-વત્ કુલત્થ-વરક- 7.32ચ્વ્ ભક્ષયિત્વા હરિત્-કન્દ- 7.32દ્વ્
-મૂલકાદિ પયસ્ ત્યજેત્
વારાહં શ્વાવિધા નાદ્યાદ્ દધ્ના પૃષત-કુક્કુટૌ ।
આમ-માંસાનિ પિત્તેન માષ-સૂપેન મૂલકમ્

7.33અવ્ વરાહં શ્વાવિધા નાદ્યાદ્
અવિં કુસુમ્ભ-શાકેન બિસૈઃ સહ વિરૂઢકમ્ ।
માષ-સૂપ-ગુડ-ક્ષીર-દધ્ય્-આજ્યૈર્ લાકુચં ફલમ્

ફલં કદલ્યાસ્ તક્રેણ દધ્ના તાલ-ફલેન વા ।
કણોષણાભ્યાં મધુના કાકમાચીં ગુડેન વા

સિદ્ધાં વા મત્સ્ય-પચને પચને નાગરસ્ય વા ।
સિદ્ધામ્ અન્ય-ત્ર વા પાત્રે કામાત્ તામ્ ઉષિતાં નિશામ્

7.36બ્વ્ પચને નાગરસ્ય ચ 7.36દ્વ્ કામાત્ તામ્ ઉષિતાં નિશિ 7.36દ્વ્ કપોતામ્
ઉષિતાં નિશામ્
7.36દ્વ્ નાદ્યાત્ તામ્ ઉષિતાં નિશામ્ 7.36દ્વ્ કામાતામ્ ઉષિતાં નિશામ્ 7.36દ્વ્
કામાચીમ્ ઉષિતાં નિશામ્
મત્સ્ય-નિસ્તલન-સ્નેહે સાધિતાઃ પિપ્પલીસ્ ત્યજેત્ ।
કાંસ્યે દશાહમ્ ઉષિતં સર્પિર્ ઉષ્ણં ત્વ્ અરુષ્કરે

7.37અવ્ મત્સ્ય-નિસ્તલન-સ્નેહ- 7.37બ્વ્ -સાધિતાઃ પિપ્પલીસ્ ત્યજેત્ 7.37દ્વ્ સર્પિર્
ઉષ્ણં ત્વ્ અરુષ્કરૈઃ
ભાસો વિરુધ્યતે શૂલ્યઃ કમ્પિલ્લસ્ તક્ર-સાધિતઃ ।
ઐકધ્યં પાયસ-સુરા-કૃશરાઃ પરિવર્જયેત્

મધુ-સર્પિર્-વસા-તૈલ-પાનીયાનિ દ્વિ-શશ્ ત્રિ-શઃ ।
એક-ત્ર વા સમાંશાનિ વિરુધ્યન્તે પરસ્-પરમ્

ભિન્નાંશે અપિ મધ્વ્-આજ્યે દિવ્ય-વાર્ય્ અનુ-પાનતઃ ।
મધુ-પુષ્કર-બીજં ચ મધુ-મૈરેય-શાર્કરમ્

મન્થાનુ-પાનઃ ક્ષૈરેયો હારિદ્રઃ કટુ-તૈલ-વાન્ ।
ઉપોદકાતિસારાય તિલ-કલ્કેન સાધિતા

બલાકા વારુણી-યુક્તા કુલ્માષૈશ્ ચ વિરુધ્યતે ।
ભૃષ્ટા વરાહ-વસયા સૈવ સદ્યો નિહન્ત્ય્ અસૂન્

તદ્-વત્ તિત્તિરિ-પત્ત્રાઢ્ય-ગોધા-લાવ-કપિઞ્જલાઃ ।
ઐરણ્ડેનાગ્નિના સિદ્ધાસ્ તત્-તૈલેન વિમૂર્છિતાઃ

હારીત-માંસં હારિદ્ર-શૂલક-પ્રોત-પાચિતમ્ ।
હરિદ્રા-વહ્નિના સદ્યો વ્યાપાદયતિ જીવિતમ્

7.44ચ્વ્ હારિદ્ર-વહ્નિના સદ્યો
ભસ્મ-પાંસુ-પરિધ્વસ્તં તદ્ એવ ચ સ-માક્ષિકમ્ ।
યત્ કિઞ્-ચિદ્ દોષમ્ ઉત્ક્લેશ્ય ન હરેત્ તત્ સમાસતઃ

વિરુદ્ધં શુદ્ધિર્ અત્રેષ્ટા શમો વા તદ્-વિરોધિભિઃ ।
દ્રવ્યૈસ્ તૈર્ એવ વા પૂર્વં શરીરસ્યાભિસંસ્કૃતિઃ

વ્યાયામ-સ્નિગ્ધ-દીપ્તાગ્નિ-વયઃ-સ્થ-બલ-શાલિનામ્ ।
વિરોધ્ય્ અપિ ન પીડાયૈ સાત્મ્યમ્ અલ્પં ચ ભોજનમ્

7.47અવ્ વ્યાયામિ-સ્નિગ્ધ-દીપ્તાગ્નિ-
પાદેના-પથ્યમ્ અભ્યસ્તં પાદ-પાદેન વા ત્યજેત્ ।
નિષેવેત હિતં તદ્-વદ્ એક-દ્વિ-ત્ર્ય્-અન્તરી-કૃતમ્

અ-પથ્યમ્ અપિ હિ ત્યક્તં શીલિતં પથ્યમ્ એવ વા ।
સાત્મ્યા-સાત્મ્ય-વિકારાય જાયતે સહસાન્ય-થા

7.49ચ્વ્ સાત્મ્યા-સાત્મ્યં વિકારાય
ક્રમેણાપચિતા દોષાઃ ક્રમેણોપચિતા ગુણાઃ ।
સન્તો યાન્ત્ય્ અ-પુનર્-ભાવમ્ અ-પ્રકમ્પ્યા ભવન્તિ ચ

7.50ચ્વ્ નાપ્નુવન્તિ પુનર્-ભાવમ્
અત્ય્-અન્ત-સંનિધાનાનાં દોષાણાં દૂષણાત્મનામ્ ।
અ-હિતૈર્ દૂષણં ભૂયો ન વિદ્વાન્ કર્તુમ્ અર્હતિ

આહાર-શયના-બ્રહ્મ-ચર્યૈર્ યુક્ત્યા પ્રયોજિતૈઃ ।
શરીરં ધાર્યતે નિત્યમ્ આગારમ્ ઇવ ધારણૈઃ

7.52બ્વ્ -ચર્યૈર્ યુક્ત્યા નિષેવિતૈઃ
આહારો વર્ણિતસ્ તત્ર તત્ર તત્ર ચ વક્ષ્યતે ।
નિદ્રાયત્તં સુખં દુઃખં પુષ્ટિઃ કાર્શ્યં બલા-બલમ્

7.53બ્વ્ તત્ર તત્ર ચ લક્ષ્યતે
વૃષ-તા ક્લીબ-તા જ્ઞાનમ્ અ-જ્ઞાનં જીવિતં ન ચ ।
અ-કાલે ઽતિ-પ્રસઙ્ગાચ્ ચ ન ચ નિદ્રા નિષેવિતા

સુખાયુષી પરાકુર્યાત્ કાલ-રાત્રિર્ ઇવાપરા ।
રાત્રૌ જાગરણં રૂક્ષં સ્નિગ્ધં પ્રસ્વપનં દિવા

અ-રૂક્ષમ્ અન્-અભિષ્યન્દિ ત્વ્ આસીન-પ્રચલાયિતમ્ ।
ગ્રીષ્મે વાયુ-ચયાદાન-રૌક્ષ્ય-રાત્ર્ય્-અલ્પ-ભાવતઃ

7.56ચ્વ્ ગ્રીષ્મે વાત-ચયાદાન-
દિવા-સ્વપ્નો હિતો ઽન્યસ્મિન્ કફ-પિત્ત-કરો હિ સઃ ।
મુક્ત્વા તુ ભાષ્ય-યાનાધ્વ-મદ્ય-સ્ત્રી-ભાર-કર્મભિઃ

ક્રોધ-શોક-ભયૈઃ ક્લાન્તાન્ શ્વાસ-હિધ્માતિસારિણઃ ।
વૃદ્ધ-બાલા-બલ-ક્ષીણ-ક્ષત-તૃટ્-શૂલ-પીડિતાન્

7.58દ્વ્ -ક્ષુત્-તૃટ્-શૂલ-નિપીડિતાન્
અ-જીર્ણ્ય્-અભિહતોન્મત્તાન્ દિવા-સ્વપ્નોચિતાન્ અપિ ।
ધાતુ-સામ્યં તથા હ્ય્ એષાં શ્લેષ્મા ચાઙ્ગાનિ પુષ્યતિ

7.59અવ્ અ-જીર્ણાભિહતોન્મત્તાન્
બહુ-મેદઃ-કફાઃ સ્વપ્યુઃ સ્નેહ-નિત્યાશ્ ચ નાહનિ ।
વિષાર્તઃ કણ્ઠ-રોગી ચ નૈવ જાતુ નિશાસ્વ્ અપિ

અ-કાલ-શયનાન્ મોહ-જ્વર-સ્તૈમિત્ય-પીનસાઃ ।
શિરો-રુક્-શોફ-હૃલ્-લાસ-સ્રોતો-રોધાગ્નિ-મન્દ-તાઃ

તત્રોપવાસ-વમન-સ્વેદ-નાવનમ્ ઔષધમ્ ।
યોજયેદ્ અતિ-નિદ્રાયાં તીક્ષ્ણં પ્રચ્છર્દનાઞ્જનમ્

નાવનં લઙ્ઘનં ચિન્તાં વ્યવાયં શોક-ભી-ક્રુધઃ ।
એભિર્ એવ ચ નિદ્રાયા નાશઃ શ્લેષ્માતિ-સંક્ષયાત્

નિદ્રા-નાશાદ્ અઙ્ગ-મર્દ-શિરો-ગૌરવ-જૃમ્ભિકાઃ ।
જાડ્ય-ગ્લાનિ-ભ્રમા-પક્તિ-તન્દ્રા રોગાશ્ ચ વાત-જાઃ

7.64ચ્વ્ જાડ્યં ગ્લાનિ-ભ્રમા-પક્તિ-
કફો ઽલ્પો વાયુનોદ્ધૂતો ધમનીઃ સંનિરુધ્ય તુ ।
કુર્યાત્ સંજ્ઞાપહાં તન્દ્રાં દારુણાં મોહ-કારિણીમ્ ॥ 64+1 ॥
ઉન્મીલિત-વિનિર્ભુગ્ને પરિવર્તિત-તારકે ।
ભવતસ્ તત્ર નયને સ્રુતે લુલિત-પક્ષ્મણી ॥ 64+2 ॥
અર્ધ-ત્રિ-રાત્રાત્ સા સાધ્યા ન સા સાધ્યા તતઃ પરમ્ ॥ 64+3અબ્ ॥
યથા-કાલમ્ અતો નિદ્રાં રાત્રૌ સેવેત સાત્મ્યતઃ ।
અ-સાત્મ્યાજ્ જાગરાદ્ અર્ધં પ્રાતઃ સ્વપ્યાદ્ અ-ભુક્ત-વાન્

7.65ચ્વ્ અ-સાત્મ્ય-જાગરાદ્ અર્ધં
શીલયેન્ મન્દ-નિદ્રસ્ તુ ક્ષીર-મદ્ય-રસાન્ દધિ ।
અભ્યઙ્ગોદ્વર્તન-સ્નાન-મૂર્ધ-કર્ણાક્ષિ-તર્પણમ્

કાન્તા-બાહુ-લતાશ્લેષો નિર્વૃતિઃ કૃત-કૃત્ય-તા ।
મનો-ઽનુકૂલા વિષયાઃ કામં નિદ્રા-સુખ-પ્રદાઃ

બ્રહ્મ-ચર્ય-રતેર્ ગ્રામ્ય-સુખ-નિઃ-સ્પૃહ-ચેતસઃ ।
નિદ્રા સંતોષ-તૃપ્તસ્ય સ્વં કાલં નાતિવર્તતે

ગ્રામ્ય-ધર્મે ત્યજેન્ નારીમ્ અન્-ઉત્તાનાં રજસ્વલામ્ ।
અ-પ્રિયામ્ અ-પ્રિયાચારાં દુષ્ટ-સંકીર્ણ-મેહનામ્

અતિ-સ્થૂલ-કૃશામ્ સૂતાં ગર્ભિણીમ્ અન્ય-યોષિતમ્ ।
વર્ણિનીમ્ અન્ય-યોનિં ચ ગુરુ-દેવ-નૃપાલયમ્

7.70બ્વ્ ગર્ભિણીમ્ અન્ય-યોષિતામ્
ચૈત્ય-શ્મશાનાયતન-ચત્વરામ્બુ-ચતુષ્-પથમ્ ।
પર્વાણ્ય્ અન્-અઙ્ગં દિવસં શિરો-હૃદય-તાડનમ્

અત્ય્-આશિતો ઽ-ધૃતિઃ ક્ષુદ્-વાન્ દુઃ-સ્થિતાઙ્ગઃ પિપાસિતઃ ।
બાલો વૃદ્ધો ઽન્ય-વેગાર્તસ્ ત્યજેદ્ રોગી ચ મૈથુનમ્

સેવેત કામતઃ કામં તૃપ્તો વાજી-કૃતામ્ હિમે ।
ત્ર્ય્-અહાદ્ વસન્ત-શરદોઃ પક્ષાદ્ વર્ષા-નિદાઘયોઃ

7.73બ્વ્ તૃપ્તો વાજી-કરૈર્ હિમે 7.73બ્વ્ તૃપ્તો વાજી-કૃતૈર્ હિમે 7.73ચ્વ્ દ્વ્ય્-અહાદ્
વસન્ત-શરદોઃ
7.73દ્વ્ પક્ષાદ્ વૃષ્ટિ-નિદાઘયોઃ
ભ્રમ-ક્લમોરુ-દૌર્બલ્ય-બલ-ધાત્વ્-ઇન્દ્રિય-ક્ષયાઃ ।
અ-પર્વ-મરણં ચ સ્યાદ્ અન્ય-થા ગચ્છતઃ સ્ત્રિયમ્

7.74અવ્ ભ્રમ-ક્લમોરુ-દૌર્બલ્યં 7.74બ્વ્ બલ-ધાત્વ્-ઇન્દ્રિય-ક્ષયઃ
સ્મૃતિ-મેધાયુર્-આરોગ્ય-પુષ્ટીન્દ્રિય-યશો-બલૈઃ ।
અધિકા મન્દ-જરસો ભવન્તિ સ્ત્રીષુ સંયતાઃ

7.75દ્વ્ ભવન્તિ સ્ત્રીષુ સંયુતાઃ
સ્નાનાનુલેપન-હિમાનિલ-ખણ્ડ-ખાદ્ય-શીતામ્બુ-દુગ્ધ-રસ-યૂષ-સુરા-પ્રસન્નાઃ ।
સેવેત ચાનુ શયનં વિરતૌ રતસ્ય તસ્યૈવમ્ આશુ વપુષઃ પુનર્ એતિ ધામ

શ્રુત-ચરિત-સમૃદ્ધે કર્મ-દક્ષે દયાલૌ ભિષજિ નિર્-અનુબન્ધં દેહ-રક્ષાં નિવેશ્ય
।
ભવતિ વિપુલ-તેજઃ-સ્વાસ્થ્ય-કીર્તિ-પ્રભાવઃ સ્વ-કુશલ-ફલ-ભોગી ભૂમિ-પાલશ્ ચિરાયુઃ