અષ્ટાવક્ર ગીતા · અધ્યાય 3

અવિનાશિનમ્ આત્માનમ્ એકં વિજ્ઞાય તત્ત્વતઃ
તવાત્મજ્ઞસ્ય ધીરસ્ય કથમ્ અર્થાર્જને રતિઃ ॥

આત્માજ્ઞાનાદ્ અહો પ્રીતિર્ વિષયભ્રમગોચરે
શુક્તેર્ અજ્ઞાનતો લોભો યથા રજતવિભ્રમે ॥

વિશ્વં સ્ફુરતિ યત્રેદં તરઙ્ગા ઇવ સાગરે
સો ઽહમ્ અસ્મીતિ વિજ્ઞાય, કિં દીન ઇવ ધાવસિ ॥

શ્રુત્વાપિ શુદ્ધચૈતન્યમ્ આત્માનમ્ અતિસુન્દરમ્
ઉપસ્થેત્યન્તસંસક્તો માલિન્યમ્ અધિગચ્છતિ ॥

સર્વભૂતેષુ ચાત્માનં સર્વભૂતાનિ ચાત્મનિ
મુનેર્ જાનત આશ્ચર્યં મમત્વમ્ અનુવર્તતે ॥

આસ્થિતઃ પરમાદ્વૈતં મોક્ષાર્થે ઽપિ વ્યવસ્થિતઃ
આશ્ચર્યં કામવશગો વિકલઃ કેલિશિક્ષયા ॥

ઉદ્ભૂતં જ્ઞાનદુર્મિત્રમ્ અવધાર્યાતિદુર્બલઃ
આશ્ચર્યં કામમ્ આકાઙ્ક્ષેત્ કાલમ્ અન્તમ્ અનુશ્રિતઃ ॥

ઇહામુત્ર વિરક્તસ્ય નિત્યાનિત્યવિવેકિનઃ
આશ્ચર્યં મોક્ષકામસ્ય મોક્ષાદ્ એવ વિભીષિકા ॥

ધીરસ્ તુ ભોજ્યમાનો ઽપિ પીડ્યમાનો ઽપિ સર્વદા
આત્માનં કેવલં પશ્યન્ ન તુષ્યતિ ન કુપ્યતિ ॥

ચેષ્ટમાનં શરીરં સ્વં પશ્યત્ય્ અન્યશરીરવત્
સંસ્તવે ચાપિ નિન્દાયાં કથં ક્ષુભ્યેત્ મહાશયઃ ॥

માયામાત્રમ્ ઇદં વિશ્વં પશ્યન્ વિગતકૌતુકઃ
અપિ સન્નિહિતે મૃત્યૌ કથં ત્રસ્યતિ ધીરધીઃ ॥

નિઃસ્પૃહં માનસં યસ્ય નૈરાશ્યે ઽપિ મહાત્મનઃ
તસ્યાત્મજ્ઞાનતૃપ્તસ્ય તુલના કેન જાયતે ॥

સ્વભાવાદ્ એવ જાનાનો દૃશ્યમ્ એતન્ ન કિંચન
ઇદં ગ્રાહ્યમ્ ઇદં ત્યાજ્યં સ કિં પશ્યતિ ધીરધીઃ ॥

અન્તસ્ત્યક્તકષાયસ્ય નિર્દ્વન્દ્વસ્ય નિરાશિષઃ
યદૃચ્છયાગતો ભોગો ન દુઃખાય ન તુષ્ટયે ॥