ગ્રંથ પાઠ

અષ્ટાવક્ર ગીતા · અધ્યાય 2

2.1

અહો નિરઞ્જનઃ શાન્તો બોધો ઽહં પ્રકૃતેઃ પરઃ
એતાવન્તમ્ અહં કાલં મોહેનૈવ વિડમ્બિતઃ ॥

2.2

યથા પ્રકાશયામ્ય્ એકો દેહમ્ એનં તથા જગત્
અતો મમ જગત્ સર્વમ્ અથવા ન ચ કિંચન ॥

2.3

સશરીરમ્ અહો વિશ્વં પરિત્યજ્ય મયાધુના
કુતશ્ચિત્ કૌશલાદ્ એવ પરમાત્મા વિલોક્યતે ॥

2.4

યથા ન તોયતો ભિન્નાસ્ તરઙ્ગાઃ ફેનબુદ્બુદાઃ
આત્મનો ન તથા ભિન્નં વિશ્વમ્ આત્મવિનિર્ગતમ્ ॥

2.5

તન્તુમાત્રો ભવેદ્ એવ પટો યદ્વદ્ વિચારિતઃ
આત્મતન્મત્રમ્ એવેદં તદ્વદ્ વિશ્વં વિચારિતમ્ ॥

2.6

યથૈવેક્ષુરસે કૢપ્તા તેન વ્યાપ્તૈવ શર્કરા
તથા વિશ્વં મયિ કૢપ્તં મયા વ્યાપ્તં નિરન્તરમ્ ॥

2.7

આત્માજ્ઞાનાજ્ જગદ્ ભાતિ આત્મજ્ઞાનાન્ ન ભાસતે
રજ્જ્વજ્ઞાનાદ્ અહિર્ ભાતિ તજ્જ્ઞાનાદ્ ભાસતે ન હિ ॥

2.8

પ્રકાશો મે નિજં રૂપં નાતિરિક્તો ઽસ્મ્ય્ અહં તતઃ
યદા પ્રકાશતે વિશ્વં તદાહમ્ ભાસ એવ હિ ॥

2.9

અહો વિકલ્પિતં વિશ્વમ્ અજ્ઞાનાન્ મયિ ભાસતે
રૂપ્યં શુક્તૌ ફણી રજ્જૌ વારિ સૂર્યકરે યથા ॥

2.10

મત્તો વિનિર્ગતં વિશ્વં મય્ય્ એવ લયમ્ એષ્યતિ
મૃદિ કુમ્ભો જલે વીચિઃ કનકે કટકં યથા ॥

2.11

અહો અહં નમો મહ્યં, વિનાશો યસ્ય નાસ્તિ મે
બ્રહ્માદિસ્તમ્બપર્યન્તં જગન્નાશે ઽપિ તિષ્ઠતઃ ॥

2.12

અહો અહં નમો મહ્યં એકો ઽહં દેહવાન્ અપિ
ક્વચિન્ ન ગન્તા નાગન્તા વ્યાપ્ય વિશ્વમ્ અવસ્થિતઃ ॥

2.13

અહો અહં નમો મહ્યં દક્ષો નાસ્તીહ મત્સમઃ
અસંસ્પૃશ્ય શરીરેણ યેન વિશ્વં ચિરં ધૃતમ્ ॥

2.14

અહો અહં નમો મહ્યં યસ્ય મે નાસ્તિ કિંચન
અથવા યસ્ય મે સર્વં યદ્ વાઙ્મનસગોચરમ્ ॥

2.15

જ્ઞાનં જ્ઞેયં તથા જ્ઞાતા ત્રિતયં નાસ્તિ વાસ્તવમ્
અજ્ઞાનાદ્ ભાતિ યત્રેદં સો ઽહમ્ અસ્મિ નિરઞ્જનઃ ॥

2.16

દ્વૈતમૂલમ્ અહો દુઃખં નાન્યત્ તસ્યાસ્તિ ભેષજમ્
દૃશ્યમ્ એતન્ મૃષા સર્વં એકો ઽહં ચિદ્રસો ઽમલઃ ॥

2.17

બોધમાત્રો ઽહમ્ અજ્ઞાનાદ્ ઉપધિઃ કલ્પિતો મયા
એવં વિમૃશતો નિત્યં નિર્વિકલ્પે સ્થિતિર્ મમ ॥

2.18

ન મે બન્ધો ઽસ્તિ મોક્ષો વા ભ્રાન્તિઃ શાન્તા નિરાશ્રયા
અહો મયિ સ્થિતં વિશ્વં વસ્તુતો ન મયિ સ્થિતમ્ ॥

2.19

સશરીરમ્ ઇદં વિશ્વં ન કિંચિદ્ ઇતિ નિશ્ચિતમ્
શુદ્ધચિન્માત્ર આત્મા ચ તત્ કસ્મિન્ કલ્પનાધુના ॥

2.20

શરીરં સ્વર્ગનરકૌ બન્ધમોક્ષૌ ભયં તથા
કલ્પનામાત્રમ્ એવૈતત્ કિં મે કાર્યં ચિદાત્મનઃ ॥

2.21

અહો જનસમૂહે ઽપિ ન દ્વૈતં પશ્યતો મમ
અરણ્યમ્ ઇવ સંવૃત્તં ક્વ રતિં કરવાણ્ય્ અહમ્ ॥

2.22

નાહમ્ દેહો ન મે દેહો જીવો નાહમ્, અહં હિ ચિત્
અયમ્ એવ હિ મે બન્ધ આસીત્ યા જીવિતે સ્પૃહા ॥

2.23

અહો ભુવનકલ્લોલૈર્ વિચિત્રૈર્ દ્રાક્ સમુત્થિતમ્
મય્ય્ અનન્તમહામ્ભોધૌ ચિત્તવાતે સમુદ્યતે ॥

2.24

મય્ય્ અનન્તમહામ્ભોધૌ ચિત્તવાતે પ્રશામ્યતિ
અભાગ્યાજ્ જીવવણિજો જગત્ પોતો વિનશ્વરઃ ॥

2.25

મય્ય્ અનન્તમહામ્ભોધવ્ આશ્ચર્યં જીવવીચયઃ
ઉદ્યન્તિ ઘ્નન્તિ ખેલન્તિ પ્રવિશન્તિ સ્વભાવતઃ ॥

મૂળ પાઠ: Aṣṭāvakragītā · Data entry John Richards · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0