અષ્ટાવક્ર ગીતા · અધ્યાય 16

આચક્ષ્વ શૃણુ વા તાત નાનાશાસ્ત્રાણ્યનેકશઃ
તથાપિ ન તવ સ્વાસ્થ્યં સર્વવિસ્મરણાદ્ ઋતે ॥

ભોગં કર્મ સમાધિં વા કુરુ વિજ્ઞ તથાપિ તે
ચિત્તં નિરસ્તસર્વાશમ્ અત્યર્થં રોચયિષ્યતિ ॥

આયાસાત્ સકલો દુઃખી નૈનં જાનાતિ કશ્ચન
અનેનૈવોપદેશેન ધન્યઃ પ્રાપ્નોતિ નિર્વૃતિમ્ ॥

વ્યાપારે ખિદ્યતે યસ્ તુ નિમેષોન્મેષયોર્ અપિ
તસ્યાલસ્યધુરીણસ્ય સુખં નાન્યસ્ય કસ્યચિત્ ॥

ઇદં કૃતમ્ ઇદં નેતિ દ્વન્દ્વૈર્ મુક્તં યદા મનઃ
ધર્માર્થકામમોક્ષેષુ નિરપેક્ષં તદા ભવેત્ ॥

વિરક્તો વિષયદ્વેષ્ટા રાગી વિષયલોલુપઃ
ગ્રહમોક્ષવિહીનસ્ તુ ન વિરક્તો ન રાગવાન્ ॥

હેયોપાદેયતા તાવત્ સંસારવિટપાઙ્કુરઃ
સ્પૃહા જીવતિ યાવદ્ વૈ નિર્વિચારદશાસ્પદમ્ ॥

પ્રવૃત્તૌ જાયતે રાગો નિર્વૃત્તૌ દ્વેષ એવ હિ
નિર્દ્વન્દ્વો બાલવદ્ ધીમાન્ એવમ્ એવ વ્યવસ્થિતઃ ॥

હાતુમ્ ઇચ્છતિ સંસારં રાગી દુઃખજિહાસયા
વીતરાગો હિ નિર્દુઃખસ્ તસ્મિન્ન્ અપિ ન ખિદ્યતિ ॥

યસ્યાભિમાનો મોક્ષે ઽપિ દેહે ઽપિ મમતા તથા
ન ચ જ્ઞાની ન વા યોગી કેવલં દુઃખભાગ્ અસૌ ॥

હરો યદ્ય્ ઉપદેષ્ટા તે હરિઃ કમલજો ઽપિ વા
તથાપિ ન તવ સ્વાસ્થ્યં સર્વવિસ્મરણાદ્ ઋતે ॥