અષ્ટાવક્ર ગીતા · અધ્યાય 15

યથાતથોપદેશેન કૃતાર્થઃ સત્ત્વબુદ્ધિમાન્
આજીવમ્ અપિ જિજ્ઞાસુઃ પરસ્ તત્ર વિમુહ્યતિ ॥

મોક્ષો વિષયવૈરસ્યં બન્ધો વૈષયિકો રસઃ
એતાવદ્ એવ વિજ્ઞાનં યથેચ્છસિ તથા કુરુ ॥

વાગ્મિપ્રાજ્ઞમહોદ્યોગં જનં મૂકજડાલસમ્
કરોતિ તત્ત્વબોધો ઽયમ્ અતસ્ ત્યક્તો બુભુક્ષુભિઃ ॥

ન ત્વં દેહો ન તે દેહો ભોક્તા કર્તા ન વા ભવાન્
ચિદ્રૂપો ઽસિ સદા સાક્ષી નિરપેક્ષઃ સુખં ચર ॥

રાગદ્વેષૌ મનોધર્મૌ ન મનસ્ તે કદાચન
નિર્વિકલ્પો ઽસિ બોધાત્મા નિર્વિકારઃ સુખં ચર ॥

સર્વભૂતેષુ ચાત્માનં સર્વભૂતાનિ ચાત્મનિ
વિજ્ઞાય નિરહંકારો નિર્મમસ્ ત્વં સુખી ભવ ॥

વિષ્વં સ્ફુરતિ યત્રેદં તરઙ્ગા ઇવ સાગરે
તત્ ત્વમ્ એવ ન સન્દેહશ્ ચિન્મૂર્તે વિજ્વરો ભવ ॥

શ્રદ્ધત્સ્વ તાત શ્રદ્ધત્સ્વ નાત્ર મોહં કુરુષ્વ ભોઃ
જ્ઞાનસ્વરૂપો ભગવાન્ આત્મા ત્વં પ્રકૃતેઃ પરઃ ॥

ગુણૈઃ સંવેષ્ટિતો દેહસ્ તિષ્ઠત્ય્ આયાતિ યાતિ ચ
આત્મા ન ગન્તા નાગન્તા કિમ્ એનમ્ અનુશોચસિ ॥

દેહસ્ તિષ્ઠતુ કલ્પાન્તં ગચ્છત્વ્ અદ્યૈવ વા પુનઃ
ક્વ વૃદ્ધિઃ ક્વ ચ વા હાનિસ્ તવ ચિન્માત્રરૂપિણઃ ॥

ત્વય્ય્ અનન્તમહામ્ભોધૌ વિશ્વવીચિઃ સ્વભાવતઃ
ઉદેતુ વાસ્તમ્ આયાતુ ન તે વૃદ્ધિર્ ન વા ક્ષતિઃ ॥

તાત ચિન્માત્રરૂપો ઽસિ ન તે ભિન્નમ્ ઇદં જગત્
અતઃ કસ્ય કથં કુત્ર હેયોપાદેયકલ્પના ॥

એકસ્મિન્ન્ અવ્યયે શાન્તે ચિદાકાશે ઽમલે ત્વયિ
કુતો જન્મ કુતઃ કર્મ કુતો ઽહંકાર એવ ચ ॥

યત્ ત્વં પશ્યસિ તત્રૈકસ્ ત્વમ્ એવ પ્રતિભાસસે
કિં પૃથક્ ભાસતે સ્વર્ણાત્ કટકાઙ્ગદનૂપુરમ્ ॥

અયં સો ઽહમ્ અયમ્ નાહં વિભાગમ્ ઇતિ સન્ત્યજ
સર્વમ્ આત્મેતિ નિશ્ચિત્ય નિઃસઙ્કલ્પઃ સુખી ભવ ॥

તવૈવાજ્ઞાનતો વિશ્વં ત્વમ્ એકઃ પરમાર્થતઃ
ત્વત્તો ઽન્યો નાસ્તિ સંસારી નાસંસારી ચ કશ્ચન ॥

ભ્રાન્તિમાત્રમ્ ઇદં વિશ્વં ન કિંચિદ્ ઇતિ નિશ્ચયી
નિર્વાસનઃ સ્ફૂર્તિમાત્રો ન કિંચિદ્ ઇવ શામ્યતિ ॥

એક એવ ભવામ્ભોધાવ્ આસીદ્ અસ્તિ ભવિષ્યતિ
ન તે બન્ધો ઽસ્તિ મોક્ષો વા કૃતકૃત્યઃ સુખં ચર ॥

મા સઙ્કલ્પવિકલ્પાભ્યાં ચિત્તં ક્ષોભય ચિન્મય
ઉપશામ્ય સુખં તિષ્ઠ સ્વાત્મન્ય્ આનન્દવિગ્રહે ॥

ત્યજૈવ ધ્યાનં સર્વત્ર મા કિંચિદ્ ધૃદિ ધારય
આત્મા ત્વં મુક્ત એવાસિ કિં વિમૃશ્ય કરિષ્યસિ ॥