અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 6.4

અઙ્ગસ્ય

હલઃ

નામિ

ન તિસૃ-ચતસૃ

છન્દસ્ય્ ઉભયથા

નૃ ચ

ન-ઉપધાયાઃ

સર્વનામસ્થાને ચ અસમ્બુદ્ધૌ

વા ષપૂર્વસ્ય નિગમે

સાન્તમહતઃ સંયોગસ્ય

અપ્-તૃન્-તૃચ્-સ્વસૃ-નપ્તૃ-નેષ્ટૃ-ત્વષ્ટૃ-ક્ષત્તૃ-હોતૃ-પોતૃ-પ્રશાસ્તૄણામ્

ઇન્-હન્-પૂષ-અર્યમ્ણાં શૌ

સૌ ચ

અત્વ્-અસન્તસ્ય ચ અધાતોઃ

અનુનાસિકસ્ય ક્વિ-ઝલોઃ ક્ઙિતિ

અજ્-ઝન-ગમાં સનિ

તનોતેર્ વિભાષા

ક્રમશ્ ચ ક્ત્વિ

ચ્ચ્ઃ-વોઃ શ્-ઊડ્ઃ-અનુનાસિકે ચ

જ્વર-ત્વર-સ્રિવ્ય્-અવિ-મવામ્ ઉપધાયાશ્ ચ

રાલ્ લોપઃ

અસિદ્ધવત્ર-આ ભાત્

શ્નાન્ નલોપઃ

અનિદિતાં હલ ઉપધાયાઃ ક્ઙિતિ

દંશ-સઞ્જ-સ્વઞ્જામ્ શપિ

રઞ્જેશ્ ચ

ઘઞિ ચ ભાવકરનયોઃ

સ્યદો જવે

અવોદ-એદ્ઃ-ઓદ્મ-પ્રશ્રથ-હિમશ્રથાઃ

ન અઞ્ચેઃ પૂજાયામ્

ક્ત્વિ સ્કન્દિ-સ્યન્દોઃ

જાન્ત-નશાં વિભાષા

ભઞ્જેશ્ ચ ચિણિ

શાસ ઇદઙ્હલોઃ

શા હૌ

હન્તેર્જઃ

અનુદાત્ત-ઉપદેશ-વનતિ-તનોત્ય્-આદીનામ્ અનુનાસિકલોપો ઝલિ ક્ઙિતિ

વા લ્યપિ

ન ક્તિચિ દીર્ઘશ્ ચ

ગમઃ ક્વૌ

વિડ્-વનોર્ અનુનાસિકસ્ય આત્

જન-સન-ખનાં સઞ્-ઝલોઃ

યે વિભાષા

તનોતેર્યકિ

સનઃ ક્તિચિ લોપશ્ ચ અસ્ય અન્યતરસ્યામ્

આર્ધધાતુકે

ભ્રસ્જો ર-ઉપધયો રમ્ અન્યતરસ્યામ્

અતો લોપઃ

યસ્ય હલઃ

ક્યસ્ય વિભાષા

ણેર્ અનિટિ

નિષ્ઠાયાં સેટિ

જનિતા મન્ત્રે

શમિતા યજ્ઞે

અય્ આમ્-અન્ત-આલ્વ્-આય્ય-ઇત્ન્વ્-ઇષ્ણુષુ

લ્યપિ લઘુપૂર્વાત્

વિભાષા+આપઃ

યુ-પ્લુવોર્ દીર્ઘશ્ છન્દસિ

ક્ષિયઃ

નષ્ઠાયામ્ અણ્યદર્થે

વા+આક્રોશ-દૈન્યયોઃ

સ્ય-સિચ્-સીયુટ્-તાસિષુ ભાવ-કર્મણોર્ ઉપદેશે ઽજ્-ઝન-ગ્રહ-દૃશાં વા ચિણ્વદ્-ઇટ્ ચ

દીઙો યુડચિ ક્ઙિતિ

આતો લોપ ઇટિ ચ

ઈદ્યતિ

ઘુ-મા-સ્થા-ગા-પા-જહાતિ-સા હલિ

એર્ લિઙિ

વા ઽન્યસ્ય સંયોગ-આદેઃ

ન લ્યપિ

મયતેર્ ઇદ્-અન્યતરસ્યામ્

લુઙ્-લઙ્-લૃઙ્-ક્ષ્વ્ અડ્-ઉદાત્તઃ

આડ્ અજ્-આદીનામ્

છન્દસ્ય્ અપિ દૃશ્યતે

ન માઙ્યોગે

બહુલં છન્દસ્ય્ અમાઙ્યોગે ઽપિ

ઇરયો રે

અચિ શ્નુ-ધાતુ-ભ્રુવાં ય્-વોર્ ઇયઙ્-ઉવઙૌ

અભ્યાસસ્ય અસવર્ણે

સ્ત્રિયાઃ

વા ઽંશસોઃ

ઇણો યણ્

એર્ અનેકાચો ઽસમ્યોગપૂર્વસ્ય

ઓઃ સુપિ

વર્ષાભ્વશ્ ચ

ન ભૂસુધિયોઃ

છન્દસ્ય્ ઉભયથા

હુશ્નુવોઃ સાર્વધાતુકે

ભુવો વુગ્ લુઙ્લિટોઃ

ઊદ્ ઉપધાયા ગોહઃ

દોષો ણૌ

વા ચિત્તવિરાગે

મિતાં હ્રસ્વઃ

ચિણ્-ણમુલોર્ દીર્ઘો ઽન્યતરસ્યામ્

ખચિ હ્રસ્વઃ

હ્લાદો નિષ્ઠાયામ્

છાદેર્ ઘે ઽદ્વ્ય્-ઉપસર્ગસ્ય

ઇસ્-મન્-ત્રન્-ક્વિષુ ચ

ગમ-હન-જન-ખન-ઘસાં લોપઃ ક્ઙિત્ય્ અનઙિ

તનિ-પત્યોશ્ છન્દસિ

ઘસિ-ભસોર્ હલિ ચ

હુ-ઝલ્ભ્યો હેર્ ધિઃ

શ્રુ-શૃણુ-પૄ-કૃ-વૃભ્યશ્ છન્દસિ

અઙિતશ્ ચ

ચિણો લુક્

અતો હેઃ

ઉતશ્ ચ પ્રત્યયાદ્ અસંયોગપૂર્વાત્

લોપશ્ ચ અસ્ય અન્યતરસ્યાં ંવોઃ

નિત્યં કરોતેઃ

યે ચ

અત ઉત્ સાર્વધાતુકે

શ્નસોરલ્લોપઃ

શ્ના-અભ્યસ્ તયોર્ આતઃ

ઈ હલ્યધોઃ

ઇદ્ દરિદ્રસ્ય

ભિયો ઽન્યતરસ્યમ્

જહાતેશ્ ચ

આ ચ હૌ

લોપો યિ

ઘ્વ્-અસોર્ એદ્-ધાવ્ અભ્યાસલોપશ્ ચ

અત એકહલ્મધ્યે ઽનાદેશાદેર્ લિટિ

થલિ ચ સેતિ

તૄ-ફલ-ભજ-ત્રપશ્ ચ

રધો હિંસાયામ્

વા જૄ-ભ્રમુ-ત્રસામ્

ફણાં ચ સપ્તાનામ્

ન શસ-દદ-વ્-આદિ-ગુણાનામ્

અર્વણસ્ ત્ર્-અસાવ્-અનઞઃ

મઘવા બહુલમ્

ભસ્ય

વક્ષ્યતિ - પાદઃ પત્

વસોઃ સમ્પ્રસારણં

વાહ ઊટ્ઃ

શ્વ-યુવ-મઘોનામ્ અતદ્ધિતે

અલ્-લોપો ઽનઃ

ષપૂર્વ-હન્-ધૃતરાજ્ઞામ્ અણિ

વિભાષા ઙિશ્યોઃ

ન સંયોગાદ્ વ-મ્-અન્તાત્

અચઃ

ઉદ ઈત્

આતો ધાતોઃ

મન્ત્રેષ્વાઙ્યાદેરાત્મનઃ

તિ વિંશતેર્ ડિતિ

ટેઃ

નસ્ તદ્ધિતે

અહ્નષ્ ટ-ખેર્ એવ

ઓર્ગુણઃ

ઢે લોપો ઽકદ્ર્વાઃ

યસ્ય+ઇતિ ચ

સૂર્ય-તિષ્ય-અગસ્ત્ય-મત્સ્યાનાં ય ઉપધાયાઃ

હલસ્ તદ્ધિતસ્ય

આપત્યસ્ય ચ તદ્ધિતે ઽનાતિ

ક્યચ્વ્યોશ્ ચ

બિલ્વક-આદિભ્યશ્ છસ્ય લુક્

તુર્ ઇષ્ઠ-ઇમ-ઈયસ્સુ

ટેઃ

સ્થૂલ-દૂર-યુવ-હ્રસ્વ-ક્ષિપ્રક્ષુદ્રાણાં યણાદિપરં પૂર્વસ્ય ચ ગુણઃ

પ્રિય-સ્થિર-સ્ફિર-ઉરુ-બહુલ-ગુરુ-વૃદ્ધ-તૃપ્ર-દીર્ઘ-વૃન્દારકાણાં પ્ર-સ્થ-સ્ફ-વર્-બંહિ-ગર્-વર્ષિ-ત્રબ્-દ્રાઘિ-વૃન્દાઃ

બહોર્ લોપો ભૂ ચ બહોઃ

ઇષ્ઠસ્ય યિટ્ ચ

જ્યાદ્ આદ્ ઈયસઃ

ર ઋતો હલાદેર્ લઘોઃ

વિભાષા ર્જોશ્ છન્દસિ

પ્રકૃત્યા+એક-અચ્

ઇન્ અણ્ય્-અનપત્યે

ગાથિ-વિદથિ-કેશિ-ગણિ-પણિનશ્ ચ

સંયોગ-આદિશ્ ચ

અન્

યે ચ અભાવ-કર્મણોઃ

આત્મ-અધ્વાનૌ ખે

ન મપૂર્વો ઽપત્યે ઽવર્મણઃ

બ્રાહ્મો ઽજાતૌ

કાર્મસ્ તાચ્છીલ્યે

ઔક્ષમ્ અનપત્યે

દાણ્ડિનાયન-હાસ્તિનાયન-આથર્વણિક-જૈહ્માશિનેય-વાસિનાયનિ-ભ્રૌણહત્ય-ધૈવત્ય-સારવ-ઐક્ષ્વાક-મૈત્રેય-હિરણ્મયાનિ

ઋત્વ્ય-વાસ્ત્વ્ય-વાસ્ત્વ-માધ્વી-હિરણ્યયાનિ ચ્છન્દસિ