અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 2.1

સમર્થઃ પદવિધિઃ

સુબ્ આમન્ત્રિતે પર-અઙ્ગવત્ સ્વરે

પ્રાક્ કડારાત્ સમાસઃ

સહ સુપા

અવ્યયીભવઃ

અવ્યયં વિભક્તિ-સમીપ-સમૃદ્ધિ-વ્યૃદ્ધ્ય્-અર્થાભાવ-અત્યય-અસમ્પ્રતિ-શબ્દપ્રાદુર્ભાવ-પશ્ચાદ્-યથા-આનુપૂર્વ્ય-યૌગપદ્ય-સાદૃશ્ય-સમ્પત્તિ-સાકલ્ય-અન્તવ્ચનેષુ

યથા ઽસાદૃશ્યે

યાવદ્ અવધારણે

સુપ્ પ્રૈત્ના માત્રા-અર્થે

અક્ષ-શલાકા-સઙ્ખ્યાઃ પરિણા

વિભાષા

અપ-પરિ-બહિર્ અઞ્ચવઃ પઞ્ચમ્યા

આઙ્ મર્યાદા-અભિવિધ્યોઃ

લક્ષણેન અભિપ્રતી આભિમુખ્યે

અનુર્ યત્-સમયા

યસ્ય ચ આયામઃ

તિષ્ઠદ્ગુ-પ્રભૃતીનિ ચ

પારે મધ્યે ષષ્ઠ્યા વા

સઙ્ખ્યા વંશ્યેન

નદીભિશ્ ચ

અન્યપદર્થે ચ સઞ્જ્ઞાયામ્

તત્પુરુષઃ

દ્વિગુશ્ ચ

દ્વિદીયા શ્રિત-અતીત-પતિત-ગત-અત્યસ્ત-પ્રાપ્ત-આપનૈઃ

સ્વયં ક્તેન

ખટ્વા ક્ષેપે

સામિ

કાલાઃ

અત્યન્તસંયોગે ચ

તૃતીયા તત્કૃત-અર્થેન ગુણવચનેન

પૂર્વ-સદૃશ-સમ-ઊનાર્થ-કલહ-નિપુણ-મિશ્ર-શ્લક્ષ્ણૈઃ

કર્તૃકર્ણે દૃતા બહુલમ્

કૃત્યૈર્ અધિક-આર્થ-વચને

અન્નેન વ્યઞ્જનમ્

ભક્ષ્યેણ મિશ્રીકરનમ્

ચતુર્થી તદર્થ-અર્થ-બલિ-હિત-સુખ-રક્ષિતૈઃ

પઞ્ચમી ભયેન

અપેત-અપોઢ-મુક્ત-પતિત-અપત્રસ્તૈર્ અલ્પશઃ

સ્તોક-અન્તિક-દૂર-અર્થ-કૃચ્છ્રાણિ ક્તેન

સપ્તમી શૌણ્ડૈઃ

સિદ્ધ-શુષ્ક-પક્વ-બન્ધૈશ્ ચ

ધ્વાઙ્ક્ષેન ક્ષેપે

ક્ર્ત્યૈર્ ઋણે

સઞ્જ્ઞાયામ્

ક્તેન અહો-રાત્ર-અવયવાઃ

તત્ર

ક્ષેપે

પાત્રેસમિત-આદયશ્ ચ

પૂર્વકાલ-એક-સર્વ-જરત્-પુરાણા-નવ-કેવલાઃ સમાનાધિકરણેન

દિક્-સઙ્ખ્યે સઞ્જ્ઞાયામ્

તદ્ધિતર્થ-ઉત્તરપદ-સમાહારે ચ

સઙ્ખ્યા-પૂર્વો દ્વિગુઃ

કુત્સિતાનિ કુત્સનૈઃ

પાપાણકે કુત્સિતૈઃ

ઉપમાનાનિ સામાન્ય-વચનૈઃ

ઉપમિતં વ્યાઘ્ર-આદિભિઃ સામાન્ય-અપ્રયોગે

વિશેસનં વિશેષ્યેણ બહુલમ્

પૂર્વ-અપર-પ્રથમ-ચરમ-જઘન્ય-સમાન-મધ્ય-મધ્યમ-વીરાશ્ ચ

શ્રેણ્ય્-આદયઃ કૃત-આદિભિઃ

ક્તેન નઞ્-વિશિષ્ટેન અનઞ્

સન્-મહત્-પરમ-ઉત્તમ-ઉત્કૃષ્ટાઃ પૂજ્યમાનૈઃ

વૃન્દરક-નાગ-કુઞ્જરૈઃ પૂજ્યમાનમ્

કતર-કતમૌ જાતિપરિપ્રશ્ને

કિં ક્ષેપે

પોટા-યુવતિ-સ્તોક-કતિપય-ગૃષ્ટિ-ધેનુ-વશા-વેહદ્-બષ્કયણી-પ્રવક્તૃ-શ્રોત્રિય-અધ્યાપક-ધૂર્તૈર્ જાતિઃ

પ્રશંસા-વચનૈશ્ ચ

યુવા ખલતિ-પાલિત-વલિન-જરતીભિઃ

કૃત્ય-તુલ્ય-આખ્યા અજાત્યા

વર્ણો વર્ણેન

કુમારઃ શ્રમણા-આદિભિઃ

ચતુષ્પાદો ગર્ભિણ્યા

મયૂર-વ્યંસક-આદયશ્ ચ