અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 1.4

આ કડારાદેકા સઞ્જ્ઞા

વિપ્રતિષેધે પરં કાર્યમ્

યૂ સ્ત્ર્ય્-આખ્યૌ નદી

ન-ઇયઙ્-ઉવઙ્-સ્થાનાવ્ અસ્ત્રી

વ+આમિ

ઙિતિ હ્રસ્વશ્ ચ

શેષો ઘ્યસખિ

પતિઃ સમાસ એવ

ષષ્ઠી-યુક્તશ્ છન્દસિ વા

હ્રસ્વં લઘુ

સંયોગે ગુરુ

દીર્ઘં ચ

યસ્માત્ પ્રત્યય-વિધિસ્ તદ્-આદિ પ્રત્યયે ઽઙ્ગમ્

સુપ્-તિઙ્-અન્તં પદમ્

નઃ ક્યે

સિતિ ચ

સ્વાદિષ્વ્ અ-સર્વનમસ્થાને

યચિ ભમ્

તસૌ મત્વ્-અર્થે

અયસ્મય-આદીનિ છન્દસિ

બહુષુ બહુવચનમ્

દ્વ્ય્-એકયોર્ દ્વિબચનઅ-એકવચને

કારકે

ધ્રુવમપાયે ઽપાદાનમ્

ભી-ત્રા-અર્થાનાં ભય-હેતુઃ

પરા-જેર્ અસોઢઃ

વારણ-અર્થાનામ્ ઈપ્સિતઃ

અન્તર્ધૌ યેન અદર્શનમ્ ઇચ્છતિ

આખ્યાતા-ઉપયોગે

જનિ-કર્તુઃ પ્રકૃતિઃ

ભુવઃ પ્રભવઃ

કર્મણા યમ્ અભિપ્રૈતિ સ સમ્પ્રદાનમ્

રુચ્ય્-અર્થાનામ્ પ્રીયમાણઃ

શ્લાઘ-હ્નુઙ્-સ્થા-શપાં જ્ઞીપ્સ્યમાનઃ

ધારેર્ ઉત્તમર્ણઃ

સ્પૃહેર્ ઈપ્સિતઃ

ક્રુધ-દ્રુહ-ઈર્ષ્ય-અસૂય-અર્થાનાં યં પ્રતિ કોપઃ

ક્રુધ-દ્રુહોર્ ઉપસૃષ્ઠયોઃ કર્મ

રાદ્ઃ-ઈક્ષ્યોર્ યસ્ય વિપ્રશ્નઃ

પ્રત્ય્-આઙ્ભ્યાં શ્રુવઃ પૂર્વસ્ય કર્તા

અનુ-પ્રતિ-ગૃણશ્ ચ

સાધકતમં કરણમ્

દિવઃ કર્મ ચ

પરિક્રયણે સમ્પ્રદાનમ્ અન્યતરસ્યામ્

આધારો ઽધિકરણમ્

અધિ-શીઙ્-સ્થા-આસાં કર્મ

અભિનિવિશશ્ ચ

ઉપ-અન્વ્-અધ્ય્-આઙ્-વસઃ

કર્ત્રુર્ ઈપ્સિતતમં કર્મ

તથા-યુક્તં ચ અનીપ્સિતમ્

અકથિતં ચ

ગુતિ-બુદ્ધિ-પ્રત્યવસાન-અર્થ-શબ્દ-કર્મ-અકર્મકાણામ્ અણિ કર્તા સ ણૌ

હૃ-ક્રોર્ અન્યતરસ્યામ્

સ્વતન્ત્રઃ કર્તા

તત્-પ્રયોજકો હેતુશ્ ચ

પ્રાગ્-રીશ્વરાન્ નિપાતાઃ

ચ-આદયો ઽસત્ત્વે

પ્ર-આદયઃ

ઉપસર્ગાઃ ક્રિયા-યોગે

ગતિશ્ ચ

ઊર્ય્-આદિ-ચ્વિ-ડાચશ્ ચ

અનુકરણં ચ અનિતિ-પરમ્

આદર-અનાદરયોઃ સદ્-અસતી

ભૂષને ઽલમ્

અન્તર્ અપરિગ્રહે

કણે-મનસી શ્રદ્ધા-પ્રતીઘાતે

પુરો ઽવ્યયમ્

અસ્તં ચ

અચ્છ ગત્ય્-અર્થ-વદેષુ

અદો ઽનુપદેશે

તરો ઽન્તર્ધૌ

વિભાષા કૃઞિ

ઉપાજે ઽન્વાજે

સાક્ષાત્-પ્રભૃતીનિ ચ

અનત્યાધાન ઉરસિ-મનસી

મધ્યે પદે નિવચને ચ

નિત્યં હસ્તે પાનાવ્-ઉપયમને

પ્રાધ્વં વન્ધને

જીવિઆ-ઉપનિષદાવ્ ઔપમ્યે

તે પ્રાગ્ ધાતોઃ

છન્દસિ પરે ઽપિ

વ્યવહિતાશ્ ચ

કર્મપ્રવચનીયાઃ

અનુર્ લક્ષણે

તૃતીયા-અર્થે

હીને

ઉપો ઽધિકે ચ

અપ-પરી વર્જને

આઙ્ મર્યાદા-વચને

લક્ષન-ઇત્થં-ભૂત-આખ્યાન-ભાગ-વીપ્સાસુ પ્રતિ-પર્ય્-અનવઃ

અભિર્ અભાગે

પ્રતિઃ પ્રતિનિધિ-પ્રતિદાનયોઃ

અધિપરી અનર્થકૌ

સુઃ પૂજાયામ્

અતિર્ અતિક્રમણે ચ

અપિઃ પદાર્થ-સમ્ભાવન-અન્વવસર્ગ-ગર્હા-સમુચ્ચયેષુ

અધિર્ ઈશ્વરે

વિભાષા કૃઞિ

લઃ પરસ્મૈપદમ્

તઙ્-આનાવ્ આત્મનેપદમ્

તિઙસ્ ત્રીણિ ત્રીણિ પ્રથમ-મધ્યમ-ઉત્તમાઃ

તાન્ય્ એકવચનાદ્ વિવચનબહુવચનાન્ય્ એકશઃ

સુપઃ

વિભક્તિશ્ ચ

યુષ્મદ્ય્-ઉપપદે સમાન-અધિકરણે સ્થાનિન્ય્ અપિ મધ્યમઃ

પ્રહાસે ચ મન્ય-ઉપપદે મન્યતેર્ ઉત્તમ એકવચ્ ચ

અસ્મદ્ય્ ઉત્તમઃ

શેષે પ્રથમઃ

પરઃ સંનિકર્ષઃ સંહિતા

વિરામો ઽવસાનમ્