આર્યાસપ્તશતી · શ્લોક 409-428

બાષ્પાકુલં પ્રલપતોર્ ગૃહિણિ નિવર્તસ્વ કાન્ત ગચ્છેતિ ।
યાતં દમ્પત્યોર્ દિનમ્ અનુગમનાવધિ સરસ્-તીરે

બાલા-વિલાસ-બન્ધાન્ અપ્રભવન્ મનસિ ચિન્તયન્ પૂર્વમ્ ।
સંમાન-વર્જિતાં તાં ગૃહિણીમ્ એવાનુશોચામિ

ઇતિ વિભાવ્યાખ્યા-સમેતા બ-કાર-વ્રજ્યા ॥
ભ-કાર-વ્રજ્યા
ભ્રમસિ પ્રકટયસિ રદં કરં પ્રસારયસિ તૃણમ્ અપિ શ્રયસિ ।
ધિઙ્ માનં તવ કુઞ્જર જીવં ન જુહોષિ જઠરાગ્નૌ

ભૂતિમયં કુરુતેઽગ્નિસ્ તૃણમ્ અપિ સંલગ્નમ્ એનમ્ અપિ ભજતઃ ।
સૈવ સુવર્ણ દશા તે શઙ્કે ગરિમોપરોધેન

ભવતિ નિદાઘે દીર્ઘે યથેહ યમુનેવ યામિની તન્વી ।
દ્વીપા ઇવ દિવસા અપિ તથા ક્રમેણ પ્રથીયાંસઃ

ભવતા મહતિ સ્નેહાનલેઽર્પિતા પથિક હેમ-ગુટિકેવ ।
તન્વી હસ્તેનાપિ સ્પ્રષ્ટુમ્ અશુદ્ધૈર્ ન સા શક્યા

ભૂમિ-લુલિતૈક-કુણ્ડલમ્ ઉત્તંસિત-કાણ્ડ-પટમ્ ઇયં મુગ્ધા ।
પશ્યન્તી નિઃશ્વાસૈઃ ક્ષિપતિ મનોરેણુ-પૂરમ્ અપિ

ભવતાલિઙ્ગિ ભુજઙ્ગી જાતઃ કિલ ભોગિ-ચક્રવર્તી ત્વમ્ ।
કઞ્ચુક વનેચરી-સ્તનમ્ અભિલષતઃ સ્ફુરતિ લઘિમા તે

ભૈક્ષ-ભુજા પલ્લી-પતિર્ ઇતિ સ્તુતસ્ તદ્-વધૂ-સુદૃષ્ટેન ।
રક્ષક જયસિ યદ્ એકઃ શૂન્યે સુર-સદસિ સુખમ્ અસ્મિ

ભોગાક્ષમસ્ય રક્ષાં દૃઙ્-માત્રેણૈવ કુર્વતો ઽનભિમુખસ્ય ।
વૃદ્ધસ્ય પ્રમદાપિ શ્રીર્ અપિ ભૃત્યસ્ય ભોગાય

ભવિતાસિ રજનિ યસ્યામ્ અધ્વ-શ્રમ-શાન્તયે પદં દધતીમ્ ।
સ બલાદ્ વલયિત-જઙ્ઘા-બદ્ધાં મામ્ ઉરસિ પાતયતિ

ભૂષણતાં ભજતઃ સખિ કષણ-વિશુદ્ધસ્ય જાત-રૂપસ્ય ।
પુરુષસ્ય ચ કનકસ્ય ચ યુક્તો ગરિમા સરાગસ્ય

ભસ્મ-પુરુષેઽપિ ગિરિશે સ્નેહમયી ત્વમ્ ઉચિતેન સુભગાસિ ।
મોઘસ્ ત્વયિ જનવાદો યદ્ ઓષધિ-પ્રસ્થ-દુહિતેતિ

ભય-પિહિતં બાલાયાઃ પીવરમ્ ઊરુ-દ્વયં સ્મરોન્નિદ્રઃ ।
નિદ્રાયાં પ્રેમાર્દ્રઃ પશ્યતિ નિઃશ્વસ્ય નિઃશ્વસ્ય

ભ્રમરીવ કોષ-ગર્ભે ગન્ધ-હૃતા કુસુમમ્ અનુસરન્તી ત્વામ્ ।
અવ્યક્તં કૂજન્તી સઙ્કેતં તમસિ સા ભ્રમતિ

ભ્રામં ભ્રામં સ્થિતયા સ્નેહે તવ પયસિ તત્ર તત્રૈવ ।
આવર્ત-પતિત-નૌકાયિતમ્ અનયા વિનયમ્ અપનીય

ભ્રમયસિ ગુણમયિ કણ્ઠ-ગ્રહ-યોગ્યાનાત્મ-મન્દિરોપાન્તે ।
હાલિક-નન્દિનિ તરુણાન્ કકુદ્મિનો મેઢિ-રજ્જુર્ ઇવ

ભાલ-નયનેઽગ્નિર્ ઇન્દુર્ મૌલૌ ગાત્રે ભુજઙ્ગ-મણિ-દીપાઃ ।
તદ્ અપિ તમો-મય એવ ત્વમ્ ઈશ કઃ પ્રકૃતિમ્ અતિશેતે

ઇતિ વિભાવ્યાખ્યા-સમેતા ભ-કાર-વ્રજ્યા ॥
મ-કાર-વ્રજ્યા
મધુ-મદ-વીત-વ્રીડા યથા યથા લપતિ સંમુખં બાલા ।
તન્-મુખમ્ અજાત-તૃપ્તિસ્ તથા તથા વલ્લભઃ પિબતિ

મિત્રૈર્ આલોચ્ય સમં ગુરુ કૃત્વા કદનમ્ અપિ સમારબ્ધઃ ।
અર્થઃ સતામ્ ઇવ હતો મુખ-વૈલક્ષ્યેણ માનો ઽયમ્