આર્યભટીય (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 28

સહ એકેન વર્તતે ઇતિ સૈકઃ । સહ ગચ્છેન વર્તતે ઇતિ સગચ્છઃ । અનન્તરપ્રકૃતઃ સૈકસગચ્છઃ । પદમ્ ગચ્છઃ તત્ર સૈકમ્ ચ [સૈક] સગચ્છમ્ ચ પદમ્ ચ સૈકસગચ્છપદાનિ । તેષામ્ સૈકસગચ્છપદાનામ્ ક્રમાત્ આનુપૂર્વ્યાત્ । ત્રયાણામ્ સંવર્ગિતમ્ ત્રિસંવર્ગિતમ્ । કેષામ્ ત્રયાણામ્ ? પ્રકૃતાનામ્ સૈકસગચ્છપદાનમ્ । ષષ્ઠઃ અંશઃ । તસ્ય ત્રિસંવર્ગિતસ્ય ષષ્ઠઃ અંશઃ ષષ્ઠઃ ભાગઃ । વર્ગચિતિઘનઃ સ ભવેત્ । વર્ગસ્ય ચિતિઃ વર્ગચિતિઃ વર્ગચિતેઃ
ઘનઃ વર્ગચિતિઘનઃ । વર્ગસઙ્કલના ઇતિ અર્થઃ । ચિતિવર્ગઃ ઘનચિતિઘનઃ ચ । ચિતેઃ વર્ગઃ સઙ્કલનાવર્ગઃ ઇતિ યાવત્ । સ એવ ચિતિવર્ગઃ ઘનચિતિઘનઃ ભવતિ ।
ઉદ્દેશકઃ ã
સપ્તાનામ્ અષ્ટાનામ્ સપ્તદશાનામ્ ચતુર્ભુજાઃ ચિતયઃ ।
એકવિધાનમ્ વાચ્યમ્ પદઃ તરાઃ તાઃ હિ વર્ગાખ્યાઃ

ન્યાસઃ ã
પરિલેખઃ 56
કરણમ્ ã પદમ્ 7, સૈકમ્ 8, એતત્ એવ સગચ્છમ્ 15 । એતેષામ્ ત્રયાણામ્ સંવર્ગઃ 840, ષડ્ભક્તઃ વર્ગચિતિઘનપ્રમાણમ્ 140 । શેષયોઃ અપિ યથાક્રમેણ લબ્ધમ્ 204, 1785 ।
ઘનચિતૌ ઉદ્દેશકઃ ã
ચતુરશ્રઘનાઃ ચિતયઃ પઞ્ચચતુર્નવસ્તરાઃ વિનિર્દેશ્યાઃ ।
એકાવઘટિતાઃ તાઃ સમચતુરશ્રેષ્ટકાઃ ક્રમશઃ

ન્યાસઃ ã
પરિલેખઃ 57
પરિલેખઃ 58
કરણમ્ ã ચિતિસઙ્કલના । સા ચ "અથવા આદ્યન્તમ્ પદાર્ધહતમ્" [ ગણિત í, 29 ] ઇતિ અનેન આનીયતે । અત્ર આદિઃ એકઃ 1, અન્ત્યધનમ્ પઞ્ચ 5, એકત્ર ષટ્ 6, પદાર્ધેન પઞ્ચાનામ્ અર્ધેન હતમ્ સઙ્કલનાચિતિઃ પઞ્ચાનામ્ જાતા 15, અસ્ય વર્ગઃ ઘનચિતિઘનઃ ભવતિ । સ ચ 225 । શેષયોઃ અપિ યથાક્રમેણ લબ્ધમ્ 100, 2025

[ પ્રકારાન્તરેણ રાશિદ્વયસંવર્ગજ્ઞાનમ્ ]
દ્વયોઃ રાસ્યોઃ સંવર્ગાનયન ઉપાયાન્તરમ્ આહ ã
સમ્પર્કસ્ય હિ વર્ગાત્ વિશોધયેત્ એવ વર્ગસમ્પર્કમ્ ।
યત્ તસ્ય ભવતિ અર્ધમ્ વિદ્યાત્ ગુણકારસંવર્ગમ્