અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 14.3

માર્જાર.ઉષ્ટ્ર.વૃક.વરાહ.શ્વ.અવિ.દ્વાગુલી.નપ્તૃ.કાક.ઉલૂકાનામ્ અન્યેષાં વા નિશા.ચરાણાં સત્ત્વાનામ્ એકસ્ય દ્વયોર્ બહૂનાં વા દક્ષિણાનિ વામાનિ ચ^અક્ષીણિ ગૃહીત્વા દ્વિધા ચૂર્ણં કારયેત્ ॥

તતો દક્ષિણં વામેન વામં દક્ષિણેન સમભ્યજ્ય રાત્રૌ તમસિ ચ પશ્યતિ ॥
કz14.3.03અબ્। એક.આમ્લકં વરાહ.અક્ષિ ખ.દ્યોતઃ કાલ.શારિવા ।
કz14.3.03ચ્દ્। એતેન^અભ્યક્ત.નયનો રાત્રૌ રૂપાણિ પશ્યતિ ॥

ત્રિ.રાત્ર.ઉપોષિતઃ પુષ્યેણ શસ્ત્ર.હતસ્ય શૂલ.પ્રોતસ્ય વા પુંસઃ શિરઃ.કપાલે મૃત્તિકાયાં યવાન્ આવાસ્ય^અવિક્ષીરેણ સેચયેત્ ॥

તતો યવ.વિરૂઢ.માલામ્ આબધ્ય નષ્ટચ્.છાયા.રૂપશ્ ચરતિ ॥

ત્રિ.રત્ર.ઉપોષિતઃ પુષ્યેણ શ્વ.માર્જાર.ઉલૂક.વાગુલીનાં દક્ષિણાનિ વામાનિ ચ^અક્ષીણિ દ્વિધા ચૂર્ણં કારયેત્ ॥

તતો યથા.સ્વમ્ અભ્યક્ત.અક્ષો નષ્ટચ્.છાયા.રૂપશ્ ચરતિ ॥

ત્રિ.રાત્ર.ઉપોષિતઃ પુષ્યેણ પુરુષ.ઘાતિનઃ કાણ્ડકસ્ય શલાકામ્ અઞ્જનીં ચ કારયેત્ ॥

તતો અન્યતમેન^અક્ષિ.ચૂર્ણેન^અભ્યક્ત.અક્ષો નષ્ટચ્.છાયા.રૂપશ્ ચરતિ ॥

ત્રિ.રાત્ર.ઉપોષિતઃ પુષ્યેણ કાલાયસીમ્ અઞ્જનીં શલાકાં ચ કારયેત્ ॥

તતો નિશા.ચરાણાં સત્ત્વાનામ્ અન્યતમસ્ય શિરઃ.કપાલમ્ અઞ્જનેન પૂરયિત્વા મૃતાયાઃ સ્ત્રિયા યોનૌ પ્રવેશ્ય દાહયેત્ ॥

તદ્ અઞ્જનં પુષ્યેણ^ઉદ્ધૃત્ય તસ્યામ્ અઞ્જન્યાં નિદધ્યાત્ ॥

તેન^અભ્યક્ત.અક્ષો નષ્ટ.છાયા.રૂપશ્ ચરતિ ॥

યત્ર બ્રાહ્મણમ્ આહિત.અગ્નિં દગ્ધં દહ્યમાનં વા પશ્યેત્ તત્ર ત્રિ.રાત્ર.ઉપોષિતઃ પુષ્યેણ સ્વયં.મૃતસ્ય વાસસા પ્રસેવં કૃત્વા ચિતા.ભસ્મના પૂરયિત્વા તમ્ આબધ્ય નષ્ટચ્.છાયા.રૂપશ્ ચરતિ ॥

બ્રાહ્મણસ્ય પ્રેત.કાર્યે યો ગૌર્ માર્યતે તસ્ય^અસ્થિ.મજ્જ.ચૂર્ણ.પૂર્ણા^અહિ.ભસ્ત્રા પશૂનામ્ અન્તર્.ધાનમ્ ॥

સર્પ.દષ્ટસ્ય ભસ્મના પૂર્ણા પ્રચલાક.ભસ્ત્રા મૃગાણામ્ અન્તર્.ધાનમ્ ॥

ઉલૂક.વાગુલી.પુચ્છ.પુરીષ.જાન્વ્.અસ્થિ.ચૂર્ણ.પૂર્ણા^અહિ.ભસ્ત્રા પક્ષિણામ્ અન્તર્.ધાનમ્ ॥

ઇત્ય્ અષ્ટાવ્ અન્તર્.ધાન.યોગઃ ॥
કz14.3.19અબ્। "બલિં વૈરોચનં વન્દે શત.માયં ચ શમ્બરમ્ ।
કz14.3.19ચ્દ્। ભણ્ડીર.પાકં નરકં નિકુમ્ભં કુમ્ભમ્ એવ ચ ॥
કz14.3.20અબ્। દેવલં નારદં વન્દે વન્દે સાવર્ણિ.ગાલવમ્ ।
કz14.3.20ચ્દ્। એતેષામ્ અનુયોગેન કૃતં તે સ્વાપનં મહત્ ॥
કz14.3.21અબ્। યથા સ્વપન્ત્ય્ અજગરાઃ સ્વપન્ત્ય્ અપિ ચમૂ.ખલાઃ ।
કz14.3.21ચ્દ્। તથા સ્વપન્તુ પુરુષા યે ચ ગ્રામે કુતૂહલાઃ ॥
કz14.3.22અબ્। ભણ્ડકાનાં સહસ્રેણ રથ.નેમિ.શતેન ચ ।
કz14.3.22ચ્દ્। ઇમં ગૃહં પ્રવેક્ષ્યામિ તૂષ્ણીમ્ આસન્તુ ભાણ્ડકાઃ ॥
કz14.3.23અબ્। નમસ્.કૃત્વા ચ મનવે બદ્ધ્વા શુનક.ફેલકાઃ ।
કz14.3.23ચ્દ્। યે દેવા દેવ.લોકેષુ માનુષેષુ ચ બ્રાહ્મણાઃ ॥
કz14.3.24અબ્। અધ્યયન.પારગાઃ સિદ્ધા યે ચ કૌલાસ તાપસાઃ ।
કz14.3.24ચ્દ્। એતેભ્યઃ સર્વ.સિદ્ધેભ્યઃ કૃતં તે સ્વાપનં મહત્ ॥

અતિગચ્છન્તિ ચ મય્ય્ અપગચ્છન્તુ સંહતાઃ ॥

અલિતે, વલિતે, મનવે સ્વાહા ॥

એતસ્ય પ્રયોગઃ ॥

ત્રિ.રાત્ર.ઉપોષિતઃ કૃષ્ણ.ચતુર્.દશ્યાં પુષ્ય.યોગિન્યાં શ્વ.પાકી.હસ્તાદ્ વિલખ.અવલેખનં ક્રીણીયાત્ ॥

તન્.માષૈઃ સહ કણ્ડોલિકાયાં કૃત્વા^અસંકીર્ણ આદહને નિખાનયેત્ ॥

દ્વિતીયસ્યાં ચતુર્દશ્યામ્ ઉદ્ધૃત્ય કુમાર્યા પેષયિત્વા ગુલિકાઃ કારયેત્ ॥

તત એકાં ગુલિકામ્ અભિમન્ત્રયિત્વા યત્ર^એતન મન્ત્રેણ ક્ષિપતિ તત્ સર્વં પ્રસ્વાપયતિ ॥

એતેન^એવ કલ્પેન શ્વા.વિધઃ શલ્યકં ત્રિ.કાલં ત્રિશ્વેતમ્ અસંકીર્ણ આદહને નિખાનયેત્ ॥

દ્વિતીયસ્યાં ચતુર્દશ્યામ્ ઉદ્ધૃત્ય^આદહન.ભસ્મના સહ યત્ર.એતેન મન્ત્રેણ ક્ષિપતિ તત્ સર્વં પ્રસ્વાપયતિ ॥
કz14.3.34અબ્। "સુવર્ણ.પુષ્પીં બ્રહ્માણીં બ્રહ્માણં ચ કુશ.ધ્વજમ્ ।
કz14.3.34ચ્દ્। સર્વાશ્ ચ દેવતા વન્દે વન્દે સર્વાંશ્ ચ તાપસાન્ ॥
કz14.3.35અબ્। વશં મે બ્રાહ્મણા યાન્તુ ભૂમિ.પાલાશ્ ચ ક્ષત્રિયાઃ ।
કz14.3.35ચ્દ્। વશં વૈશ્યાશ્ ચ શૂદ્રાશ્ ચ વશતાં યાન્તુ મે સદા ॥

સ્વાહા - અમિલે કિમિલે વયુ.ચારે પ્રયોગે ફક્કે વયુહ્વે વિહાલે દન્ત.કટકે સ્વાહા ॥
કz14.3.37અબ્। સુખં સ્વપન્તુ શુનકા યે ચ ગ્રામે કુતૂહલાઃ ।
કz14.3.37ચ્દ્। શ્વા.વિધઃ શલ્યકં ચ^એતત્ ત્રિ.શ્વેતં બ્રહ્મ.નિર્મિતમ્ ॥
કz14.3.38અબ્। પ્રસુપ્તાઃ સર્વ.સિદ્ધા હિ એતત્ તે સ્વાપનં કૃતમ્ ।
કz14.3.38ચ્દ્। યાવદ્ ગ્રામસ્ય સીમાન્તઃ સૂર્યસ્ય^ઉદ્ગમનાદ્ ઇતિ ॥

સ્વાહા" ॥

એતસ્ય પ્રયોગઃ ॥

શ્વા.વિધઃ શલ્યકાનિ ત્રિ.શ્વેતાનિ, સપ્ત.રાત્ર.ઉપોષિતઃ કૃષ્ણ.ચતુર્દશ્યાં ખાદિરાભિઃ સમિધામિર્(?) અગ્નિમ્ એતેન મન્ત્રેણ^અષ્ટ.શત.સમ્પાતં કૃત્વા મધુ.ઘૃતાભ્યામ્ અભિજુહુયાત્ ॥

તત એકમ્ એતેન મન્ત્રેણ ગ્રામ.દ્વારિ ગૃહ.દ્વારિ વા યત્ર નિખન્યતે તત્ સર્વં પ્રસ્વાપયતિ ॥
કz14.3.43અબ્। "બલિં વૈરોચનં વન્દે શતમાયં ચ શમ્બરમ્ ।
કz14.3.43ચ્દ્। નિકુમ્ભં નરકં કુમ્ભં તન્તુ.કચ્છં મહા.અસુરમ્ ॥
કz14.3.44અબ્। અર્માલવં પ્રમીલં ચ મણ્ડ.ઉલૂકં ઘટ.ઉબલમ્ ।
કz14.3.44ચ્દ્। કૃષ્ણ.કંસ.ઉપચારં ચ પૌલોમીં ચ યશસ્વિનીમ્ ॥
કz14.3.45અબ્। અભિમન્ત્રયિત્વા ગૃહ્ણામિ સિદ્ધ્ય્.અર્થં શવ.શારિકામ્ ।
કz14.3.45ચ્દ્। જયતુ જયતિ ચ નમઃ શલક.ભૂતેભ્યઃ સ્વાહા ॥
કz14.3.46અબ્। સુખં સ્વપન્તુ શુનકા યે ચ ગ્રામે કુતૂહલાઃ ।
કz14.3.46ચ્દ્। સુખં સ્વપન્તુ સિદ્ધ.અર્થા યમ્ અર્થં માર્ગયામહે ।
કz14.3.46એચ્। યાવદ્ અસ્તમ્ અયાદ્ ઉદયો યાવદ્ અર્થં ફલં મમ ॥

ઇતિ સ્વાહા ॥

એતસ્ય પ્રયોગઃ ॥

ચતુર્.ભક્ત.ઉપવાસી કૃષ્ણ.ચતુર્દશ્યામ્ અસંકીર્ણ આદહને બલિં કૃત્વા^એતેન મન્ત્રેણ શવ.શારિકાં ગૃહીત્વા પૌત્રી.પોટ્ટલિકં બધ્નીયાત્ ॥

તન્.મધ્યે શ્વા.વિધઃ શલ્યકેન વિદ્ધ્વા યત્ર^એતેન મન્ત્રેણ નિખન્યતે તત્ સર્વં પ્રસ્વાપયતિ ॥
કz14.3.51અબ્। "ઉપૈમિ શરણં ચ^અગ્નિં દૈવતાનિ દિશો દશ ।
કz14.3.51ચ્દ્। અપયાન્તુ ચ સર્વાણિ વશતાં યાન્તુ મે સદા ॥

સ્વાહા" ॥

એતસ્ય પ્રયોગઃ ॥

ત્રિ.રાત્ર.ઉપોસ્ષિતઃ પુષ્યેણ શર્કરા એક.વિંશતિ.સમ્પાતં કૃત્વા મધુ.ઘૃતાભ્યામ્ અભિજુહુયાત્ ॥

તતો ગન્ધ.માલ્યેન પૂજયિત્વા નિખાનયેત્ ॥

દ્વિતીયેન પુષ્યેણ^ઉદ્ધૃત્ય^એકાં શર્કરામ્ અભિમન્ત્રયિત્વા કપાટમ્ આહન્યાત્ ॥

અભ્યન્તર્મ્ ચતસૃણાં શર્કરાણાં દ્વારમ્ અપાવ્રિયતે ॥

ચતુર્.ભક્ત.ઉપવાસી કૃષ્ણ.ચતુર્દશ્યાં ભગ્નસ્ય પુરુષસ્ય^અસ્થ્ના ઋષભં કારયેત્, અભિમન્ત્રયેચ્ ચ^એતેન ॥

દ્વિ.ગો.યુક્તં ગો.યાનમ્ આહૃતં ભવતિ ॥

તતઃ પરમ.આકાશે વિરામતિ ॥

રવિ.સગન્ધઃ પરિઘમતિ સર્વં પૃણાતિ ॥

"ચણ્ડાલી.કુમ્ભી.તુમ્બ.કટુક.સાર.ઓઘઃ સનારી.ભગો^અસિ - સ્વાહા ॥

તાલ.ઉદ્ઘાટનં પ્રસ્વાપનં ચ ॥

ત્રિ.રાત્ર.ઉપોષિતઃ પુષ્યેણ શસ્ત્ર.હતસ્ય શૂલ.પ્રોતસ્ય વા પુંસઃ શિરઃ.કપાલે મૃત્તિકાયાં તુવરી.રાવાસ્ય^ઉદકેન સેચયેત્ ॥(?)

જાતાનાં પુષ્યેણ^એવ ગૃહીત્વા રજ્જુકાં વર્તયેત્ ॥

તતઃ સજ્યાનાં ધનુષાં યન્ત્રાણાં ચ પુરસ્તાચ્ છેદનં જ્યાચ્.છેદનં કરોતિ ॥

ઉદક.અહિ.ભસ્ત્રામ્ ઉચ્છ્વાસ.મૃત્તિકયા સ્ત્રિયાઃ પુરુષસ્ય વા પૂરયેત્, નાસિકા.બન્ધનં મુખ.ગ્રહશ્ ચ ॥

વરાહ.ભસ્ત્રામ્ ઉચ્છ્વાસમૃત્તિકયા પૂરયિત્વા મર્કટ.સ્નાયુના^અવબધ્નીયાત્, આનાહ.કારણમ્ ॥

કૃષ્ણ.ચતુર્દશ્યાં શસ્ત્ર.હતાયા ગોઃ કપિલાયાઃ પિત્તેન રાજ.વૃક્ષમયીમ્ અમિત્ર.પ્રતિમામ્ અઞ્જ્યાત્, અન્ધી.કરણમ્ ॥

ચતુર્.ભક્ત.ઉપવાસી કૃષ્ણ.ચતુર્દશ્યાં બલિં કૃત્વા શૂલ.પ્રોતસ્ય પુરુષસ્ય^અસ્થ્ના કીલકાન્ કારયેત્ ॥

એતેષામ્ એકઃ પુરીષે મૂત્રે વા નિખાત આનાહં કરોતિ, પદે^અસ્ય^આસને વા નિખાતઃ શોષેણ મારયતિ, આપણે ક્ષેત્રે ગૃહે વા વૃત્તિચ્.છેદં કરોતિ ॥

એતેન^એવ કલ્પેન વિદ્યુદ્.દગ્ધસ્ય વૃક્ષસ્ય કીલકા વ્યાખ્યાતાઃ ॥
કz14.3.73અબ્। પુનર્ નવમ્ અવાચીનં નિમ્બઃ કામ.મધુશ્ ચ યઃ ।
કz14.3.73ચ્દ્। કપિ.રોમ મનુષ્ય.અસ્થિ બદ્ધ્વા મૃતક.વાસસા ॥
કz14.3.74અબ્। નિખન્યતે ગૃહે યસ્ય દૃષ્ટ્વા વા યત્ પદં નયેત્ ।
કz14.3.74ચ્દ્। સપુત્ર.દારઃ સધન.સ્ત્રીન્ પક્ષાન્ ન^અતિવર્તતે ॥
કz14.3.75અબ્। પુનર્ નવમ્ અવાચીનં નિમ્બઃ કામ.મધુશ્ ચ યઃ ।
કz14.3.75ચ્દ્। સ્વયં.ગુપ્તા મનુષ્ય.અસ્થિ પદે યસ્ય નિખન્યતે ॥
કz14.3.76અબ્। દ્વારે ગૃહસ્ય સેનાયા ગ્રામસ્ય નગરસ્ય વા ।
કz14.3.76ચ્દ્।સપુત્ર.દારઃ સધન.સ્ત્રીન્ પક્ષાન્ ન^અતિવર્તતે ॥
કz14.3.77અબ્। અજ.મર્કટ.રોમાણિ માર્જાર.નકુલસ્ય ચ ।
કz14.3.77ચ્દ્। બ્રાહ્મણાનાં શ્વ.પાકાનાં કાક.ઉલૂકસ્ય ચ^આહરેત્ ।
કz14.3.77ચ્દ્। એતેન વિષ્ઠા^અવક્ષુણ્ણા સદ્ય ઉત્સાદ.કારિકા ॥
કz14.3.78અબ્। પ્રેત.નિર્માલિકા કિણ્વં રોમાણિ નકુલસ્ય ચ ।
કz14.3.78ચ્દ્। વૃશ્ચિક.આલ્ય્(?).અહિ.કૃત્તિશ્ ચ પદે યસ્ય નિખન્યતે ।
કz14.3.78એf। ભવત્ય્ અપુરુષઃ સદ્યો યાવત્ તન્ ન^અપનીયતે ॥

ત્રિ.રાત્ર.ઉપોષિતઃ પુષ્યેણ શસ્ત્ર.હતસ્ય શૂલ.પ્રોતસ્ય વા પુંસઃ શિરઃ.કપાલે મૃત્તિકાયાં ગુઞ્જા આવાસ્ય^ઉદકેન સેચયેત્ ॥

જાતાનામ્ અમાવાસ્યાયાં પૌર્ણમાસ્યાં વા પુષ્ય.યોગિન્યાં ગુઞ્જ.વલ્લીર્ ગ્રાહયિત્વા મણ્ડલિકાનિ કારયેત્ ॥

તેષ્વ્ અન્ન.પાન.ભાજનાનિ ન્યસ્તાનિ ન ક્ષીયન્તે ॥

રાત્રિ.પ્રેક્ષાયાં પ્રવૃત્તાયાં પ્રદીપ.અગ્નિષુ મૃત.ધેનોઃ સ્તનાન્ ઉત્કૃત્ય દાહયેત્ ॥

દગ્ધાન્ વૃષ.મૂત્રેણ પેષયિત્વા નવ.કુમ્ભમ્ અન્તર્.લેપયેત્ ॥

તં ગ્રામમ્ અપસવ્યં પરિણીય યત્ તત્ર ન્યસ્તં નવ.નીતમ્ એષાં તત્ સર્વમ્ આગચ્છતિ ॥

કૃષ્ણ.ચતુર્દશ્યાં પુષ્ય.યોગિન્યાં શુનો લગ્નકસ્ય યોનૌ કાલાયસીં મુદ્રિકાં પ્રેષયેત્ ॥

તાં સ્વયં પતિતાં ગૃહ્ણીયાત્ ॥

તયા વૃક્ષ.ફલાન્ય્ આકારિતાન્ય્ આગચ્છન્તિ ॥
કz14.3.88અબ્। મન્ત્ર.ભૈષજ્ય.સમ્યુક્તા યોગા માયા.કૃતાશ્ ચ યે ।
કz14.3.88ચ્દ્। ઉપહન્યાદ્ અમિત્રાંસ્ તૈઃ સ્વ.જનં ચ^અભિપાલયેત્ ॥એ
(સ્વ.બલ.ઉપઘાત.પ્રતીકારહ્)