અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 14.2

શિરીષ.ઉદુમ્બર.શમી.ચૂર્ણં સર્પિષા સંહૃત્ય^અર્ધ.માસિકઃ ક્ષુદ્.યોગઃ ॥

કશેરુક.ઉત્પલ.કન્દેક્ષુ.મૂલ.બિસ.દૂર્વા.ક્ષીર.ઘૃત.મણ્ડ.સિદ્ધો માસિકઃ ॥

માષ.યવ.કુલત્થ.દર્ભ.મૂલ.ચૂર્ણં વા ક્ષીર.ઘૃતાભ્યામ્, વલ્લી.ક્ષીર.ઘૃતં વા સમ.સિદ્ધમ્, સાલ.પૃશ્નિ.પર્ણી.મૂલ.કલ્કં પયસા પીત્વા, પયો વા તત્.સિદ્ધં મધુ.ઘૃતાભ્યામ્ અશિત્વા માસમ્ ઉપવસતિ ॥

શ્વેત.બસ્ત.મૂત્રે સપ્ત.રાત્ર.ઉષિતૈઃ સિદ્ધ.અર્થકૈઃ સિદ્ધં તૈલં કટુક.આલાબૌ માસ.અર્ધ.માસ.સ્થિતં ચતુષ્.પદ.દ્વિ.પદાનાં વિરૂપ.કરણમ્ ॥

તક્ર.યવ.ભક્ષસ્ય સપ્ત.રાત્રાદ્ ઊર્ધ્વં શ્વેત.ગર્દભસ્ય લેણ્ડ.યવૈઃ સિદ્ધં ગૌર.સર્ષપ.તૈલં વિરૂપ.કરણમ્ ॥

એતયોર્ અન્યતરસ્ય મૂત્ર.લેણ્દ.રસ.સિદ્ધં સિદ્ધ.અર્થક.તૈલમ્ અર્ક.તૂલ.પતઙ્ગ.ચૂર્ણ.પ્રતીવાપં શ્વેતી.કરણમ્ ॥

શ્વેત.કુક્કુટ.અજગર.લેણ્ડ.યોગઃ શ્વેતી.કરણમ્ ॥

શ્વેત.બસ્ત.મૂત્રે શ્વેત.સર્ષપાઃ સપ્ત.રાત્ર.ઉષિત.અસ્તક્ર(?).મર્ક..ક્ષીર.લવણં ધાન્યં ચ પક્ષ.સ્થિતો યોગઃ શ્વેતી.કરણમ્ ॥

કટુક.અલાબૌ વલી.ગતે ગતં.અર્ધ.માસ.સ્થિતં ગૌર.સર્ષપ.પિષ્ટં રોમ્ણાં શ્વેતી.કરણમ્ ॥
કz14.2.10અબ્। અલોજુનેતિ યઃ કીટઃ શ્વેતા ચ ગૃહ.ગોલિકા ।
કz14.2.10ચ્દ્। એતેન પિષ્તેન^અભ્યક્તાઃ કેશાઃ સ્યુઃ શઙ્ખ.પાણ્ડરાઃ ॥

ગોમયેન તિન્દુક.અરિષ્ટ.કલ્કેન વા મર્દિત.અઙ્ગસ્ય ભલ્લાતક.રસ.અનુલિપ્તસ્ય માસિકઃ કુષ્ઠ.યોગઃ ॥

કૃષ્ણ.સર્પ.મુખે ગૃહ.ગોલિકા.મુખે વા સપ્ત.રાત્ર.ઉષિતા ગુજ્જાઃ કુષ્ઠ.યોગઃ ॥

શુક.પિત્ત.અણ્ડ.રસ.અભ્યઙ્ગઃ કુષ્ઠ.યોગઃ ॥

કુષ્ઠસ્ય.પ્રિયાલ.કલ્ક.કષાયઃ પ્રતીકારઃ ॥

કુક્કુટ.કોશ.અતકી(?).શતાવરી.મૂલ.યુક્તમ્ આહારયમાણો માસેન ગૌરો ભવતિ ॥

વટ.કષાય.સ્નાતઃ સહ.ચર.કલ્ક.દિગ્ધઃ કૃષ્ણો ભવતિ ॥

શકુન.કણ્ગુ.તૈલ.યુક્તા હરિ.તાલ.મનઃ.શિલાઃ શ્યામી.કરણમ્ ॥

ખ.દ્યોત.ચૂર્ણં સર્ષપ.તૈલ.યુક્તં રાત્રૌ જ્વલતિ ॥

ખ.દ્યોત.ગણ્ડૂ.પદ.ચૂર્ણં સમુદ્ર.જન્તૂનાં ભૃઙ્ગ.કપાલાનાં ખદિર.કર્ણિકારાણાં પુષ્પ.ચૂર્ણં વા શકુન.કઙ્ગુ.તૈલ.યુક્તં તેજન.ચૂર્ણમ્ ॥

પારિભદ્રક.ત્વન્.મષી મણ્ડૂક.વસયા યુક્તા ગાત્ર.પ્રજ્વાલનમ્ અગ્નિના ॥

પરિભદ્રક.ત્વક્.તિલ.કલ્ક.પ્રદિગ્ધં શરીરમ્ અગ્નિના જ્વલતિ ॥

પીલુ.ત્વન્.મષીમયઃ પિણ્ડો હસ્તે જ્વલતિ ॥

મણ્ડૂક.વસા.દિગ્ધો^અગ્નિના જ્વલતિ ॥

તેન પ્રદિગ્ધમ્ અઙ્ગં કુશ.આમ્ર.ફલ.તૈલ.સિક્તં સમુદ્ર.મણ્ડૂકી.ફેનક.સર્જ.રસ.ચૂર્ણ.યુક્તં વા જ્વલતિ ॥

મણ્ડૂક.કુલીર.આદીનાં વસયા સમ.ભાગં તૈલં સિદ્ધમ્ અભ્યઙ્ગં ગાત્રાણામ્ અગ્નિ.પ્રજ્વાલનમ્ ॥

વેણુ.મૂલ.શૈવલ.લિપ્તમ્ અઙ્ગં મણ્ડૂક.વસા.દિગ્ધમ્ અગ્નિના જ્વલતિ ॥

પારિભદ્રક.પ્પતિબલા.વઞ્જુલ.વજ્ર.કદલી.મૂલ.કલ્કેન મણ્ડૂક.વસા.સિદ્ધેન તૈલેન^અભ્યક્ત.પાદો^અઙ્ગારેષુ ગચ્છતિ ॥
કz14.2.28અબ્। ઉપ.ઉદકા પ્રતિબલા વઞ્જુલઃ પારિભદ્રકઃ ।
કz14.2.28ચ્દ્। એતેષાં મૂલ.કલ્કેન મણ્ડૂક.વસયા સહ ॥
કz14.2.29અબ્। સાધયેત્ તૈલમ્ એતેન પાદાવ્ અભ્યજ્ય નિર્મલૌ ।
કz14.2.29ચ્દ્। અઙ્ગાર.રાશૌ વિચરેદ્ યથા કુસુમ.સંચયે ॥

હંસ.ક્રૌઞ્ચ.મયૂરાણામ્ અન્યેષાં વા મહા.શકુનીનામ્ ઉદક.પ્લવાનાં પુચ્છેષુ બદ્ધા નલ.દીપિકા રાત્રાવ્ ઉલ્કા.દર્શનમ્ ॥

વૈદ્યુતં ભસ્મ.અઙ્ગિ.શમનમ્ ॥

સ્ત્રી.પુષ્પ.પાયિતા માષા વ્રજકુલી.મૂલં મણ્ડૂક.વસા.મિશ્રં ચુલ્લુયાં દીપ્તાયામ્ અપાચનમ્ ॥

ચુલ્લી.શોધનં પ્રતીકારઃ ॥

પીલુમયો મણિર્ અગ્નિ.ગર્ભઃ સુવર્ચલા.મૂલ.ગ્રન્થિઃ સૂત્ર.ગ્રન્થિર્ વા પિચુ.પરિવેષ્ટિતો મુખ્યાદ્ અગ્નિ.ધૂમ.ઉત્સર્ગઃ ॥એ

કુશ.આમ્ર.ફલ.તૈલ.સિક્તો^અગ્નિર્ વર્ષ.પ્રવાતેષુ જ્વલતિ ॥

સમુદ્ર.ફેનકસ્ તૈલ.યુક્તો^અમ્ભસિ પ્લવમાનો જ્વલતિ ॥

પ્લવમાનાનામ્ અસ્થિષુ કલ્માષ.વેણુના નિર્મથિતો^અગ્નિર્ ન^ઉદકેન શામ્યતિ, ઉદકેન જ્વલતિ ॥

શસ્ત્ર.હતસ્ય શૂલ.પ્રોતસ્ય વા પુરુષસ્ય વામ.પાર્શ્વ.પર્શુક.અસ્થિષુ કલ્માષ.વેણુના નિર્મથિતો^અગ્નિઃ સ્ત્રિયાઃ પુરુષસ્ય વા^અસ્થિષુ મનુષ્ય.પર્શુકયા નિર્મથિતો^અગ્નિર્ યત્ર ત્રિર્ અપસવ્યં ગચ્છતિ ન ચ^અત્ર^અન્યો^અગ્નિર્ જ્વલતિ ॥
કz14.2.39અબ્। ચુચ્ચુન્દરી ખઞ્જરીટઃ ખાર.કીટશ્ ચ પિષ્યતે ।
કz14.2.39ચ્દ્। અશ્વ.મૂત્રેણ સંસૃષ્ટા નિગલાનાં તુ ભઞ્જનમ્ ॥

અયસ્.કાન્તો વા પાષાણઃ કુલીર.દર્દુર.ખાર.કીટ.વસા.પ્રદેહેન દ્વિ.ગુણઃ ॥

નારક.ગર્ભઃ કઙ્ક.ભાસ.પાર્શ્વ.ઉત્પલ.ઉદક.પિષ્ટશ્ ચતુષ્.પદ.દ્વિ.પદાનાં પાદ.લેપઃ ॥

ઉલૂક.ગૃધ્ર.વસાભ્યામ્ ઉષ્ટ્ર.ચર્મ.ઉપાનહાવ્ અભ્યજ્ય વટપત્ત્રૈઃ પ્રતિચ્છાદ્ય પઞ્ચાશદ્.યોજનાન્ય્ અશ્રાન્તો ગચ્છતિ ॥

શ્યેન.કઙ્ક.કાક.ગૃધ્ર.હંસ.ક્રૌઞ્ચ.વીચી.રલ્લાનાં મજ્જાનો રેતાંસિ વા યોજન.શતાય, સિંહ.વ્યાઘ્ર.દ્વીપ.કાક.ઉલૂકાનાં મજ્જાનો રેતાંસિ વા ॥

સાર્વવર્ણિકાનિ ગર્ભ.પતનાન્ય્ ઉષ્ટ્રિકાયામ્ અભિષૂય શ્મશાને પ્રેત.શિશૂન્ વા તત્.સમુત્થિતં મેદો યોજન.શતાય ॥

અનિષ્ટૈર્ અદ્ભુત.ઉત્પાતૈઃ પરસ્ય^ઉદ્વેગમ્ આચરેત્ ।

આરાજ્યાય^ઇતિ નિર્વાદઃ સમાનઃ કોપ ઉચ્યતે ॥એ
(પ્રલમ્ભનમ્, તત્ર ભૈષજ્ય.મન્ત્ર.યોગહ્)