અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 13.1

વિજિગીષુઃ પર.ગ્રામમ્ અવાપ્તુ.કામઃ સર્વજ્ઞ.દૈવત.સમ્યોગ.ખ્યાપનાભ્યાં સ્વ.પક્ષમ્ ઉદ્ધર્ષયેત્, પર.પક્ષં ચ^ઉદ્વેજયેત્ ॥

સર્વજ્ઞ.ખ્યાપનં તુ - ગૃહ.ગુહ્ય.પ્રવૃત્તિ.જ્ઞાનેન પ્રત્યાદેશો મુખ્યાનામ્, કણ્ટક.શોધન.અપસર્પ.અવગમેન પ્રકાશનં રાજ.દ્વિષ્ટ.કારિણામ્, વિજ્ઞાપ્ય.ઉપાયન.ખ્યાપનમ્ અદૃષ્ટ.સંસર્ગ.વિદ્યા.સંજ્ઞા.આદિભિઃ, વિદેશ.પ્રવૃત્તિ.જ્ઞાનં તદ્ અહર્ એવ ગૃહ.કપોતેન મુદ્રા.સમ્યુક્તેન ॥

દૈવત.સમ્યોગ.ખ્યાપનં તુ - સુરુઙ્ગા.મુખેન^અગ્નિ.ચૈત્ય.દૈવત.પ્રતિમાચ્.છિદ્રાન્ અનુપ્રવિષ્ટૈર્ અગ્નિ.ચૈત્ય.દૈવત.વ્યઞ્જનૈઃ સમ્ભાષણં પૂજનં ચ, ઉદકાદ્ ઉત્થિતૈર્ વા નાગ.વરુણ.વ્યઞ્જનૈઃ સમ્ભાષણં પૂજનં ચ, રાત્રાવ્ અન્તર્.ઉદકે સમુદ્ર.વાલુકા.કોશં પ્રણિધાય^અગ્નિ.માલા.દર્શનમ્, શિલા.શિક્ય.અવગૃહીતે પ્લવકે સ્થાનમ્, ઉદક.બસ્તિના
જરાયુણા વા શિરો^અવગૂઢ.નાસઃ પૃષત.અન્ત્ર.કુલીર.નક્ર.શિંશુમાર.ઉદ્રવસાભિર્ વા શત.પાક્યં તૈલં નસ્તઃ પ્રયોગઃ ॥

તેન રાત્રિ.ગણશ્ ચરતિ ॥

ઇત્ય્ ઉદક.ચરણાનિ ॥

તૈર્ વરુણ.નાગ.કન્યા.વાક્ય.ક્રિયા સમ્ભાષણં ચ, કોપ.સ્થાનેષુ મુખાદ્ અગ્નિ.ધૂમ.ઉત્સર્ગઃ ॥

તદ્ અસ્ય સ્વ.વિષયે કાર્તાન્તિક.નૈમિત્તિક.મૌહૂર્તિક.પૌરાણિક.ઇક્ષણિક.ગૂઢ.પુરુષાઃ સાચિવ્ય.કરાસ્ તદ્.દર્શિનશ્ ચ પ્રકાશયેયુઃ ॥

પરસ્ય વિષયે દૈવત.દર્શનં દિવ્ય.કોશ.દણ્ડ.ઉત્પત્તિં ચ^અસ્ય બ્રૂયુઃ ॥

દૈવત.પ્રશ્ન.નિમિત્ત.વાયસ.અઙ્ગ.વિદ્યા.સ્વપ્ન.મૃગ.પક્ષિ.વ્યાહારેષુ ચ^અસ્ય વિજયં બ્રૂયુઃ, વિપરીતમ્ અમિત્રસ્ય ॥

સદુન્દુભિમ્ ઉલ્કાં ચ પરસ્ય નક્ષત્રે દર્શયેયુઃ ॥

પરસ્ય મુખ્યાન્ મિત્રત્વેન^ઉપદિશન્તો દૂત.વ્યઞ્જનાઃ સ્વામિ.સત્કારં બ્રૂયુઃ, સ્વ.પક્ષ.બલ.આધાનં પર.પક્ષ.પ્રતિઘાતં ચ ॥

તુલ્ય.યોગ.ક્ષેમમ્ અમાત્યાનામ્ આયુધીયાનાં ચ કથયેયુઃ ॥

તેષુ વ્યસન.અભ્યુદય.અવેક્ષણમ્ અપત્ય.પૂજનં ચ પ્રયુઞ્જીત ॥

તેન પર.પક્ષમ્ ઉત્સાહયેદ્ યથા.ઉક્તં પુરસ્તાત્ ॥

ભૂયશ્ ચ વક્ષ્યામઃ ॥

સાધારણ.ગર્દભેન દક્ષાન્, લકુટ.શાખા.હનનાભ્યાં દણ્ડ.ચારિણઃ, કુલ.એડકેન ચ^ઉદ્વિગ્નાન્, અશનિ.વર્ષેણ વિમાનિતાન્, વિદુલેન^અવકેશિના વાયસ.પિણ્ડેન કૈતવજ.મેઘેન^ઇતિ વિહત.આશાન્ દુર્ભગ.અલંકારેણ દ્વેષિણા^ઇતિ પૂજા.ફલાન્, વ્યાઘ્ર.ચર્મણા મૃત્યુ.કૂટેન ચ^ઉપહિતાન્, પીલુ.વિખાદનેન કરક.યોષ્ટ્રયા ગર્દભી.ક્ષીરા.અભિમન્થનેન^ઇતિ
ધ્રુવ.ઉપકારિણ ઇતિ ॥

પ્રતિપન્નાન્ અર્થ.માનાભ્યાં યોજયેત્

દ્રવ્ય.ભક્તચ્.છિદ્રેષુ ચ^એનાન્ દ્રવ્ય.ભક્ત.દાનૈર્ અનુગૃહ્ણીયાત્ ॥

અપ્રતિગૃહ્ણતાં સ્ત્રી.કુમાર.અલંકારાન્ અભિહરેયુઃ ॥

દુર્ભિક્ષ.સ્તેન.અટવ્ય્.ઉપઘાતેષુ ચ પૌર.જાનપદાન્ ઉત્સાહયન્તઃ સત્ત્રિણો બ્રૂયુઃ "રાજાનમ્ અનુગ્રહં યાચામહે^ નિરનુગ્રહાઃ પરત્ર ગચ્છામઃ" ઇતિ ॥
કz13.1.21અબ્। તથા^ઇતિ પ્રતિપન્નેષુ દ્રવ્ય.ધાન્યાન્ય્ અપરિગ્રહૈઃ ।
કz13.1.21ચ્દ્। સાચિવ્યં કાર્યમ્ ઇત્ય્ એતદ્ ઉપજાપાદ્ ભૂતં મહત્ ॥એ
(યોગ.વામનમ્)