અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 10.4

સ્વ.ભૂમિઃ પત્ત્ય્.અશ્વ.રથ.દ્વિપાનામ્ ઇષ્ટા યુદ્ધે નિવેશે ચ ॥

ધાન્વન.વન.નિમ્ન.સ્થલ.યોધિનાં ખનક.આકાશ.દિવા.રાત્રિ.યોધિનાં ચ પુરુષાણાં નાદેય.પાર્વત.આનૂપ.સારસાનાં ચ હસ્તિનામ્ અશ્વાનાં ચ યથા.સ્વમ્ ઇષ્ટા યુદ્ધ.ભૂમયઃ કાલાશ્ ચ ॥

સમા સ્થિરા^અભિકાશા નિરુત્ખાતિન્ય.ચક્ર.ખુરા^અનક્ષ.ગ્રાહિણ્ય.વૃક્ષ.ગુલ્મ.વ્રતતી.સ્તમ્ભ.કેદાર.શ્વભ્ર.વલ્મીક.સિકતા.પઙ્ક.ભઙ્ગુરા દરણ.હીના ચ રથ.ભૂમિઃ, હસ્ત્ય્.અશ્વયોર્ મનુષ્યાણાં ચ સમે વિષમે હિતા યુદ્ધે નિવેશે ચ ॥

અણ્વ્.અશ્મ.વૃક્ષા હ્રસ્વ.લઙ્ઘનીય.શ્વભ્રા મન્દ.દરણ.દોષા ચ^અશ્વ.ભૂમિઃ ॥

સ્થૂલ.સ્થાણ્વ્ અશ્મ.વૃક્ષ.વ્રતતી.વલ્મીક.ગુલ્મા પદાતિ.ભૂમિઃ ॥

ગમ્ય.શૈલ.નિમ્ન.વિષમા મર્દનીય.વૃક્ષા છેદનીય.વ્રતતી પઙ્ક.ભઙ્ગુરા દરણ.હીના ચ હસ્તિ.ભૂમિઃ ॥

અકણ્ટકિન્ય્ અબહુ.વિષમા પ્રત્યાસારવતી^ઇતિ પદાતીનામ્ અતિશયઃ ॥

દ્વિ.ગુણ.પ્રત્યાસારા કર્દમ.ઉદક.ખઞ્જન.હીના નિહ્શર્કરા^ઇતિ વાજિનામ્ અતિશયઃ ॥

પાંસુ.કર્દમ.ઉદક.નલ.શર.આધાનવતી શ્વ.દણ્ષ્ટ્ર.હીના મહા.વૃક્ષ.શાખા.ઘાત.વિયુક્તા^ઇતિ હસ્તિનામ્ અતિશયઃ ॥

તોય.આશય.અપાશ્રયવતી નિરુત્ખાતિની કેદાર.હીના વ્યાવર્તન.સમર્થા^ઇતિ રથાનામ્ અતિશયઃ ॥

ઉક્તા સર્વેષાં ભૂમિઃ ॥

એતયા સર્વ.બલ.નિવેશા યુદ્ધાનિ ચ વ્યાખ્યાતાનિ ભવન્તિ ॥

ભૂમિ.વાસ.વન.વિચયો^અવિષમ.તોય.તીર્થ.વાત.રશ્મિ.ગ્રહણં વીવધ.આસારયોર્ ઘાતો રક્ષા વા વિશુદ્ધિઃ સ્થાપના ચ બલસ્ય પ્રસાર.વૃદ્ધિર્ બાહુ.ઉત્સારઃ પૂર્વ.પ્રહારો વ્યાવેશનં વ્યાવેધનમ્ આશ્વાસો ગ્રહણં મોક્ષણં માર્ગ.અનુસાર.વિનિમયઃ કોશ.કુમાર.અભિહરણં જઘન.કોટ્ય્.અભિઘાતો હીન.અનુસારણમ્ અનુયાનં સમાજ.કર્મ^ઇત્ય્ અશ્વ.કર્માણિ ॥

પુરો.યાનમ્ અકૃત.માર્ગ.વાસ.તીર્થ.કર્મ બાહુ.ઉત્સારસ્ તોય.તરણ.અવતરણે સ્થાન.ગમન.અવતરણં વિષમ.સમ્બાધ.પ્રવેશો^અગ્નિ.દાન.શમનમ્ એક.અઙ્ગ.વિજયો ભિન્ન.સંધાનમ્ અભિન્ન.ભેદનં વ્યસને ત્રાણમ્ અભિઘાતો વિભીષિકા ત્રાસનં.ઔદાર્યં ગ્રહણં મોક્ષણં સાલ.દ્વાર.અટ્ટાલક.ભઞ્જનં કોશ.વાહન.અપવાહનમ્ ઇતિ હસ્તિ.કર્માણિ ॥

સ્વ.બલ.રક્ષા ચતુર્.અઙ્ગ.બલ.પ્રતિષેધઃ સંગ્રામે ગ્રહણં મોક્ષણં ભિન્ન.સંધાનમ્ અભિન્ન.ભેદનં ત્રાસનમ્ ઔદાર્યં ભીમ.ઘોષશ્ ચ^ઇતિ રથ.કર્માણિ ॥

સર્વ.દેશ.કાલ.શસ્ત્ર.વહનં વ્યાયામશ્ ચ^ઇતિ પદાતિ.કર્માણિ ॥

શિબિર.માર્ગ.સેતુ.કૂપ.તીર્થ.શોધન.કર્મ યન્ત્ર.આયુધ.આવરણ.ઉપકરણ.ગ્રાસ.વહનમ્ આયોધનાચ્ ચ પ્રહરણ.આવરણ.પ્રતિવિદ્ધ.અપનયનમ્ ઇતિ વિષ્ટિ.કર્માણિ ॥
કz10.4.18અબ્। કુર્યાદ્ ગવ.અશ્વ.વ્યાયોગં રથેષ્વ્ અલ્પ.હયો નૃપઃ ।
કz10.4.18ચ્દ્। ખર.ઉષ્ટ્ર.શકટાનાં વા ગર્ભમ્ અલ્પ.ગજસ્ તથા ॥એ
(પક્ષ.કક્ષ.ઉરસ્યાનામ્ બલ.અગ્રતો વ્યૂહ.વિભાગહ્ - સાર.ફલ્ગુ.બલ.વિભાગહ્ - પત્ત્ય્.અશ્વ.રથ.હસ્તિ.યુદ્ધાનિ)