અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 04.4
સમાહર્તૃ.પ્રણિધૌ જન.પદ.રક્ષણમ્ ઉક્તમ્ ॥
તસ્ય કણ્ટક.શોધનં વક્ષ્યામઃ ॥
સમાહર્તા જન.પદે સિદ્ધ.તાપસ.પ્રવ્રજિત.ચક્ર.ચર.ચારણ.કુહક.પ્રચ્છન્દક.કાર્તાન્તિક.નૈમિત્તિક.મૌહૂર્તિક.ચિકિત્સક.ઉન્મત્ત.મૂક.બધિર.જડ.અન્ધ.વૈદેહક.કારુ.શિલ્પિ.કુશીલવ.વેશ.શૌણ્ડિક.આપૂપિક.પાક્વ.માંસિક.ઔદનિક.વ્યઞ્જનાન્ પ્રણિદધ્યાત્ ॥
તે ગ્રામાણામ્ અધ્યક્ષાણાં ચ શૌચ.આશૌચં વિદ્યુઃ ॥
યં ચ^અત્ર ગૂઢ.આજીવિનં શઙ્કેત તં સત્ત્રિણા^અપસર્પયેત્ ॥
ધર્મસ્થં વિશ્વાસ.ઉપગતં સત્ત્રી બ્રૂયાત્ - "અસૌ મે બન્ધુર્ અભિયુક્તઃ, તસ્ય^અયમ્ અનર્થઃ પ્રતિક્રિયતામ્, અયં ચ^અર્થઃ પ્રતિગૃહ્યતામ્" ઇતિ ॥
સ ચેત્ તથા કુર્યાદ્ ઉપદા.ગ્રાહક ઇતિ પ્રવાસ્યેત ॥
તેન પ્રદેષ્ટારો વ્યાખ્યાતાઃ ॥
ગ્રામ.કૂટમ્ અધ્યક્ષં વા સત્ત્રી બ્રૂયાત્ - "અસૌ જાલ્મઃ પ્રભૂત.દ્રવ્યઃ, તસ્ય^અયમ્ અનર્થઃ, તેન^એનમ્ આહારયસ્વ" ઇતિ ॥
સ ચેત્ તથા કુર્યાદ્ ઉત્કોચક ઇતિ પ્રવાસ્યેત ॥
કૃતક.અભિયુક્તો વા કૂટ.સાક્ષિણો^અભિજ્ઞાત.અનર્થ.વૈપુલ્યેન^આરભેત ॥
તે ચેત્ તથા કુર્યુઃ કૂટ.સાક્ષિણ ઇતિ પ્રવાસ્યેરન્ ॥
તેન કૂટ.શ્રાવણ.કારકા વ્યાખ્યાતાઃ ॥
યં વા મન્ત્ર.યોગ.મૂલ.કર્મભિઃ શ્માશાનિકૈર્ વા સંવદન.કરકં મન્યેત તં સત્ત્રી બ્રૂયાત્ - "અમુષ્ય ભાર્યાં સ્નુષાં દુહિતરં વા કામયે, સા માં પ્રતિકામયતામ્, અયં ચ^અર્થઃ પ્રતિગૃહ્યતામ્" ઇતિ ॥
સ ચેત્ તથા કુર્યાત્ સંવદન.કારક ઇતિ પ્રવાસ્યેત ॥
તેન કૃત્ય.અભિચાર.શીલૌ વ્યાખ્યાતૌ ॥
યં વા રસસ્ય કર્તારં ક્રેતારં વિક્રેતારં ભૈષજ્ય.આહાર.વ્યવહારિણં વા રસદં મન્યેત તં સત્ત્રી બ્રૂયાત્ - "અસૌ મે શત્રુઃ, તસ્ય^ઉપઘાતઃ ક્રિયતામ્, અયં ચ^અર્થઃ પ્રતિગૃહ્યતામ્" ઇતિ ॥
સ ચેત્ તથા કુર્યાદ્ રસદ ઇતિ પ્રવાસ્યેત ॥
તેન મદન.યોગ.વ્યવહારી વ્યાખ્યાતઃ ॥
યં વા નાના.લોહ.ક્ષારાણામ્ અઙ્ગાર.ભસ્મ.અસંદંશ.મુષ્ટિક.અધિકરણી.બિમ્બ.ટઙ્ક.મૂષાણામ્ અભીક્ષ્ણ.ક્રેતારં મષી.ભસ્મ.ધૂમ.દિગ્ધ.હસ્ત.વસ્ત્ર.લિઙ્ગં કર્માર.ઉપકરણ.સંસર્ગં કૂટ.રૂપ.કારકં મન્યેત તં સત્ત્રી શિષ્યત્વેન સંવ્યવહારેણ ચ^અનુપ્રવિશ્ય પ્રજ્ઞાપયેત્ ॥
પ્રજ્ઞાતઃ કૂટ.રૂપ.કારક ઇતિ પ્રવાસ્યેત ॥
તેન રાગસ્ય^અપહર્તા કૂટ.સુવર્ણ.વ્યવહારી ચ વ્યાખ્યાતઃ ॥
કz04.4.23અબ્। આરબ્ધારસ્ તુ હિંસાયાં ગૂઢ.આજીવાસ્ ત્રયોદશ ।
કz04.4.23ચ્દ્। પ્રવાસ્યા નિષ્ક્રય.અર્થં વા દદ્યુર્ દોષ.વિશેષતઃ ॥એ
(ડેતેચ્તિઓન્ ઓf ચ્રિમિનલ્સ્ થ્રોઉઘ્ સેચ્રેત્ અગેન્ત્સ્ ઇન્ થે દિસ્ગુઇસે ઓf હોલ્ય્ મેન્)
તેન દોષેણ^ઇતરે નિયન્તવ્યાઃ ॥
મૂળ પાઠ: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0