અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 03.14

ગૃહીત્વા વેતનં કર્મ^અકુર્વતો ભૃતકસ્ય દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ, સંરોધશ્ ચ^આ.કરણાત્ ॥

અશક્તઃ કુત્સિતે કર્મણિ વ્યાધૌ વ્યસને વા^અનુશયં લભેત, પરેણ વા કારયિતુમ્ ॥

તસ્ય.વ્યય.કર્મણા લભેત ભર્તા વા કારયિતુમ્ ॥

"ન^અન્યસ્ ત્વયા કારયિતવ્યો, મયા વા ન^અન્યસ્ય કર્તવ્યમ્" ઇત્ય્ અવરોધે ભર્તુર્ અકારયતો ભૃતકસ્ય^અકુર્વતો વા દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥

કર્મ.નિષ્ઠાપને ભર્તુર્ અન્યત્ર ગૃહીત.વેતનો ન^અસકામઃ કુર્યાત્ ॥

"ઉપસ્થિતમ્ અકારયતઃ કૃતમ્ એવ વિદ્યાદ્" ઇત્ય્ આચાર્યાઃ ॥

ન^ઇતિ કૌટિલ્યઃ ॥

કૃતસ્ય વેતનં ન^અકૃતસ્ય^અસ્તિ ॥

સ ચેદ્ અલ્પમ્ અપિ કારયિત્વા ન કારયેત્ કૃતમ્ એવ^અસ્ય વિદ્યાત્ ॥

દેશ.કાલ.અતિપાતનેન કર્મણામ્ અન્યથા.કરણે વા ન^અસકામઃ કૃતમ્ અનુમન્યેત ॥

સમ્ભાષિતાદ્ અધિક.ક્રિયાયાં પ્રયાસં ન મોઘં કુર્યાત્ ॥

તેન સંઘ.ભૃતા વ્યાખ્યાતાઃ ॥

તેષામ્ આધિઃ સપ્ત.રાત્રમ્ આસીત ॥

તતો^અન્યમ્ ઉપસ્થાપયેત્, કર્મ.નિષ્પાકં ચ ॥

ન ચ^અનિવેદ્ય ભર્તુઃ સંઘઃ કંચિત્ પરિહરેદ્ ઉપનયેદ્ વા ॥

તસ્ય^અતિક્રમે ચતુર્.વિંશતિ.પણો દણ્ડઃ ॥

સંઘેન પરિહૃતસ્ય^અર્ધ.દણ્ડઃ ॥ ઇતિ ભૃતક.અધિકારઃ ॥

સંઘ.ભૃતાઃ સમ્ભૂય.સમુત્થાતારો વા યથા.સમ્ભાષિતં વેતનં સમં વા વિભજેરન્ ॥

કર્ષણ.વૈદેહકા વા સસ્ય.પણ્ય.આરમ્ભ.પર્યવસાન.અન્તરે સન્નસ્ય યથા.કૃતસ્ય કર્મણઃ પ્રત્યંશં દદ્યુઃ ॥

પુરુષ.ઉપસ્થાને સમગ્રમ્ અંશં દદ્યુઃ ॥

સંસિદ્ધે તુ^ઉદ્ધૃત.પણ્યે સન્નસ્ય તદાનીમ્ એવ પ્રત્યંશં દદ્યુઃ ॥

સામાન્યા હિ પથિ.સિદ્ધિશ્ ચ^અસિદ્ધિશ્ ચ ॥

પ્રક્રાન્તે તુ કર્મણિ સ્વસ્થસ્ય^અપક્રામતો દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥

ન ચ પ્રાકામ્યમ્ અપક્રમણે ॥

ચોરં ત્વ્ અભય.પૂર્વં કર્મણઃ પ્રત્યંશેન ગ્રાહયેદ્, દદ્યાત્ પ્રત્યંશમ્ અભયં ચ ॥

પુનઃ.સ્તેયે પ્રવાસનમ્, અન્યત્ર.ગમને ચ ॥

મહા.અપરાધે તુ દૂષ્યવદ્ આચરેત્ ॥

યાજકાઃ સ્વા.પ્રચાર.દ્રવ્ય.વર્જં યથા.સમ્ભાષિતં વેતનં સમં વા વિભજેરન્ ॥

અગ્નિષ્ટોમ.આદિષુ ચ ક્રતુષુ દીક્ષણાદ્ ઊર્ધ્વં તૃતીયમ્ અંશં, મધ્યમ.ઉપસદ ઊર્ધ્વમ્ અર્ધમ્ અંશં, સુત્યે પ્રાતઃ.સવનાદ્ ઊર્ધ્વં પાદ.ઊનમ્ અંશમ્ ॥

માધ્યન્દિનાત્ સવનાદ્ ઊર્ધ્વં સમગ્રમ્ અંશં લભેત ॥

નીતા હિ દક્ષિણા ભવન્તિ ॥

બૃહસ્પતિ.સવ.વર્જં પ્રતિસવનં હિ દક્ષિણા દીયન્તે ॥

તેન^અહર્.ગણ.દક્ષિણા વ્યાખ્યાતાઃ ॥

સનાનામ્ આ.દશ.અહો.રાત્રાત્^શેષ.ભૃતાઃ કર્મ કુર્યુઃ, અન્યે વા સ્વ.પ્રત્યયાઃ ॥

કર્મણ્ય્ અસમાપ્તે તુ યજમાનઃ સીદેદ્, ઋત્વિજઃ કર્મ સમાપય્ય દક્ષિણાં હરેયુઃ ॥

અસમાપ્તે તુ કર્મણિ યાજ્યં યાજકં વા ત્યજતઃ પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ ॥
કz03.14.37અબ્। અનાહિત.અગ્નિઃ શત.ગુરુ.યજ્વા ચ સહસ્રગુઃ ।
કz03.14.37ચ્દ્। સુરાપો વૃષલી.ભર્તા બ્રહ્મહા ગુરુ.તલ્પગઃ ॥
કz03.14.38અબ્। અસત્.પ્રતિગ્રહે યુક્તઃ સ્તેનઃ કુત્સિત.યાજકઃ ।
કz03.14.38ચ્દ્। અદોષસ્ ત્યક્તુમ્ અન્યોન્યં કર્મ.સંકર.નિશ્ચયાત્ ॥એ
(ઋએસ્ચિસ્સિઓન્ ઓf સલે અન્દ્ પુર્છસે)