અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.6

સમાહર્તા દુર્ગં રાષ્ટ્રં ખનિં સેતું વનં વ્રજં વણિક્.પથં ચ^અવેક્ષેત ॥

શુલ્કં દણ્ડઃ પૌતવં નાગરિકો લક્ષણ.અધ્યક્ષો મુદ્રા.અધ્યક્ષઃ સુરા સૂના સૂત્રં તૈલં ઘૃતં ક્ષારઃ સૌવર્ણિકઃ પણ્ય.સંસ્થા વેશ્યા દ્યૂતં વાસ્તુકં કારુ.શિલ્પિ.ગણો દેવતા.અધ્યક્ષો દ્વાર.બહિરિકા.આદેયં ચ દુર્ગમ્ ॥

સીતા ભાગો બલિઃ કરો વણિક્ નદી.પાલસ્ તરો નાવઃ પત્તનં વિવિચિતં વર્તની રજ્જુશ્ ચોર.રજ્જુશ્ ચ રાષ્ટ્રમ્ ॥

સુવર્ણ.રજત.વજ્ર.મણિ.મુક્તા.પ્રવાલ.શઙ્ખ.લોહ.લવણ.ભૂમિ.પ્રસ્તર.રસ.ધાતવઃ ખનિઃ ॥

પુષ્પ.ફલ.વાટ.ષણ્ડ.કેદાર.મૂલ.વાપાઃ સેતુઃ ॥

પશુ.મૃગ.દ્રવ્ય.હસ્તિ.વન.પરિગ્રહો વનમ્ ॥

ગો.મહિષમ્ અજ.અવિકં ખર.ઉષ્ત્રમ્ અશ્વ.અશ્વતરં ચ વ્રજઃ ॥

સ્થલ.પથો વારિ.પથશ્ ચ વણિક્.પથઃ ॥

ઇત્ય્ આય.શરીરમ્ ॥

મૂલ્યં ભાગો વ્યાજી પરિઘઃ ક્લ્પ્તમ્(ક્લૃપ્તમ્) રૂપિકમ્ અત્યયશ્ ચ^આય.મુખમ્ ॥

દેવ.પિતૃ.પૂજા.દાન.અર્થમ્, સ્વસ્તિ.વાચનમ્, અન્તઃપુરમ્, મહાનસમ્, દૂત.પ્રાવર્તિમમ્, કોષ્ઠ.અગારમ્, આયુધ.અગારમ્, પણ્ય.ગૃહમ્, કુપ્ય.ગૃહમ્, કર્મ.અન્તો, વિષ્ટિઃ, પત્તિ.અશ્વ.રથ.દ્વિપ.પરિગ્રહો, ગો.મણ્ડલમ્, પશુ.મૃગ.પક્ષિ.વ્યાલ.વાટાઃ, કાષ્ઠ.તૃણ.વાટાશ્ ચ^ઇતિ વ્યય.શરીરમ્ ॥

રાજ.વર્ષં માસઃ પક્ષો દિવસશ્ ચ વ્યુષ્ટમ્, વર્ષા.હેમન્ત.ગ્રીષ્માણાં તૃતીય.સપ્તમા દિવસ.ઊનાઃ પક્ષાઃ શેષાઃ પૂર્ણાઃ, પૃથગ્.અધિમાસકઃ, ઇતિ કાલઃ ॥

કરણીયં સિદ્ધં શેષમ્ આય.વ્યયૌ નીવી ચ ॥

સંસ્થાનં પ્રચારઃ શરીર.અવસ્થાપનમ્ આદાનં સર્વ.સમુદય.પિણ્ડઃ સંજાતં - એતત્ કરણીયમ્ ॥

કોશ.અર્પિતં રાજ.હારઃ પુર.વ્યયશ્ ચ પ્રવિષ્ટં પરમ.સંવત્સર.અનુવૃત્તં શાસન.મુક્તં મુખ.આજ્ઞપ્તં ચ^અપાતનીયં - એતત્ સિદ્ધમ્ ॥

સિદ્ધિ.કર્મ.યોગઃ દણ્ડ.શેષમ્ આહરણીયં બલાત્.કૃત.પ્રતિષ્ટબ્ધમ્ અવમૃષ્ટં ચ પ્રશોધ્યં - એતત્^શેષમ્, અસારમ્ અલ્પ.સારં ચ ॥

વર્તમાનઃ પર્યુષિતો^અન્ય.જાતશ્ ચ^આયઃ ॥

દિવસ.અનુવૃત્તો વર્તમાનઃ ॥

પરમ.સાંવત્સરિકઃ પર.પ્રચાર.સંક્રાન્તો વા પર્યુષિતઃ ॥

નષ્ટ.પ્રસ્મૃતમ્ આયુક્ત.દણ્ડઃ પાર્શ્વં પારિહીણિકમ્ ઔપાયનિકં ડમર.ગતક.સ્વમ્ અપુત્રકં નિધિશ્ ચ^અન્ય.જાતઃ ॥

વિક્ષેપ.વ્યાધિત.અન્તર.આરમ્ભ.શેષં ચ વ્યય.પ્રત્યાયઃ ॥

વિક્રિયે પણ્યાનામ્ અર્ઘ.વૃદ્ધિર્ ઉપજા, માન.ઉન્માન.વિશેષો વ્યાજી, ક્રય.સંઘર્ષે વાર્ધ.વૃદ્ધિઃ - ઇત્ય્ આયઃ ॥

નિત્યો નિત્ય.ઉત્પાદિકો લાભો લાભ.ઉત્પાદિક ઇતિ વ્યયઃ ॥

દિવસ.અનુવૃત્તો નિત્યઃ ॥

પક્ષ.માસ.સંવત્સર.લાભો લાભઃ ॥

તયોર્ ઉત્પન્નો નિત્ય.ઉત્પાદિકો લાભ.ઉત્પાદિક ઇતિ વ્યયઃ ॥

સંજાતાદ્ આય.વ્યય.વિશુદ્ધા નીવી, પ્રાપ્તા ચ^અનુવૃત્તા ચ ॥
કz02.6.28અબ્। એવં કુર્યાત્ સમુદયં વૃદ્ધિં ચ^આયસ્ય દર્શયેત્ ।[શ્]
કz02.6.28ચ્દ્। હ્રાસં વ્યયસ્ય ચ પ્રાજ્ઞઃ સાધયેચ્ ચ વિપર્યયમ્ ॥[શ્] એ
(ઠે તોપિચ્ ઓf અચ્ચોઉન્ત્સ્ ઇન્ થે રેચોર્દ્સ્ અન્દ્ ઔદિત્ ઓffઇચે)