અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.5
સમ્નિધાતા કોશ.ગૃહં પણ્ય.ગૃહં કોષ્ઠ.અગારં કુપ્ય.ગૃહમ્ આયુધ.અગારં બન્ધન.અગારં ચ કારયેત્ ॥
ચતુર્.અશ્રાં વાપીમ્ અન્-ઉદક.ઉપસ્નેહાં ખાનયિત્વા પૃથુ.શિલાભિર્ ઉભયતઃ પાર્શ્વં મૂલં ચ પ્રચિત્ય સાર.દારુ.પઞ્જરં ભૂમિ.સમં ત્રિ.તલમ્ અનેક.વિધાનં કુટ્ટિમ.દેશ.સ્થાન.તલમ્ એક.દ્વારં યન્ત્ર.યુક્ત.સોપાનં ભૂમિ.ગૃહં કારયેત્ ॥
તસ્ય^ઉપરિ^ઉભયતો.નિષેધં સ-પ્રગ્રીવમ્ ઐષ્ટકં ભાણ્ડ.વાહિની.પરિક્ષિપ્તં કોશ.ગૃહં કારયેત્, પ્રાસાદં વા ॥
જન.પદ.અન્તે ધ્રુવ.નિધિમ્ આપદ્.અર્થમ્ અભિત્યક્તૈઃ કારયેત્ ॥
પક્વ.ઇષ્ટકા.સ્તમ્ભં ચતુઃ.શાલમ્ એક.દ્વારમ્ અનેક.સ્થાન.તલં વિવૃત.સ્તમ્ભ.અપસારમ્ ઉભયતઃ પણ્ય.ગૃહં કોષ્ઠ.અગારં ચ -
દીર્ઘ.બહુ.શાલં કક્ષ્ય.આવૃત.કુડ્યમ્ અન્તઃ કુપ્ય.ગૃહમ્, તદ્ એવ ભૂમિ.ગૃહ.યુક્તમ્ આયુધ.અગારં -
પૃથગ્.ધર્મ.સ્થીયં મહા.માત્રીયં વિભક્ત.સ્ત્રી.પુરુષ.સ્થાનમ્ અપસારતઃ સુગુપ્ત.કક્ષ્યં બન્ધન.અગારં કારયેત્ ॥
સર્વેષાં શાલાઃ ખાત.ઉદ.પાન.વર્ચ.સ્નાન.ગૃહ.અગ્નિ.વિષ.ત્રાણ.માર્જાર.નકુલ.આરક્ષા.સ્વ.દૈવત.પૂજન.યુક્તાઃ કારયેત્ ॥
કોષ્ઠ.અગારે વર્ષમાનમ્ અરત્નિ.મુખં કુણ્ડં સ્થાપયેત્ ॥
તત્.જાત.કરણ.અધિષ્ઠિતઃ પુરાણં નવં ચ રત્નં સારં ફલ્ગુ કુપ્યં વા પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ ॥
તત્ર રત્ન.ઉપધાવ્ ઉત્તમો દણ્ડઃ કર્તુઃ કારયિતુશ્ ચ સાર.ઉપધૌ મધ્યમઃ, ફલ્ગુ.કુપ્ય.ઉપધૌ તત્^ ચ તાવત્^ ચ દણ્ડઃ ॥
રૂપ.દર્શક.વિશુદ્ધં હિરણ્યં પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ ॥
અશુદ્ધં છેદયેત્ ॥
આહર્તુઃ પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ ॥
શુદ્ધં પૂર્ણમ્ અભિનવં ચ ધાન્યં પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ ॥
વિપર્યયે મૂલ્ય.દ્વિગુણો દણ્ડઃ ॥
તેન પણ્યં કુપ્યમ્ આયુધં ચ વ્યાખ્યાતમ્ ॥
સર્વ.અધિકરણેષુ યુક્ત.ઉપયુક્ત.તત્પુરુષાણાં પણ.આદિ.ચતુષ્.પણ.પરમ.અપહારેષુ પૂર્વ.મધ્યમ.ઉત્તમ.વધા દણ્ડાઃ ॥
કોશ.અધિષ્ઠિતસ્ય કોશ.અવચ્છેદે ઘાતઃ ॥
તદ્.વૈયાવૃત્ય.કરાણામ્ અર્ધ.દણ્ડાઃ ॥
પરિભાષણમ્ અવિજ્ઞાતે ॥
ચોરાણામ્ અભિપ્રધર્ષણે ચિત્રો ઘાતઃ ॥
તસ્માદ્ આપ્ત.પુરુwઅ.અધિષ્ઠિતઃ સમ્નિધાતા નિચયાન્ અનુતિષ્ઠેત્ ॥
બાહ્યમ્ અભ્યન્તરં ચાયં વિદ્યાદ્ વર્ષ.શતાદ્ અપિ । [શ્]
યથા પૃષ્ટો ન સજ્જેત વ્યયે શેષે ચ સંચયે ॥ [શ્] એ
છપ્તેર્ 6 સેચ્તિઓન્24 ઠે સેત્તિઙ્ગ્ ઉપ્ ઓf રેવેનુએ બ્ય્ થે અદ્મિનિસ્ત્રતિઓન્
મૂળ પાઠ: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0