અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.36

સમાહર્તૃવન્ નાગરિકો નગરં ચિન્તયેત્ ॥

દશ.કુલીં ગોપો વિંશતિ.કુલીં ચત્વારિંશત્.કુલીં વા ॥

સ તસ્યાં સ્ત્રી.પુરુષાણાં જાતિ.ગોત્ર.નામ.કર્મભિઃ જઙ્ઘ.અગ્રમ્ આય.વ્યયૌ ચ વિદ્યાત્ ॥

એવં દુર્ગ.ચતુર્.ભાગં સ્થાનિકશ્ ચિન્તયેત્ ॥

ધર્મ.આવસથિનઃ પાષણ્ડિ.પથિકાન્ આવેદ્ય વાસયેયુઃ, સ્વ.પ્રત્યયાશ્ ચ તપસ્વિનઃ શ્રોત્રિયાંશ્ ચ ॥

કારુ.શિલ્પિનઃ સ્વ.કર્મ.સ્થાનેષુ સ્વ.જનં વાસયેયુઃ, વૈદેહકાશ્ ચ^અન્યોન્યં સ્વ.કર્મ.સ્થાનેષુ ॥

પણ્યાનામ્ અદેશ.કાલ.વિક્રેતારમ્ અસ્વકરણં ચ નિવેદયેયુઃ ॥

શૌણ્ડિક.પાક્વ.માંસિક.ઔદનિક.રૂપ.આજીવાઃ પરિજ્ઞાતમ્ આવાસયેયુઃ ॥

અતિવ્યય.કર્તારમ્ અત્યાહિત.કર્માણં ચ નિવેદયેયુઃ ॥

ચિકિત્સકઃ પ્રચ્છન્ન.વ્રણ.પ્રતીકાર.કારયિતારમ્ અપથ્ય.કારિણં ચ ગૃહ.સ્વામી ચ નિવેદ્ય ગોપ.સ્થાનિકયોર્ મુચ્યેત, અન્યથા તુલ્ય.દોષઃ સ્યાત્ ॥

પ્રસ્થિત.આગતૌ ચ નિવેદયેત્, અન્યથા રાત્રિ.દોષં ભજેત ॥

ક્ષેમ.રાત્રિષુ ત્રિ.પણં દદ્યાત્ ॥

પથિક.ઉત્પથિકાશ્ ચ બહિર્.અન્તશ્ ચ નગરસ્ય દેવ.ગૃહ.પુણ્ય.સ્થાન.વન.શ્મશાનેષુ સ-વ્રણમ્ અનિષ્ટ.ઉપકરણમ્ ઉદ્ભાણ્ડી.કૃતમ્ આવિગ્નમ્ અતિસ્વપ્નમ્ અધ્વ.ક્લાન્તમ્ અપૂર્વં વા ગૃહ્ણીયુઃ ॥

એવમ્ અભ્યન્તરે શૂન્ય.નિવેશ.આવેશન.શૌણ્ડિક.ઔદનિક.પાક્વ.માંસિક.દ્યૂત.પાષણ્ડ.આવાસેષુ વિચયં કુર્યુઃ ॥

અગ્નિ.પ્રતીકારં ચ ગ્રીષ્મે ॥

મધ્યમયોર્ અહ્નશ્ ચતુર્.ભાગયોર્ અષ્ટ.ભાગો^અગ્નિ.દણ્ડઃ ॥

બહિર્.અધિશ્રયણં વા કુર્યુઃ ॥

પાદઃ પઞ્ચ.ઘટીનાં કુમ્ભ.દ્રોણિ.નિહ્શ્રેણી.પરશુ.શૂર્પ.અઙ્કુશ.કચ.ગ્રહણી.દૃતીનાં ચ^અકરણે ॥

તૃણ.કટચ્.છન્નાન્ય્ અપનયેત્ ॥

અગ્નિ.જીવિન એકસ્થાન્ વાસયેત્ ॥

સ્વ.ગૃહ.પ્રદ્વારેષુ ગૃહ.સ્વામિનો વસેયુઃ અસમ્પાતિનો રાત્રૌ ॥

રથ્યાસુ કુટ.વ્રજાઃ સહસ્રં તિષ્ઠેયુઃ, ચતુષ્પથ.દ્વાર.રાજ.પરિગ્રહેષુ ચ ॥

પ્રદીપ્તમ્ અનભિધાવતો ગૃહ.સ્વામિનો દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ, ષટ્.પણો^અવક્રયિણઃ ॥

પ્રમાદાદ્ દીપ્તેષુ ચતુષ્.પઞ્ચાશત્.પણો દણ્ડઃ ॥

પ્રદીપિકો^અગ્નિના વધ્યઃ ॥

પાંસુ.ન્યાસે રથ્યાયામ્ અષ્ટ.ભાગો દણ્ડઃ, પઙ્ક.ઉદક.સમ્નિરોધે પાદઃ ॥

રાજ.માર્ગે દ્વિ.ગુણઃ ॥

પણ્ય.સ્થાન.ઉદક.સ્થાન.દેવ.ગૃહ.રાજ.પરિગ્રહેષુ પણ.ઉત્તરા વિષ્ટા.દણ્ડાઃ, મૂત્રેષ્વ્ અર્ધ.દણ્ડાઃ ॥

ભૈષજ્ય.વ્યાધિ.ભય.નિમિત્તમ્ અદણ્ડ્યાઃ ॥

માર્જાર.શ્વ.નકુલ.સર્પ.પ્રેતાનાં નગરસ્ય.અન્તર્.ઉત્સર્ગે ત્રિ.પણો દણ્ડઃ, ખર.ઉષ્ટ્ર.અશ્વતર.અશ્વ.પ્રેતાનાં ષટ્.પણઃ, મનુષ્ય.પ્રેતાનાં પઞ્ચાશત્.પણઃ ॥

માર્ગ.વિપર્યાસે શવ.દ્વારાદ્ અન્યતશ્ ચ શવ.નિર્ણયને પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ ॥

દ્વાઃ.સ્થાનાં દ્વિશતમ્ ॥

શ્મશાનાદ્ અન્યત્ર ન્યાસે દહને ચ દ્વાદશ.પણો દણ્ડઃ ॥

વિષણ્ણ.અલિકમ્ ઉભયતોર્ આત્રં યામ.તૂર્યમ્ ॥

તૂર્ય.શબ્દે રાજ્ઞો ગૃહ.અભ્યાશે સ.પાદ.પણં.અક્ષણ.તાડનં પ્રથમ.પશ્ચિમ.યામિકમ્, મધ્યમ.યામિકં દ્વિ.ગુણમ્, અન્તશ્.ચતુર્.ગુણમ્ ॥

શઙ્કનીયે દેશે લિઙ્ગે પૂર્વ.અપદાને ચ ગૃહીતમ્ અનુયુઞ્જીત ॥

રાજ.પરિગ્રહ.ઉપગમને નગર.રક્ષા.આરોહણે ચ મધ્યમઃ સાહસ.દણ્ડઃ ॥

સૂતિકા.ચિકિત્સક.પ્રેત.પ્રદીપ.યાન.નાગરિક.તૂર્ય.પ્રેક્ષા.અગ્નિ.નિમિત્તં મુદ્રાભિશ્ ચ^અગ્રાહ્યાઃ ॥

ચાર.રાત્રિષુ પ્રચ્છન્ન.વિપરીત.વેષાઃ પ્રવ્રજિતા દણ્ડ.શસ્ત્ર.હસ્તાશ્ ચ મનુષ્યા દોષતો દણ્ડ્યાઃ ॥

રક્ષિણામ્ અવાર્યં વારયતાં વાર્યં ચ^આવારયતાં ક્ષણ.દ્વિ.ગુણો દણ્ડઃ ॥

સ્ત્રિયં દાસીમ્ અધિમેહયતાં પૂર્વઃ સાહસ.દણ્ડઃ, અદાસીં મધ્યમઃ, કૃત.અવરોધામ્ ઉત્તમઃ, કુલ.સ્ત્રિયં વધઃ ॥

ચેતન.અચેતનિકં રાત્રિ.દોષમ્ અશંસતો નાગરિકસ્ય દોષ.અનુરૂપો દણ્ડઃ, પ્રમાદ.સ્થાને ચ ॥

નિત્યમ્ ઉદક.સ્થાન.માર્ગ.ભ્રમચ્.છન્ન.પથ.વપ્ર.પ્રાકાર.રક્ષા.અવેક્ષણં નષ્ટ.પ્રસ્મૃત.અપસૃતાનાં ચ રક્ષણમ્ ॥

બન્ધન.અગારે ચ બાલ.વૃદ્ધ.વ્યાધિત.અનાથાનાં જાત.નક્ષત્ર.પૌર્ણમાસીષુ વિસર્ગઃ ॥

પણ્ય.શીલાઃ સમય.અનુબદ્ધા વા દોષ.નિષ્ક્રયં દદ્યુઃ ॥
કz02.36.46અબ્। દિવસે પઞ્ચ.રાત્રે વા બન્ધનસ્થાન્ વિશોધયેત્ ।
કz02.36.46ચ્દ્। કર્મણા કાય.દણ્ડેન હિરણ્ય.અનુગ્રહેણ વા ॥
કz02.36.47અબ્। અપૂર્વ.દેશ.અધિગમે યુવ.રાજ.અભિષેચને ।
કz02.36.47ચ્દ્। પુત્ર.જન્મનિ વા મોક્ષો બન્ધનસ્ય વિધીયતે ॥એ
(ડેતેર્મિનતિઓન્ ઓf (વલિદ્ અન્દ્ ઇન્વલિદ્) ત્રન્સચ્તિઓન્સ્)
(fઇલિન્ગ્ ઓf લw-સુઇત્સ્)