અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.35

સમાહર્તા ચતુર્ધા જન.અપ્દં વિભજ્ય જ્યેષ્ઠ.મધ્યમ.કનિષ્ઠ.વિભાગેન ગ્રામ.અગ્રં પરિહારકમ્ આયુધીયં ધાન્ય.પશુ.હિરણ્ય.કુપ્ય.વિષ્ટિ.પ્રતિકરમ્ ઇદમ્ એતાવદ્ ઇતિ નિબન્ધયેત્ ॥

તત્.પ્રદિષ્ટઃ પઞ્ચ.ગ્રામીં દશ.ગ્રામીં વા ગોપશ્ ચિન્તયેત્ ॥

સીમ.અવરોધેન ગ્રામ.અગ્રમ્, કૃષ્ટ.અકૃષ્ટ.સ્થલ.કેદાર.આરામ.ષણ્ડ.વાટ.વન.વાસ્તુ.ચૈત્ય.દેવ.ગૃહ.સેતુ.બન્ધ.શ્મશાન.સત્ત્ર.પ્રપા.પુણ્ય.સ્થાન.વિવીત.પથિ.સઙ્ખ્યાનેન ક્ષેત્ર.અગ્રમ્, તેન સીમ્નાં ક્ષેત્રાણાં ચ કરદ.અકરદ.સઙ્ખ્યાનેન ॥

તેષુ ચ^એતાવચ્^ચાતુર્.વાર્ણ્યમ્, એતાવન્તઃ કર્ષક.ગો.રક્ષક.વૈદેહક.કારુ.કર્મ.કર.દાસાશ્ ચ, એતાવચ્ ચ દ્વિ.પદ.ચતુષ્.પદમ્, ઇદં ચ^એષુ હિરણ્યલ્વિષ્ટિ.શુલ્ક.દણ્ડં સમુત્તિષ્ઠતિ^ઇતિ ॥

કુલાનાં ચ સ્ત્રી.પુરુષાણાં બાલ.વૃદ્ધ.કર્મ.ચરિત્ર.આજીવ.વ્યય.પરિમાણં વિદ્યાત્ ॥

એવં ચ જન.પદ.ચતુર્.ભાગં સ્થાનિકશ્ ચિન્તયેત્ ॥

ગોપ.સ્થાનિક.સ્થાનેષુ પ્રદેષ્ટારઃ કાર્ય.કરણં બલિ.પ્રગ્રહં ચ કુર્યુઃ ॥

સમાહર્તૃ.પ્રદિષ્ટાશ્ ચ ગૃહ.પતિક.વ્યઞ્જના યેષુ ગ્રામેષુ પ્રણિહિતાસ્ તેષાં ગ્રામાણાં ક્ષેત્ર.ગૃહ.કુલ.અગ્રં વિદ્યુઃ, માન.સંજાતાભ્યાં ક્ષેત્રાણિ ભોગ.પરિહારાભ્યાં ગૃહાણિ વર્ણ.કર્મભ્યાં કુલાનિ ચ ॥

તેષાં જઙ્ઘ.અગ્રમ્ આય.વ્યયૌ ચ વિદ્યુઃ ॥

પ્રસ્થિત.આગતાનાં ચ પ્રવાસ.આવાસ.કારણમ્, અનર્થ્યાનાં ચ સ્ત્રી.પુરુષાણાં ચાર.પ્રચારં ચ વિદ્યુઃ ॥

એવં વૈદેહક.વ્યઞ્જનાઃ સ્વ.ભૂમિજાનાં રાજ.પણ્યાનાં ખનિ.સેતુ.વન.કર્મ.અન્ત.ક્ષેત્રજાનાં પ્રમાણમ્ અર્ઘં ચ વિદ્યુઃ ॥

પર.ભૂમિ.જાતાનાં વારિ.સ્થલ.પથ.ઉપયાતાનાં સાર.ફલ્ગુ.પુણ્યાનાં કર્મસુ ચ શુલ્ક.વર્તન્ય્.આતિવાહિક.ગુલ્મ.તર.દેય.ભાગ.ભક્ત.પણ્ય.અગાર.પ્રમાણં વિદ્યુઃ ॥

એવં સમાહર્તૃ.પ્રદિષ્ટાસ્ તાપસ.વ્યઞ્જનાઃ કર્ષક.ગો.રક્ષક.વૈદેહકાનામ્ અધ્યક્ષાણાં ચ શૌચ.આશૌચં વિદ્યુઃ ॥

પુરાણ ચોર.વ્યઞ્જનાશ્ ચ^અન્તેવાસિનશ્ ચૈત્ય.ચતુષ્પથ.શૂન્ય.પદ.ઉદ.પાન.નદી.નિપાન.તીર્થ.આયતન.આશ્રમ.અરણ્ય.શૈલ.વન.ગહનેષુ સ્તેન.અમિત્ર.પ્રવીર.પુરુષાણાં ચ પ્રવેશન.સ્થાન.ગમન.પ્રયોજનાન્ય્ ઉપલભેરન્ ॥
કz02.35.15અબ્। સમાહર્તા જન.પદં ચિન્તયેદ્ એવમ્ ઉત્થિતઃ ।
કz02.35.15ચ્દ્। ચિન્તયેયુશ્ ચ સંસ્થાસ્ તાઃ સંસ્થાશ્ ચ^અન્યાઃ સ્વ.યોનયઃ ॥એ
(ઋઉલેસ્ fઓર્ થે ચિત્ય્-સુપેરિન્તેન્દેન્ત્)