અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.31

હસ્ત્ય્.અધ્યક્ષો હસ્તિ.વન.રક્ષાં દમ્ય.કર્મ.ક્ષાન્તાનાં હસ્તિ.હસ્તિની.કલભાનાં શાલા.સ્થાન.શય્યા.કર્મ.વિધા.યવસ.પ્રમાણં કર્મસ્વ્ આયોગં બન્ધન.ઉપકરણં સાંગ્રામિકમ્ અલંકારં ચિકિત્સક.અનીકસ્થ.ઔપસ્થાયિક.વર્ગં ચ^અનુતિષ્ઠેત્ ॥

હસ્ત્ય્.આયામ.દ્વિ.ગુણ.ઉત્સેધ.વિષ્કમ્ભ.આયામાં હસ્તિની.સ્થાન.અધિકાં સપ્રગ્રીવાં કુમારી.સંગ્રહાં પ્રાન્.મુખીમ્ ઉદન્.મુખીં વા શાલાં નિવેશયેત્ ॥

હસ્ત્ય્.આયામ.ચતુર્.અશ્ર.શ્લક્ષ્ણ.આલાન.સ્તમ્ભ.ફલક.આસ્તરકં સ-મૂત્ર.પુરીષ.ઉત્સર્ગં સ્થાનં નિવેશયેત્ ॥

સ્થાન.સમાં શય્યામ્ અર્ધ.અપાશ્રયાં દુર્ગે સામ્નાહ્ય.ઔપવાહ્યાનાં બહિર્ દમ્ય.વ્યાલાનામ્ ॥

પ્રથમ.સપ્તમ અષ્ટમ.ભાગાવ્ અહ્નઃ સ્નાન.કાલૌ, તદ્.અનન્તરં વિધાયાઃ ॥

પૂર્વ.અહ્ને વ્યાયામ.કાલઃ, પશ્ચ.અહ્નઃ પ્રતિપાન.કાલઃ ॥

રાત્રિ.ભાગૌ દ્વૌ સ્વપ્ન.કાલા, ત્રિ.ભાગઃ સંવેશન.ઉત્થાનિકઃ ॥

ગ્રીષ્મે ગ્રહણ.કાલઃ ॥

વિંશતિ.વર્ષો ગ્રાહ્યઃ ॥

વિક્કો મોઢો મક્કણો વ્યાથિતો ગર્ભિણી ધેનુકા હસ્તિની ચ^અગ્રાહ્યાઃ ॥

સપ્ત.અરત્નિ ઉત્સેધો નવ.આયામો દશ પરિણાહઃ પ્રમાણતશ્ ચત્વારિંશદ્.વર્ષો ભવત્ય્ ઉત્તમઃ, ત્રિંશદ્.વર્ષો મધ્યમઃ, પઞ્ચ.વિંશતિ.વર્ષો^અવરઃ ॥

તયોઃ પાદ.અવરો વિધા.વિધિઃ ॥

અરત્નૌ તણુલ.દ્રોણઃ, અર્ધ.આઢકં તૈલસ્ય, સર્પિષસ્ ત્રયઃ પ્રસ્થાઃ, દશ.પલં લવણસ્ય, માંસં પઞ્ચાશત્.પલિકમ્, રસસ્ય^આઢકં દ્વિ.ગુણં વા દધ્નઃ પિણ્ડ.ક્લેદન.અર્થમ્, ક્ષાર.દશ.પલિકં મદ્યસ્ય^આઢકં દ્વિ.ગુણં વા પયસઃ પ્રતિપાનમ્, ગાત્ર.અવસેકસ્ તૈલ.પ્રસ્થઃ, શિરસો^અષ્ટ.ભાગઃ પ્રાદીપિકશ્ ચ, યવસસ્ય દ્વૌ ભારૌ સ-પાદૌ,
શષ્પસ્ય શુષ્કસ્ય^અર્ધ.તૃતીયો ભારઃ, કડઙ્કરસ્ય^અનિયમઃ ॥

સપ્ત.અરત્નિના તુલ્ય.ભોજનો^અષ્ટ.અરત્નિર્ અત્યરાલઃ ॥

યથા.હસ્તમ્ અવશેષઃ ષડ્.અરત્નિઃ પઞ્ચ.અરત્નિશ્ ચ ॥

ક્ષીર.યાવસિકો વિક્કઃ ક્રીડા.અર્થં ગ્રાહ્યઃ ॥

સંજાત.લોહિતા પ્રતિચ્છન્ના સમ્લિપ્ત.પક્ષા સમ.કક્ષ્યા વ્યતિકીર્ણ.માંસા સમ.તલ્પ.તલા જાત.દ્રોણિકા^ઇતિ શોભાઃ ॥
કz02.31.18અબ્। શોભા.વશેન વ્યાયામં ભદ્ર્મ મન્દં ચ કારયેત્ ।
કz02.31.18ચ્દ્। મૃગં સંકીર્ણ.લિઙ્ગં ચ કર્મસ્વ્ ઋતુ.વશેન વા ॥
(અચ્તિવિત્ય્ ઓf એલેફન્ત્સ્)