અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.32

કર્મ.સ્કન્ધાશ્ ચત્વારો દમ્યઃ સામ્નાહ્ય ઔપવાહ્યો વ્યાલશ્ ચ ॥

તત્ર દમ્યઃ પઞ્ચ.વિધઃ સ્કન્ધ.ગતઃ સ્તમ્ભ.ગતો વારિ.ગતો^અવપાત.ગતો યૂથ.ગતશ્ ચ^ઇતિ ॥

તસ્ય^ઉપવિચારો વિક્ક.કર્મ ॥

સામ્નાહ્યઃ સપ્ત.ક્રિયા.પથ ઉપસ્થાનં સંવર્તનં સમ્યાનં વધ.આવધો હસ્તિ.યુદ્ધં નાગ.રાયણં સાંગ્રામિકં ચ ॥

તસ્ય^ઉપવિચારઃ કક્ષ્યા.કર્મ ગ્રૈવેય.કર્મ યૂથ.કર્મ ચ ॥

ઔપવાહ્યો^અષ્ટ.વિધ આચરણઃ કુઞ્જર.ઔપવાહ્યો ધોરણ આધાન.ગતિકો યષ્ટ્ય્.ઉપવાહ્યસ્ તોત્ર.ઉપવાહ્યઃ શુદ્ધ.ઉપવાહ્યો માર્ગયુકશ્ ચ^ઇતિ ॥

તસ્ય^ઉપવિચારઃ શારદ.કર્મ હીન.કર્મ નાર.ઉષ્ટ્ર.કર્મ ચ ॥

વ્યાલ^એક.ક્રિયા.પથઃ શઙ્કિતો^અવરુદ્ધો વિષમઃ પ્રભિન્નઃ પ્રભિન્ન.વિનિશ્ચયો મદ.હેતુ.વિનિશ્ચયશ્ ચ ॥

તસ્ય-ઉપવિચાર આયમ્ય^એક.રક્ષા.કર્મ ॥

ક્રિયા.વિપન્નો વ્યાલઃ શુદ્ધઃ સુ.વ્રતો વિષમઃ સર્વ.દોષ.પ્રદુષ્ટશ્ ચ ॥

તેષાં બન્ધન.ઉપકરણમ્ અનીક.સ્થ.પ્રમાણમ્ ॥

આલાન.ગ્રૈવેય.કક્ષ્યા.પાર.અયણ.પરિક્ષેપ.ઉત્તર.આદિકં બન્ધનમ્ ॥

અઙ્કુશ.વેણુ.યન્ત્ર.આદિકમ્ ઉપકરણમ્ ॥

વૈજયન્તી.ક્ષુર.પ્રમાલ.આસ્તરણ.કુથા.આદિકં ભૂષણમ્ ॥

વર્મ.તોમર.શર.આવાપ.યન્ત્ર.આદિકઃ સાંગ્રામિક.અલંકારઃ ॥

ચિકિત્સક.અનીકસ્થ.આરોહક.આધોરણ.હસ્તિપ.કૌપચારિક.વિધા.પાચક.યાવસિક.પાદપાશિક.કુટીર્.રક્ષક.ઔપશયૈક.આદિર્ ઔપસ્થાયિક.વર્ગઃ ॥

ચિકિત્સક.કુટી.રક્ષ.વિધા.પાચકાઃ પ્રસ્થ.ઓદનં સ્નેહ.પ્રસૃતિં ક્ષાર.લવણયોશ્ ચ દ્વિ.પલિકં હરેયુઃ, દશ.પલં માંસસ્ય, અન્યત્ર ચિકિત્સકેભ્યઃ ॥

પથિ.વ્યાધિ.કર્મ.મદ.જરા.અભિતપ્તાનાં ચિકિત્સકાઃ પ્રતિકુર્યુઃ ॥

સ્થાનસ્ય^અશુદ્ધિર્ યવસસ્ય^અગ્રહણં સ્થલે શાયનમ્ અભાગે ઘાતઃ પર.આરોહણમ્ અકાલે યાનમ્ અભૂમાવ્ અતીર્થે^અવતારણં તરુ.ષણ્ડ ઇત્ય્ અત્યય.સ્થાનાનિ ॥

તમ્ એષાં ભક્ત.વેતનાદ્ આદદીત ॥
કz02.32.21અબ્। તિસ્રો નીરાજનાઃ કાર્યાશ્ ચાતુર્માસ્ય.ઋતુ.સંધિષુ ।
કz02.32.21ચ્દ્। ભૂતાનાં કૃષ્ણ.સંધી^ઇજ્યાઃ સેનાન્યઃ શુક્લ.સંધુષુ ॥
કz02.32.22અબ્। દન્ત.મૂલ.પરીણાહ.દ્વિ.ગુણં પ્રોજ્ઝ્ય કલ્પયેત્ ।
કz02.32.22ચ્દ્। અબ્દે દ્વ્ય્.અર્ધે નદી.જાનાં પઞ્ચ.અબ્દે પર્વત.ઓકસામ્ ॥એ
(ષુપેરિન્તેન્દેન્ત્ ઓf છરિઓત્સ્)
(ષુપેરિન્તેન્દેન્ત્ ઓf fઓઓત્-સોલ્દિએર્સ્)
(અચ્તિવિત્ય્ ઓf થે ચોમ્મન્દન્ત્ ઓf થે અર્મ્ય્)