અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.16

પણ્ય.અધ્યક્ષઃ સ્થલ.જલજાનાં નાના.વિધાનાં પણ્યાનાં સ્થલ.પથ.વારિ.પથ.ઉપયાતાનાં સાર.ફલ્ગ્વ્.અર્ઘ.અન્તરં પ્રિય.અપ્રિયતાં ચ વિદ્યાત્, તથા વિક્ષેપ.સંક્ષેપ.ક્રય.વિક્રય.પ્રયોગ.કાલાન્ ॥

યચ્ ચ પણ્યં પ્રચુરં સ્યાત્ તદ્ એકી.કૃત્ય^અર્ઘમ્ આરોપયેત્ ॥

પ્રાપ્તે^અર્ઘે વા^અર્ઘ.અન્તરં કારયેત્ ॥

સ્વ.ભૂમિજાનાં રાજ.પણ્યાનામ્ એક.મુખં વ્યવહારં સ્થાપયેત્, પર.ભૂમિજાનામ્ અનેક.મુખમ્ ॥

ઉભયં ચ પ્રજાનામ્ અનુગ્રહેણ વિક્રાપયેત્ ॥

સ્થૂલમ્ અપિ ચ લાભં પ્રજાનામ્ ઔપઘાતિકં વારયેત્ ॥

અજસ્ર.પણ્યાનાં કાલ.ઉપરોધં સંકુલ.દોષં વા ન^ઉત્પાદયેત્ ॥

બહુ.મુખં વા રાજ.પણ્યં વૈદેહકાઃ કૃત.અર્ઘં વિક્રીણીરન્ ॥

છેદ.અનુરૂપં ચ વૈધરણં દદ્યુઃ ॥

ષોડશ.ભાગો માન.વ્યાજી, વિંશતિ.ભાગસ્ તુલા.માનમ્, ગણ્ય.પણ્યાનામ્ એકાદશ.ભાગઃ ॥

પર.ભૂમિજં પણ્યમ્ અનુગ્રહેણ^આવાહયેત્ ॥

ન^અવિકસ.અર્થ.વાહેભ્યશ્ ચ પરિહારમ્ આયતિ.ક્ષમં દદ્યાત્ ॥

અનભિયોગશ્ ચ^અર્થેષ્વ્ આગન્તૂનામ્, અન્યત્ર સભ્યા.ઉપકારિભ્યઃ ॥

પણ્ય.અધિષ્ઠાતારઃ પણ્ય.મૂલ્યમ્ એક.મુખં કાષ્ઠ.દ્રોણ્યામ્ એકચ્.છિદ્ર.અપિધાનાયાં નિદધ્યુઃ ॥

અહ્નશ્ ચ^અષ્ટમે ભાગે પણ્ય.અધ્યક્ષસ્ય^અર્પયેયુઃ - "ઇદં વિક્રીતમ્, ઇદં શેષમ્" ઇતિ ॥

તુલા.માન.ભાણ્ડં ચ^અર્પયેયુઃ ॥

ઇતિ સ્વ.વિષયે વ્યાખ્યાતમ્ ॥

પર.વિષયે તુ - પણ્ય.પ્રતિપણ્યયોર્ અર્ઘં મૂલ્યં ચ^આગમય્ય શુલ્ક.વર્તન્યા^આતિવાહિક.ગુલ્મતર.દેય.ભક્ત.ભાગ.વ્યય.શુદ્ધમ્ ઉદયં પશ્યેત્ ॥

અસત્ય્ ઉદયે ભાણ્ડ.નિર્વહણેન પણ્ય.પ્રતિપણ્ય.આનયનેન વા લાભં પશ્યેત્ ॥

તતઃ સાર.પાદેન સ્થલ.વ્યવહારમ્ અધ્વના ક્ષેમેણ પ્રયોજયેત્ ॥

અટવ્ય્.અન્ત.પાલ.પુર.રાષ્ટ્ર.મુખ્યૈશ્ ચ પ્રતિસંસર્ગં ગચ્છેદ્ અનુગ્રહ.અર્થમ્ ॥

આપદિ સારમ્ આત્માનં વા મોક્ષયેત્ ॥

આત્મનો વા ભૂમિં પ્રાપ્તઃ સર્વ.દેય.વિશુદ્ધં વ્યવહરેત ॥

વારિ.પથે વા યાન.ભાગક.પથ્ય્.અદન.પણ્ય.પ્રતિપણ્ય.અર્ઘ.પ્રમાણ.યાત્રા.કાલ.ભય.પ્રતીકાર.પણ્ય.પત્તન.ચારિત્રાણ્ય્ ઉપલભેત ॥
કz02.16.25અબ્। નદી.પથે ચ વિજ્ઞાય વ્યવહારં ચરિત્રતઃ ।
કz02.16.25ચ્દ્। યતો લાભસ્ તતો ગચ્છેદ્ અલાભં પરિવર્જયેત્ ॥એ
(ડિરેચ્તોર્ ઓf fઓરેસ્ત્ પ્રોદુચે)