અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 01.21

શયનાદ્ ઉત્થિતઃ સ્ત્રી.ગણૈર્ ધન્વિભિઃ પરિગૃહ્યતે, દ્વિતીયસ્યાં કક્ષ્યાયાં કઞ્ચુક.ઉષ્ણીષિભિર્ વર્ષ.ધર.અભ્યાગારિકૈઃ, તૃતીયસ્યાં કુબ્જ.વામન.કિરાતૈઃ, ચતુર્થ્યાં મન્ત્રિભિઃ સમ્બન્ધિભિર્ દૌવારિકૈશ્ ચ પ્રાસ.પાણિભિઃ ॥

પિતૃ.પૈતામહં સમ્બન્ધ.અનુબદ્ધં શિક્ષિતમ્ અનુરક્તં કૃત.કર્માણં ચ જનમ્ આસન્નં કુર્વીત, ન^અન્યતો.દેશીયમ્ અકૃત.અર્થ.માનં સ્વ.દેશીયં વા^અપ્ય્ અપકૃત્ય^ઉપગૃહીતમ્ ॥

અન્તર્.વંશિક.સૈન્યં રાજાનમ્ અન્તઃપુરં ચ રક્ષેત્ ॥

ગુપ્તે દેશે માહાનસિકઃ સર્વમ્ આસ્વાદ.બાહુલ્યેન કર્મ કારયેત્ ॥

તદ્ રજા તથૈવ પ્રતિભુઞ્જીત પૂર્વમ્ અગ્નયે વયોભ્યશ્ ચ બલિં કૃત્વા ॥

અગ્નેર્ જ્વાલા.ધૂમ.નીલતા શબ્દ.સ્ફોટનં ચ વિષ.યુક્તસ્ય, વયસાં વિપત્તિશ્ ચ ॥

અન્નસ્ય ઊષ્મા મયૂર.ગ્રીવ.આભઃ શૈત્યમ્ આશુ ક્લિષ્ટસ્ય^ઇવ વૈવર્ણ્યં સ-ઉદકત્વમ્ અક્લિન્નત્વં ચ -

વ્યઞ્જનાનામ્ આશુ શુષ્કત્વં ચ ક્વાથ.ધ્યામ.ફેન.પટલ.વિચ્છિન્ન.ભાવો ગન્ધ.સ્પર્શ.રસ.વધશ્ ચ -

દ્રવેષુ હીન.અતિરિક્તચ્.છાયા.દર્શનં ફેન.પટલ.સીમન્ત.ઊર્ધ્વ.રાજી.દર્શનં ચ -

રસસ્ય મધ્યે નીલા રાજી, પયસસ્ તામ્રા, મદ્ય.તોયયોઃ કાલી, દધ્નઃ શ્યામા, મધુનઃ શ્વેતા, દ્રવ્યાણામ્ આર્દ્રાણામ્ આશુ પ્રમ્લાનત્વમ્ ઉત્પક્વ.ભાવઃ ક્વાથ.નીલ.શ્યાવતા ચ -

શુષ્કાણામ્ આશુ શાતનં વૈવર્ણ્યં ચ, -

કઠિનાનાં મૃદુત્વં મૃદૂનાં ચ કઠિનત્વમ્, તદ્.અભ્યાશે ક્ષુદ્ર.સત્ત્વ.વધશ્ ચ, -

આસ્તરણ.પ્રવરણાનાં ધ્યામ.મણ્ડલતા તન્તુરોમ.પક્ષ્મ.શાતનં ચ, -

લોહ.મણિમયાનાં પઙ્કમ.લોપદેહતા સ્નેહ.રાગ.ગૌરવ.પ્રભાવ.વર્ણ.સ્પર્શવધશ્ ચ - ઇતિ વિષયુક્તસ્ય લિઙ્ગાનિ ॥

વિષ.પ્રદસ્ય તુ શુષ્ક.શ્યાવ.વક્ત્રતા વાક્.સઙ્ગઃ સ્વેદો વિજૃમ્ભણં ચ^અતિમાત્રં વેપથુઃ પ્રસ્ખલનં વાક્ય.વિપ્રેક્ષણમ્ આવેગઃ કર્મણિ સ્વ.ભૂમૌ ચ^અનવસ્થાનમ્ ઇતિ ॥

તસ્માદ્ અસ્ય જાઙ્ગુલીવિદો ભિષજશ્ ચ^આસન્નાઃ સ્યુઃ ॥

ભિષગ્.ભૈષજ્ય.અગારાદ્ આસ્વાદ.વિશુદ્ધમ્ ઔષધં ગૃહીત્વા પાચક.પેષકાભ્યામ્ આત્મના ચ પ્રતિસ્વાદ્ય રાજ્ઞે પ્રયચ્છેત્ ॥

પાનં પાનીયં ચ^ઔષધેન વ્યાખ્યાતમ્ ॥

કલ્પક.પ્રસાધકાઃ સ્નાન.શુદ્ધ.વસ્ત્ર.હસ્તાઃ સમુદ્રમ્ ઉપકરણમ્ અન્તર્વંશિક.હસ્તાદ્ આદાય પરિચરેયુઃ ॥

સ્નાપક.સંવાહક.આસ્તરક.રજક.માલા.કાર.કર્મ દાસ્યઃ પ્રસિદ્ધ.શૌચાઃ કુર્યુઃ, તાભિર્ અધિષ્ઠિતા વા શિલ્પિનઃ ॥

આત્મ.ચક્ષુષિ નિવેશ્ય વસ્ત્ર.માલ્યં દદ્યુઃ, સ્નાન.અનુલેપન.પ્રઘર્ષ.ચૂર્ણ.વાસ.સ્નાનીયાનિ ચ સ્વ.વક્ષો.બાહુષુ ચ ॥

એતેન પરસ્માદ્ આગતકં વ્યાખ્યાતમ્ ॥

કુશીલવાઃ શસ્ત્ર.અગ્નિ.રસ.ક્રીડા.વર્જં નર્મયેયુઃ ॥

આતોદ્યાનિ ચ^એષામ્ અન્તસ્ તિષ્ઠેયુઃ, અશ્વ.રથ.દ્વિપ.અલંકારાશ્ ચ ॥

આપ્ત.પુરુષ.અધિષ્ઠિતં યાન.વાહનમ્ આરોહેત્, નાવં ચ^આપ્ત.નાવિક.અધિષ્ઠિતમ્ ॥

અન્ય.નૌ.પ્રતિબદ્ધાં વાત.વેગ.વશાં ચ ન^ઉપેયાત્ ॥

ઉદક.અન્તે સૈન્યમ્ આસીત ॥

મત્સ્ય.ગ્રાહ.વિશુદ્ધમ્ ઉદકમ્ અવગાહેત ॥

વ્યાલ.ગ્રાહ.વિશુદ્ધમ્ ઉદ્યાનં ગચ્છેત્ ॥

લુબ્ધક.શ્વ.ગણિભિર્ અપાસ્ત.સ્તેન.વ્યાલ.પર.આબાધ.ભયં ચલ.લક્ષ્ય.પરિચય.અર્થં મૃગ.અરણ્યં ગચ્છેત્ ॥

આપ્ત.શસ્ત્ર.ગ્રાહ.અધિષ્ઠિતઃ સિદ્ધ.તાપસં પશ્યેત્, મન્ત્રિ.પરિષદા સહ સામન્ત.દૂતમ્ ॥

સમ્નદ્ધો^અશ્વં હસ્તિનં વા^આરૂઢઃ સમ્નદ્ધમ્ અનીકં પશ્યેત્ ॥

નિર્યાણે^અભિયાને ચ રાજ.માર્ગમ્ ઉભયતઃ કૃત.આરક્ષં શસ્ત્રિભિર્ દણ્ડિભિશ્ ચ^અપાસ્ત.શસ્ત્ર.હસ્ત.પ્રવ્રજિત.વ્યઙ્ગં ગચ્છેત્ ॥

ન પુરુષ.સમ્બાધમ્ અવગાહેત ॥

યાત્રા.સમાજ.ઉત્સવ.પ્રહવણાનિ ચ દશ.વર્ગિક.અધિષ્ઠિતાનિ ગચ્છેત્ ॥
કz01.21.29અબ્। યથા ચ યોગ.પુરુષૈર્ અન્યાન્ રાજા^અધિતિષ્ઠતિ ।[શ્]
કz01.21.30ચ્દ્। તથા^અયમ્ અન્ય.આબાધેભ્યો રક્ષેદ્ આત્માનમ્ આત્મવાન્ ॥[શ્] એ
(બોઓક્ ટ્wઓ: ઠે અચ્તિવિત્ય્ ઓf થે હેઅદ્સ્ ઓf દેપર્ત્મેન્ત્સ્)
(છપ્, 1, ષેચ્, 19: ષેત્ત્લેમેન્ત્ ઓf થે ચોઉન્ત્ર્ય્સિદે)