અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 01.20
વાસ્તુક.પ્રશસ્તે દેશે સપ્રાકાર.પરિખા.દ્વારમ્ અનેક.કક્ષ્યા.પરિગતમ્ અન્તઃપુરં કારયેત્ ॥
કોશગૃહ.વિધાનેન મધ્યે વાસ.ગૃહમ્, ગૂઢ.ભિત્તિ.સંચારં મોહન.ગૃહં તન્.મધ્યે વા વાસ.ગૃહમ્, ભૂમિ.ગૃહં વા^આસન્ન.ચૈત્ય.કાષ્ઠ.દેવતા.અપિધાન.દ્વારમ્ અનેક.સુરુઙ્ગા.સંચારં તસ્ય^ઉપરિ પ્રાસાદં ગૂઢ.ભિત્તિ.સોપાનં સુષિર.સ્તમ્ભ.પ્રવેશ.અપસારં વા વાસ.ગૃહં યન્ત્ર.બદ્ધ.તલ.અવપાતં કારયેત્, આપત્.પ્રતીકાર.અર્થમ્ આપદિ વા ॥
અતો^અન્યથા વા વિકલ્પયેત્, સહ.અધ્યાયિ.ભયાત્ ॥
માનુષેણ^અગ્નિના ત્રિર્ અપસવ્યં પરિગતમ્ અન્તઃપુરમ્ અગ્નિર્ અન્યો ન દહતિ, ન ચ^અત્ર^અન્યો^અગ્નિર્ જ્વલતિ, વૈદ્યુતેન ભસ્મના મૃત્.સમ્યુક્તેન કરક.વારિણા^અવલિપ્તં ચ ॥
જીવન્તી.શ્વેતા.મુષ્કક.પુષ્પ.વન્દાકાભિર્ અક્ષીવે જાતસ્ય^અશ્વત્થસ્ય પ્રતાનેન ગુપ્તં સર્પા વિષાણિ વા ન પ્રભવન્તિ ॥
મયૂર.નકુલ.પૃષત.ઉત્સર્ગઃ સર્પાન્ ભક્ષયતિ ॥
શુકઃ સારિકા ભૃઙ્ગ.રાજો વા સર્પ.વિષ.શઙ્કાયાં ક્રોશતિ ॥
ક્રૌઞ્ચો વિષ.અભ્યાશે માદ્યતિ, ગ્લાયતિ જીવં.જીવકઃ, મ્રિયતે મત્ત.કોકિલઃ, ચકોરસ્ય^અક્ષિણી વિરજ્યેતે ॥
ઇત્ય્ એવમ્ અગ્નિ.વિષ.સર્પેભ્યઃ પ્રતિકુર્વીત ॥
પૃષ્ઠતઃ કક્ષ્યા.વિભાગે સ્ત્રી.નિવેશો ગર્ભ.વ્યાધિ.સંસ્થા વૃક્ષ.ઉદક.સ્થાનં ચ ॥
બહિઃ કન્યા.કુમાર.પુરમ્ ॥
પુરસ્તાદ્ અલઙ્કાર.ભૂમિર્ મન્ત્ર.ભૂમિર્ ઉપસ્થાનં કુમાર.અધ્યક્ષ.સ્થાનં ચ ॥
કક્ષ્ય.અન્તરેષ્વ્ અન્તર્વંશિક.સૈન્યં તિષ્ઠેત્ ॥
અન્તર્.ગૃહ.ગતઃ સ્થવિર.સ્ત્રી.પરિશુદ્ધાં દેવીં પશ્યેત્ ॥
દેવી.ગૃહે લીનો હિ ભ્રાતા ભદ્રસેનં જઘાન, માતુઃ શય્યા.અન્તર્ગતશ્ ચ પુત્રઃ કારૂષમ્ ॥
લાજાન્ મધુના^ઇતિ વિષેણ પર્યસ્ય દેવી કાશિ.રાજમ્, વિષ.દિગ્ધેન નૂપ્રેણ વૈરન્ત્યમ્, મેખલા.મણિના સૌવીરમ્, જાલૂથમ્ આદર્શેન, વેણ્યાં ગૂઢં શસ્ત્રં કૃત્વા દેવી વિદૂરથં જઘાન ॥
તસ્માદ્ એતાન્ય્ આસ્પદાનિ પરિહરેત્ ॥
મુણ્ડ.જટિલ.કુહક.પ્રતિસંસર્ગં બાહ્યાભિશ્ ચ દાસીભિઃ પ્રતિષેધયેત્ ॥
ન ચ^એનાઃ કુલ્યાઃ પશ્યેયુઃ, અન્યત્ર ગર્ભ.વ્યાધિ.સંસ્થાભ્યઃ ॥
રૂપ.આજીવાઃ સ્નાન.પ્રઘર્ષ.શુદ્ધ.શરીરાઃ પરિવર્તિત.વસ્ત્ર.અલંકારાઃ પશ્યેયુઃ ॥
અશીતિકાઃ પુરુષાઃ પઞ્ચાશત્કાઃ સ્ત્રિયો વા માતા.પિતૃ.વ્યઞ્જનાઃ સ્થવિર.વર્ષધર.અભ્યાગારિકાશ્ ચ^અવરોધાનાં શૌચ.આશૌચં વિદ્યુઃ, સ્થાપયેયુશ્ ચ સ્વામિ.હિતે, ॥
કz01.20.22અબ્। સ્વ.ભૂમૌ ચ વસેત્ સર્વઃ પર.ભૂમૌ ન સંચરેત્ ।[શ્]
કz01.20.22ચ્દ્। ન ચ બાહ્યેન સંસર્ગં કશ્ચિદ્ આભ્યન્તરો વ્રજેત્ ॥[શ્]
કz01.20.23અબ્। સર્વં ચ^અવેક્ષિતં દ્રવ્યં નિબદ્ધ.આગમ.નિર્ગમમ્ ।[શ્]
કz01.20.23ચ્દ્। નિર્ગચ્છેદ્ અભિગચ્છેદ્ વા મુદ્રા.સંક્રાન્ત.ભૂમિકમ્ ॥[શ્] એ
(ચોન્ચેર્નિન્ગ્ થે પ્રોતેચ્તિઓન્ ઓf (થે કિન્ગ્"સ્) ઓwન્ પેર્સોન્)
મૂળ પાઠ: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0