આપ્તમીમાંસા · શ્લોક 101-115

તત્ત્વજ્ઞાનં પ્રમાણં તે યુગપત્ સર્વભાસનમ્ ।
ક્રમભાવિ ચ યજ્જ્ઞાનં સ્યાદ્વાદનયસંસ્કૃતમ્

ઉપેક્ષા ફલમાદ્યસ્ય શેષસ્યાદાનહાનધીઃ ।
પૂર્વં વાજ્ઞાનનાશો વા સર્વસ્યાસ્ય સ્વગોચરે

વાક્યેષ્વનેકાન્તદ્યોતી ગમ્યં પ્રતિ વિશેષકઃ ।
સ્યાન્નિપાતો ઽર્થયોગિત્વાત્તવ કેવલિનામપિ

સ્યાદ્વાદઃ સર્વથૈકાન્તયોગાત્કિંવૃત્તચિદ્વિધિઃ ।
સપ્તભઙ્ગનયાપેક્ષો હેયાદેયવિશેષકઃ

સ્યાદ્વાદકેવલજ્ઞાને સર્વતત્ત્વપ્રકાશને ।
ભેદઃ સાક્ષાદસાક્ષાચ્ચ હ્યવસ્ત્વન્યતમં ભવેત્

સધર્મણૈવ સાધ્યસ્ય સાધર્મ્યાદવિરોધતઃ ।
સ્યાદ્વાદપ્રવિભક્તાર્થવિશેષવ્યઞ્જકો નયઃ

નયોપનયૈકાન્તાનાં ત્રિકાલાનાં સમુચ્ચયઃ ।
અવિભ્રાડ્ ભાવસમ્બન્ધો દ્રવ્યમેકમનેકધા

મિથ્યાસમૂહો મિથ્યા ચેન્ન મિથ્યૈકાન્તતાસ્તિ નઃ ।
નિરપેક્ષા નયા મિથ્યા સાપેક્ષા વસ્તુ તે ઽર્થકૃત્

નિયમ્યતે ઽર્થો વાક્યેન વિધિના વારણેન વા ।
તથાન્યથા ચ સો ઽવશ્યમવિશેષ્યત્વમન્યથા

તદતદ્વસ્તુ વાગેષા તદેવેત્યનુશાસતિ ।
ન સત્યા સ્યાન્મૃષાવાક્યૈઃ કથં તત્ત્વાર્થદેશના

વાક્સ્વભાવો ઽન્યવાગર્થપ્રતિષેધનિરઙ્કુશઃ ।
આહ ચ સ્વાર્થસામાન્યં તાદૃગ્વાચ્યં ખપુષ્પવત્

સામાન્યવાગ્વિશેષે ચેન્ન શબ્દાર્થા મૃષા હિ સા ।
અભિપ્રેતવિશેષાપ્તેઃ સ્યાત્કારઃ સત્યલાઞ્છનઃ

વિધેયમીપ્સિતાર્થાઙ્ગં પ્રતિષેધવિરોધિ યત્ ।
તથૈવાદેયહેયત્વમિતિ સ્યાદ્વાદસંસ્થિતિઃ

ઇતીયમાપ્તમિમાંસા વિહિતા હિતમિચ્છતા ।
સમ્યઙ્મિથ્યોપદેશાર્થવિશેષપ્રતિપત્તયે

જયતિ જગતિ ક્લેશાવેશપ્રપંચહિમાંશુમાન્
વિહિતવિષમૈકાન્તધ્વાન્તપ્રમાણનયાંશુમાન્ ।
યતિપતિરજો યસ્યાધૃષ્ટાન્મતામ્બુનિધેર્લવાન્
સ્વમતમતયસ્તીર્થ્યા નાના પરે સમુપાસતે