અનિરુદ્ધસંહિતા · અધ્યાય 2

અથ દ્વિતીયોઽધ્યાયાઃ
ભૃગુઃ--
પઞ્ચરાત્રં સમાદાય દીક્ષા તેનૈવ માર્ગતઃ।
અનિરુદ્ધપ્રશસ્તેન પઞ્ચરાત્રેણ મીયતે

ઋષયઃ---
પઞ્ચરાત્રમિદં કીદૃક્ તદ્વદસ્વ મહામુને।
ભૃગુઃ--
પઞ્ચરાત્રં મહાજ્ઞાનં નારાયણસમીરિતમ્

પઞ્ચરાત્રાત્પરં શાસ્ત્રં ન ભૂતં ન ભબિષ્યતિ।
બ્રાહ્મણઃ સર્વવર્ણેષુ યતિશ્ચાશ્રમિષૂત્તમઃ

યદ્વદ્ગઙ્ગા ચ તીર્થેષુ દેવતેષ્વપિ ચાચ્યુતઃ।
અશ્વત્થઃ સર્વવૃક્ષેષુ નક્ષત્રેષુ ચ ચન્દ્રમાઃ

આદિત્યાનાં યથા વિષ્ણૂ રુદ્રાણાં શંકરો યથા
વેદાનાં સામવેદસ્તુ નરાણાં ચ નરાધિપઃ

શાસ્ત્રેષ્વપિ ચ સર્વેષુ પઞ્ચરાત્રં તથા ભવેત્।
યથા હિ સર્વદેવાનાં વરિષ્ઠો વિષ્ણુરવ્યયઃ

તથા સર્વેષુ શાસ્ત્રેષુ પઞ્ચરાત્રં વરિષ્ઠકમ્।
શ્રુતિમૂલમિદં તન્ત્રં પ્રમાણં કલ્પસૂત્રવત્

પઞ્ચરાત્રં વિશેષેણ વિષ્ણુના ભાષિતં યથા।
અતઃ પ્રમાણં લોકેઽસ્મિન્ ધર્મશાસ્ત્રેષુ સર્વશઃ

ધર્મશાસ્ત્રેષુ સર્વેષુ આગમેષુ વિશેષતઃ।
પુરાણેષ્વપિ સર્વેષુ પઞ્ચરાત્રં પ્રમાણકં

પઞ્ચરાત્રસ્ય કૃત્સ્નસ્ય વક્તા નારાયણઃ સ્વયમ્।
શ્રોતારો મૂર્તિભેદાશ્ચ ઋષયશ્ચ પિતામહાઃ

વૈષ્ણવં શાસનં શુભ્રમચ્છિન્દ્રં પાપનાશનમ્।
હિતાર્થં સર્વભૂતાનામાદિદેવેન ચોદિતમ્

ચતુંષ્પાદસમાયુક્તં ચતુર્વર્ગફલપ્રદમ્।
પઞ્ચમં વેદમાખ્યાતં પઞ્ચારાત્રં તુ પાવનમ્

પુણ્યાનાં હિ મહત્પુણ્યં પાવનાનાં હિ પાવનમ્।
પુરાણાનાં પુરાણં હિ ધર્માણામપિ ધર્મકમ્

ભગવદ્ભક્તજૈશ્ચૈવ ભગવચ્છાસ્ત્રમુચ્યતે।
પુરાણપુરુષેણોક્તં પુરાણં પઞ્ચરાત્રકમ્

પુરાણં વૈષ્ણવં પ્રોક્તં પઞ્ચરાત્રં ચ પાવનમ્।
નારાયણમુખોદ્ભૂતં બ્રાહ્મણેનૈવ સેવિતમ્

બ્રાહ્મણં પઞ્ચરાત્રં ચ વેદં વિષ્ણુમુખોદ્ગતમ્।
પઞ્ચરાત્રવિદં વિપ્રં દેવવત્પ્રતિભાવયેત્

પ્રણમેદ્દણ્‍ડવદ્ભૂમૌ દ્દષ્ટમાત્રં તુ વૈષ્ણવમ્।
અનાદૃત્ય તુ સંમોહાદ્દૂરયાત્રા ભવેદ્યદિ

નરકાય ભવન્ત્યેતે નાત્ર કાર્યા વિચારણા।
પઞ્ચરાત્રમિદં વિપ્ર નારાયણમુખોદ્ગતમ્

નિન્દેદ્યદિ તુ સંમોહાન્નરકાય ભવેત્‌ધ્રુવમ્।
પપ઼ઞ્ચરાત્રવિદો દાનં કોટિગોદાનજં ફલમ્

કન્યાદાનશતાચ્છ્રેષ્ઠં સ્વર્ણનિષ્કશતાદપિ।
ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે મહોપનિષદિ અનિરુદ્ધસંહિતાયાં
શાસ્ત્રપ્રશંસા નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ
-----------***********-------------