અનિરુદ્ધસંહિતા · અધ્યાય 12

અથ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ
શ્રીભગવાન્---
બિમ્બમાનમથો વક્ષ્યે શૃણુ ગુહ્યં મહામુને।
આસનં શયનં વાપિ યાનારૂઢં સ્થિતન્તુ વા

વાસુદેવાદિકં વાપિ કેશવાદીનથાપિ વા।
મત્સ્યાદીન્ વા બિશેષેણ યજમાનો ગુરુસ્તથા

યજમાનોદયાદ્વાપિ ભર્ગદ્વારવશાત્તુ વા।
પાતાધિષ્ઠાનમાનં વા હસ્તમાનમથાપિ વા

તાલમાનમથો વાપિ યદ્વાઽઙ્ગુલવશાત્તુ વા।
અઙ્ગુલંત્રિતયં પ્રોક્તં માત્રં મધ્યં ચ મુષ્ટિકમ્

માનપ્રમાણમુન્માનપરિમાણોપમાનકમ્।
લંબમાનં ષડેતાનિ માનાનિ કથયામ્યહમ્

ઉત્તુઙ્ગં માનમિત્યુક્તમુન્માનં વિસ્તૃતં ભવેત્।
નામિમાનં પ્રમાણં સ્યાદન્તરંચોપમાનકં?

સૂત્રં ચ લમ્બમાનં સ્યાદેતૈ ર્માનૈસ્સમાયુતમ્।
ષણ્માનં ચ તથૈવોક્તમન્થથા દોષકૃદ્ભવેત્

ચિત્રં વાપ્યર્ધચિત્રં વા ચિત્રાભાસમથાપિ વા।
ચિત્રં સર્વાઙ્ગદૃષ્ટં સ્યાદર્ધચિત્રંતુ સાર્ધકમ્

આભાસં પટભિત્તિસ્થં ત્રિવિધં પરિકીર્તિતમ્।
રત્નં લોહઞ્ચ પાષાણં દારુ વા મૃન્મયન્તુ વા

એકબેરં બહુબેરં સ્વતન્ત્રં પરતન્ત્રકમ્।
આશ્રિતં યોગકઞ્ચૈવ ભોગં યોગં તથાપરમ્

બ્રહ્મસ્થાને સ્થિતં બેરમેકબેરમુદાહૃતમ્।
દિવ્યભાગે સ્થિતં બેરં બહુબેરમિતિ સ્મૃતમ્

સ્વતન્ત્રં ગ્રામતઃ પૂર્વં પરતન્ત્રં તુ પશ્ચિમમ્।
આલયે ભિત્તિપાર્શ્વે તુ સ્થાપિતં ચાશ્રિતં ભવેત્

શ્રીભૂમિસાહિતં વાપિ રહિતં યોગકં સ્મૃતમ્।
શ્રીકરં ભોગમિત્યુક્તં યોગં વશ્યકરં ભવેત્

અયાદિભિસ્સમોપેતં દશતાલેન કારયેત્।
તાલં શતાઙ્ગુલીકૃત્ય ચતુર્વિંશોત્તરં ભવેત્

નવતાલપ્રમાણેન દેવીકર્માર્ચનાદિકમ્।
ષટ્કૌતુકસમોપેતં બહુવેરમુદાહૃતમ્

એવબેરં તથા પ્રોક્તં શિલાર્ચેતિ દ્વયં વિના।
કર્માર્ચાસ્નપનઞ્ચૈવ સ્થાપને કર્મકૌતુકમ્

આત્માર્થં ચ પરાર્થં ચ દ્વિવિધં સ્થાપનં ભવેત્।
ગૃહેષુ સ્થાપિતં પૂર્વમાલયે ચાપરં ભવેત્

આત્માર્થં ગૃહરક્ષંસ્યાદાલયં ગ્રામરક્ષકમ્।
મુખ્યસ્થાને સ્થિતો દેવો રાજરાષ્ટ્રસ્ય રક્ષકઃ

અન્યોન્યસઙ્ગતૌસ્યાત્તુ રાષ્ટ્રક્ષોભો યથારુચિ।
કર્માર્ચાચોત્સવાર્ચા ચ બલ્યર્ચા ચ તથૈવ ચ

સ્નાનતીર્થોભયાર્ચા ચ સ્વાપોત્થાનાર્ચયા સહ।
પ્રતિમા ષડ્વિધા પ્રોક્તા ઉત્તમા સદુદાહૃતા

ત્રિભિશ્ચ મધ્યમા પ્રોક્તા એકા ચ ચરમા ભવેત્।
કૃષ્ણરાઘવસંયુક્તં સિહવારાહકેન ચ

સૌદર્શન સમાયુક્તં લક્ષ્મીબેરસમન્વિતં।
આલયે સ્થાપિતં બિમ્બં દ્વિભુજં વા ચતુર્ભુજમ્

યદ્વાષ્ટભુજકં વાપિ યથારુચિ સમાચરેત્।
શયને દ્વિભુજં મુખ્યં કૃષ્ણો રામો ભવેત્તદા

વારાહવામનૌ ચૈવ તથા ત્રૈવિક્રમો ભવેત્।
લક્ષ્મીનૃસિંહં વારાહં લક્ષ્મીનારાયણં તુ વા

શ્રીકરં વિજયં પ્રોક્તં નગરગ્રામપત્તને।
એવં બિમ્બગણાન્કુર્યાત્ પ્રતિષ્ઠાં સમ્યગાચરેત્

ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે મહોપનિષદિ અનિરુદ્ધસંહિતાયાં
બેરલક્ષણન્નામ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ
-----------------***************----------------